Verkiezingsprogramma
2026-2030
Thuis in Wassenaar
Van. Voor. Door.
Wassenaarders
Onze keuzes voor
een levendig en leefbaar dorp.
Voorwoord
De afgelopen jaren heb ik met veel plezier en energie mogen werken als
locoburgemeester en wethouder voor financiën, economie en sport. Ik heb
talloze inwoners ontmoet bij mooie buurtinitiatieven, onze sportverenigingen
bezocht en meegelopen met de 15 van Wassenaar. En natuurlijk heb ik onze
ondernemers in de winkels, Maaldrift en de Hoge Klei gesproken. Juist die
gesprekken en ontmoetingen laten zien wat Wassenaar zo bijzonder maakt:
we zijn een dorp met sterke verbindingen. Gewoon bijzonder!
In die samenwerking hebben we al veel bereikt. Denk aan de nieuwe sporthal
aan de Dr. Mansveltkade, het toekomstperspectief voor ons midden- en
kleinbedrijf, en de eerste stappen naar een levendig centrum waar het fijn
winkelen en verblijven is. Maar er ligt nog veel werk voor ons.
Wassenaar staat voor belangrijke keuzes. We willen meer woningen bouwen
voor onze jongeren, gezinnen en ouderen die willen doorstromen. Wassenaar
vergrijst. Hoe zorgen we voor een veilige en groene leefomgeving die
verkeersveilig en bereikbaar blijft? En hoe blijven we een dorp waar mensen
zich thuis voelen, jong en oud, ondernemer en vrijwilliger, sporter en
wandelaar? We staan naast elkaar en hebben elkaar nodig.
In dit programma leest u waar wij als Wassenaarse VVD voor staan. Geen
lange verhalen met onduidelijke beloftes, maar een kort en bondig
programma met een overzicht van zaken die ons als Wassenaarders aan het
hart gaan en een aantal duidelijke oplossingen om de boel te verbeteren.
Door op de ingeslagen weg, voor samenwerking. De Wassenaarse VVD is
van Wassenaarders, voor Wassenaarders en vooral door Wassenaarders.
We luisteren naar u. Uw stem is daarbij van grote waarde. Er staat echt iets
op het spel. Laat van u horen en laat Wassenaar vooruitgaan.
Samen aan het werk voor Wassenaar!
Met hartelijke groet,
Laurens van Doeveren
Lijsttrekker Wassenaarse VVD
Lijsttrekker Wassenaarse VVD
Laurens van Doeveren
Kandidatenlijst
1.Laurens van Doeveren (M)
2.Matthijs Stekelenburg (M)
3.Laurina Nieukerke (V)
4.Elroy Visser (M)
5.Mildo Meijer (M)
6.Karin Vierwind (V)
7.Simon Tacx (M)
8.Alexander Schuil (M)
9.Sjoerd Spaanjaars (M)
10.Paul de Man (M)
11.Miriam van Eekelen (V)
12.Ruud Bellekom (M)
13.Jen Ruijgrok-van Wijngaarden (V)
14.Cécile Schijffelen (V)
15.Gijs Felix (M)
16.Leon Koning (M)
17.Monique van Deursen-van Gool (V)
18.Bernard Menken (M)
19.Gerbrand Nijman (M)
20.Luc Demarteau (M)
21.Paul Ronke (M)
22.Anneke Remijnse (V)
23.Roderick de Greef (M)
24.Matthijs Spits (M)
25.Anne-Rose Vincente (V)
26.Rashwan Khorany (M)
27.Alexander Barge (M)
28.Duco Nijpels (M)
29.Hugo Noordhoek Hegt (M)
30.Alexandra Haesen-Kuiper (V)
31.Rob Bloem (M)
32.Paul Deneer (M)
33.Edwin Welling (M)
34.Marc van Dijk (M)
35.Ans Meijer-Reinders (V)
36.Niek Klooster (M)
37.Peter Römer (M)
38.Folkert Sneep (M)
39.Dennis Ziengs (M)
40.Katya Smit van Cortenberghe (V)
41.Niek Kaptein (M)
42.Dick Sluimers (M)
43.Willem Topper (M)
44.Jan Anthonie Bruijn (M)
45.Bente Becker (V)
46.Luc Blok (M)
47.André van Herk (M)
Inleiding
Wassenaar is ons thuis.
Een dorp waar je elkaar kent, waar verenigingen draaien op vrijwilligers en
waar je wilt dat dingen gewoon goed geregeld zijn. Waar je fijn woont, werkt,
opgroeit en ouder wordt. Dat gevoel van thuis willen wij koesteren — en
beschermen.
De Wassenaarse VVD gelooft dat politiek niet begint met grote woorden,
maar met verantwoordelijkheid nemen. Voor het dorp. Voor elkaar. En voor de
toekomst. Niet door te roepen wat allemaal zou moeten, maar door te doen
wat nodig is.
Wassenaar staat voor belangrijke keuzes. Jongeren willen hier kunnen blijven
wonen. Gezinnen zoeken ruimte en voorzieningen. Ouderen willen veilig en
passend kunnen doorstromen. Ondernemers en verenigingen houden het
dorp levendig. En inwoners verwachten een gemeente die betrouwbaar is,
duidelijk communiceert en zorgvuldig omgaat met hun geld.
Wij kiezen voor goed bestuur. Voor een gemeente die haar zaken op orde
heeft, die luistert en handelt. Zonder onnodige verspilling. Zonder gedoe. Met
oog voor wat écht telt: veiligheid, leefbaarheid, groen, bereikbaarheid en een
sterke dorpsgemeenschap.
In een tijd waarin veel partijen hetzelfde beloven, laten wij zien waar wij voor
staan door wat wij doen. De Wassenaarse VVD is een partij van doeners. Met
een brede kandidatenlijst van betrokken Wassenaarders uit alle wijken.
Mensen die weten wat er speelt in het dorp en die hun kennis en ervaring
inzetten om oplossingen te realiseren.
Dit verkiezingsprogramma laat zien welke keuzes wij maken voor Wassenaar.
Keuzes die passen bij een dorp dat voor veel mensen als thuis voelt. Vandaag
én in de toekomst.
Van. Voor. Door. Wassenaarders.
Inhoudsopgave
EEN ZELFSTANDIG WASSENAAR | Met goed bestuur
01
WONEN | Het werken aan 1000 nieuwe woningen
02
VEILIGHEID | Overal en op elk moment in Wassenaar
03
SCHONE EN GROENE BUITENRUIMTE | In je eigen buurt
04
ONDERWIJS EN CULTUUR | Investeren in onze toekomst
05
WERK EN BEDRIJVIGHEID | Ondernemers zijn de
ruggengraat van Wassenaar
06
DUURZAAMHEID | Realistisch, haalbaar en betaalbaar
07
GEZONDHEID | Toegankelijke en betaalbare zorg
08
SPORT | Vol voor sport!
09
RUIMTE | Goed omgaan met schaarse ruimte
10
VERKEER | Leefbaar en bereikbaar voor Wassenaar
11
ONS GELD | Gedegen en betrouwbare financiën
12
Een
zelfstandig
Wassenaar
De Wassenaarse VVD is er van, voor en
door Wassenaarders. Met decennialange
ervaring zetten wij ons dagelijks in voor een
leefbaar, veilig en toekomstbestendig dorp.
Wij kiezen voor stabiel bestuur, lokale
betrokkenheid en een sterke gemeenschap.
Samen bouwen we aan een levendig
Wassenaar waarin iedereen zich thuis voelt.
Nu én later.
Wassenaar is een prachtig, zelfstandig dorp,
een oase in de Randstad en dat moet vooral
zo blijven. Een mooi levendig dorp waar het
voor veel mensen goed wonen is, ook voor
de vele ondernemers die de basis zijn van
onze welvaart. Voor de toekomst van ons
dorp is een goed en betrouwbaar bestuur
nodig. Geen politiek geruzie, maar
samenwerking in het belang van alle
Wassenaarders. En in het belang van onze
zelfstandigheid. Wassenaar moet een
zelfstandig dorp blijven.
Een zelfstandig dorp dat een hechte
gemeenschap is. Een gemeente waarin er
wordt meegedacht met Wassenaarders die
een (aan)vraag, probleem of iets anders
willen aankaarten.
01
We werken met systemen, maar vooral met
mensen voor mensen, ook als dat wat meer
tijd kost. Voor ondernemers is er een vast
aanspreekpunt bij de gemeente. De
Wassenaarse VVD gelooft in de kracht van
meedoen.
Wij luisteren niet alleen naar actieve
stemmen, maar ook naar de stille
meerderheid die geen tijd heeft om in te
spreken of stukjes te schrijven maar van wie
de mening net zo waardevol is. Het is ons
belang om alle stemmen te horen en ervoor
te zorgen dat het Wassenaarse belang altijd
voorop staat.
01
Daarom kiezen wij voor:
▶ Open dialoog, stimuleren van betrokkenheid en
snelle afhandeling van vragen bij de gemeente. Op
mails van inwoners wordt tijdig gereageerd.
▶ Goed contact met buurtverenigingen. Voldoende
budget om kleine ergernissen van
buurtverenigingen en Wassenaarders snel te
kunnen oplossen.
▶ Meedoen in de regio. We hechten veel waarde
aan regionale samenwerking, bijvoorbeeld binnen
de metropool Rotterdam en Den Haag (MRDH).
▶ Door samen te werken met omliggende
gemeenten, kunnen we sneller en effectiever
oplossingen vinden die Wassenaar écht verder
helpen. Denk aan een betere doorstroming op de
A44. Ook voor de leegstand in ons centrum kunnen
we samen met de regio werken aan plannen die de
levendigheid van ons winkelgebied versterken.
Wonen
Te veel jonge Wassenaarders wonen nog
noodgedwongen thuis of moeten ver buiten
Wassenaar gaan wonen, omdat er te weinig
betaalbare huur- en koopwoningen zijn. Dat
kan anders. We willen bouwen voor starters
en gezinnen, met mooie, betaalbare
woningen die passen bij de Wassenaarse
stijl. Dat kan op vrijkomende schoollocaties,
de gemeentewerf en waar het kan en past.
Daarom zetten we ons ook in voor
doorstroming; ouderen die kleiner willen
wonen moeten daarvoor de mogelijkheden
krijgen zodat deze woningen vrijkomen voor
gezinnen. Veel ouderen wonen in een
eengezinswoning die niet meer bij hun
behoeften past. Ze zouden best kleiner en
comfortabeler willen wonen, maar het
aanbod is er nauwelijks.
Daarnaast willen we zoveel mogelijk sociale
woningen toewijzen aan Wassenaarders,
waarbij we minimaal de wettelijke ruimte van
50% willen gebruiken. Statushouders gaan
niet meer automatisch voor op
Wassenaarders: de huidige voorrangsstatus
voor statushouders wordt geschrapt.
Toewijzen heeft alleen zin als we ook
bouwen! Bouwen op locaties waar dat kan
en past. We pakken excessen, zoals Huize
Ivicke, aan, maar steunen geen
beklemmende regelgeving die goedwillende
huiseigenaren en ondernemers onterecht
aanpakt.
02
02
Daarom kiezen wij voor:
▶ Zo snel mogelijk bouwen op de Gemeentewerf en de oude
schoollocaties voor jongeren, starters en gezinnen! Dat zijn
honderden woningen voor iedereen die momenteel vastzit in
een uitzichtloze woonsituatie.
▶ Steun voor de woningbouwplannen en het nieuwe
Buurtclubhuis in Kerkehout. Nieuwe investeringen en meer
woningen zijn daar hard nodig.
▶ Leegstaande kantoorlocaties omzetten naar woningbouw
of extra woningen realiseren boven en achter winkels
mogelijk maken.
▶ Het uitvoeren van de woonzorgvisie en het maken van
zorgwoningen voor onze ouderen die zo in Wassenaar
kunnen blijven.
▶ Blijvende en snelle prestatieafspraken met corporaties
waarbij zij vooral sociale woningen bouwen voor
Wassenaarders en zorgen voor doorstroming van senioren.
▶ Voor een aanpak die het mogelijk maakt om vóór 2030 in
Wassenaar 1000 nieuwe woningen te ontwikkelen.
▶ Geen speculatie met grond en het tegengaan van snelle
winsten voor ontwikkelaars bij nieuwbouwprojecten.
▶ Het zoveel mogelijk toewijzen van sociale huurwoningen
aan Wassenaarders.
▶ Een eerlijke behandeling bij toewijzing van sociale
woningen waarbij statushouders niet meer automatisch
voorgaan op Wassenaarders.
03
Veiligheid
Als je je niet veilig voelt in je eigen buurt, dan
doet dat iets met het vertrouwen in je
omgeving. In Wassenaar willen we
voorkomen dat het zover komt. Daarom
zetten we stevig in op zichtbare handhaving,
het tegengaan van inbraken en het
aanpakken van drugscriminaliteit.
We steunen onze politiemensen en BOA’s
en zijn blij dat de capaciteit op het kantoor
in Wassenaar wordt versterkt. We nemen
de signalen van bewoners van het centrum
serieus die zich onveiliger zijn gaan voelen.
De huidige opvang bij het AZC heeft geleid
tot gevoelens van onveiligheid bij sommige
inwoners. Bij nieuwe afspraken met het
COA over het AZC willen wij daarom
inzetten op meer opvang voor gezinnen en
een maximale schaalgrootte.
03
Daarom kiezen wij voor:
▶ Een zichtbaar en goed uitgerust politiebureau dat
het liefst nog wordt uitgebreid en een adequate
brandweerpost in onze gemeente.
▶ Meer zichtbare en extra handhaving (boa’s),
gericht op overlast, verkeershufters en openbare
orde.
▶ Prioriteit geven aan verbeteren van de
fietsveiligheid en aanpakken rondracende fatbikes.
▶ Meer preventie en voorlichting als het gaat om het
voorkomen van inbraken en woningovervallen.
▶ Het versterken van de aanpak van ondermijning;
ook in Wassenaar is dit een serieus probleem.
Schone en
groene
buitenruimte
Wassenaar is een prachtig dorp; groen, ruim
en karaktervol. Maar die kwaliteit vraagt ook
om zorg en aandacht van de gemeente en
de bewoners. Een schone straat, een
opgeruimd park, geen zwerfafval bij
prullenbakken: het zijn ogenschijnlijk kleine
dingen die veel doen voor hoe we ons
voelen in onze omgeving. Daarom zetten we
in op beter onderhoud, vaker schoonmaken
en strakker handhaven waar nodig.
04
04
Daarom kiezen wij voor:
▶ Het nog beter onderhouden van onze
buitenruimte: alle straten, stoepen, steigers, kades,
speelvoorzieningen en het groen moet worden
verbeterd! Bijvoorbeeld bij het Havengebied en
woonwijken als Groot Deijleroord en Oostdorp.
▶ Het waar mogelijk toevoegen van groen, bomen
en planten op kale plekken.
▶ Meer kleinschalige speeltuinen in de verschillende
buurten en steun voor buurttuinen zoals in het
Weteringse Park.
▶ Duidelijke borden en betere bewegwijzering (ook
voor gehandicapten).
▶ Luisteren naar de onze buurtverenigingen; de top-
5 ergernissen per buurt worden zo snel mogelijk
aangepakt. Extra capaciteit stellen we hiervoor
graag beschikbaar.
▶ Meer ondergrondse containers waar mogelijk en
voldoende prullenbakken! Dat zorgt voor schonere
straten en minder overlast van meeuwen.
▶ Een eenvoudig afvalsysteem met zo laag
mogelijke lasten dat we niet elke paar jaar gaan
herzien. Afvalinzameling dient begrijpelijk te zijn voor
onze inwoners tegen zo laag mogelijke kosten.
Onderwijs,
evenementen
en cultuur
Wassenaar heeft veel te bieden, voor jong
en oud. Goed onderwijs, veel sport- en
culturele voorzieningen, een eigen
bibliotheek. Deze voorzieningen zorgen
ervoor dat Wassenaarders onderdeel
kunnen zijn van een hechte gemeenschap.
Daarom wil de VVD deze voorzieningen
behouden en versterken. Door het aanbod
aan te passen aan de vraag en inzet van
inwoners te maximaliseren blijven de
voorzieningen toekomstbestendig.
De VVD wil investeren in de toekomst. Dat
betekent investeren in de jeugd. Investeren
in het onderwijs staat daarbij centraal, maar
wij willen ook investeren in
jeugdvoorzieningen; in sportverenigingen
maar ook in speeltuinen en plekken voor
middelbare scholieren. Goed onderwijs en
ruimte voor de jeugd zijn essentieel voor
een vitaal dorp.
05
05
Daarom kiezen wij voor:
▶ Steun voor de renovatie en intensiever gebruik
van de Warenar! De Warenar blijft ons lokale theater
en dorpshuis.
▶ Steun voor onze bibliotheek als ontmoetingsplek
en uitbreiding van functies in de bibliotheek zoals de
VVV, arbeidsmarktbemiddeling of het aanbieden
van films.
▶ Het uitvoeren van het integraal huisvestingsplan
voor scholen; gezonde klaslokalen, duurzame
scholen en groene schoolpleinen staan bij ons
voorop.
▶ Het concept van de brede school op het
Huybregste veld blijven we ondersteunen in de
komende raadsperiode.
▶Het makkelijker maken om evenementen te
organiseren; minder regeldruk voor vrijwilligers bij
vergunningen en meer locaties beschikbaar stellen
waar mogelijk!
▶ Behoud van het jaarlijkse Paauw feest; we willen
jaarlijks een evenement dat alle inwoners
samenbrengt!
Werk en
bedrijvigheid
Wassenaar wordt (mede) gedragen door
haar lokale ondernemers; de winkelier in de
Langstraat, de horecazaak in het dorp, de
toonaangevende familiebedrijven van naam,
het MKB op Maaldrift of de Hoge Klei. Ze
bieden werk aan meer dan 10.000 mensen,
leveren essentiële diensten en geven een
gezicht aan het dorp. Denk aan de
loodgieter, hovenier of winkelier die altijd
klaarstaat. Of aan de horeca en winkels die
de Puur Natuurmarkt organiseren en zo het
centrum tot leven brengen. Dat geldt ook
voor de bedrijven in onze recreatiesector
waar we graag mee blijven samenwerken
voor Wassenaar. Zij zijn ook van grote
waarde.
Hun betrokkenheid gaat verder dan
ondernemen alleen. Ze sponsoren
bijvoorbeeld voetbalclub Blauw-Zwart,
dragen bij aan evenementen in ons dorp en
zijn een stille kracht achter veel
vrijwilligerswerk in onze gemeenschap. Ook
is de Wassenaarse VVD trots dat veel
Wassenaarse bedrijven bijdragen aan het
helpen van Wassenaarders met een
beperking tot de arbeidsmarkt. Iedereen die
wil werken, verdient een steun in de rug.
De Wassenaarse VVD heeft grote
waardering voor deze Wassenaarders. Zij
verdienen ruimte om te ondernemen,
heldere regels en een gemeente die met
hen meedenkt.
06
06
Daarom kiezen wij voor:
▶ Kopen en aanbesteden bij lokale ondernemers waar mogelijk; onze
ondernemers voorop. De gemeente geeft daarbij het goede voorbeeld.
▶Uitvoeren van de Economische Visie: vasthouden van de goede
samenwerking met ondernemers!
▶JA tegen meer bedrijfsruimte voor groei. We bieden waar mogelijk extra
ruimte aan onze ondernemers om te kunnen groeien. Gezien de schaarste
aan ruimte zien we vooral rond de Maaldrift locatie kansen voor uitbreiding
onder voorwaarden.
▶ Het toekomstplan voor de Van Hallstraat: we maken het samen met onze
ondernemers.
▶ Het blijven investeren in goede samenwerking met onze winkeliers in het
centrum en op het Stadhoudersplein; aantrekkelijke terrassen, meer
mogelijkheden voor woningbouw in het centrum en het tegengaan van
leegstand zijn onze prioriteiten.
▶ Vrijheid voor onze winkeliers en Wassenaarders om te bepalen wanneer
zij een vers brood halen, rondlopen in een tuinzaak of een winkel willen
bezoeken. Daarom mogen de winkeliers zelf bepalen of zij open willen op
zondagochtend.
▶ Gratis parkeren in het centrum moet blijven!
▶ Geen parkeerplaatsen schrappen bij winkelgebieden zoals het
Stadhoudersplein of het centrum.
▶ Verlaging van de parkeertarieven op de Wassenaarse Slag als de
gemeente het beheer zelf op zich neemt. Het algemeen belang staat
voorop.
▶ Het uitvoeren van de plannen op de Wassenaarse Slag waar de
ondernemers meer ruimte krijgen om nieuwe faciliteiten zoals een bewaakte
fietsenstalling op te zetten. Jaarrond openstelling van strandhoreca moet
mogelijk zijn. Uiteraard dienen er dan wel voldoende mogelijkheden te zijn
voor wandelaars om iets te eten of drinken.
07
Duurzaamheid
De Wassenaarse VVD streeft naar een
CO2-neutrale gemeente in 2050, op een
manier die realistisch, haalbaar en
betaalbaar is. We hebben ook een
verantwoordelijkheid voor toekomstige
generaties. We zien dat veel inwoners al zelf
stappen zetten: buurten die samen hun
straat vergroenen, woningeigenaren die
isoleren of zonnepanelen plaatsen, of
buurtinitiatieven om warmte/koude opslag
te gaan ontwikkelen. Dat lokale
enthousiasme in bijvoorbeeld de lokale
klimaattafels willen we ondersteunen en
stimuleren. De gemeente moet vooral
faciliteren, niet frustreren.Tegelijk erkennen
we dat verduurzamen niet overal eenvoudig
is.
In Wassenaar hebben we veel
monumentale en oudere woningen waar
energiemaatregelen complex of kostbaar
zijn. We pleiten daarom voor maatwerk,
goede voorlichting en ruimte voor creatieve
oplossingen, zonder overhaaste
verplichtingen.
07
Daarom kiezen wij voor:
▶ Uitvoering van de transitie visie op warmte; we
steunen buurten, huiseigenaren en
woningbouwcorporaties om woningen beter te
isoleren en nieuwe energiebronnen te gebruiken.
▶ Een gemeente die het goede voorbeeld geeft;
verdere verduurzaming van eigen vastgoed en het
mogelijk maken van zonnepanelen op locaties die
daarbij passen.
▶ Helpen van onze ondernemers op Maaldrift om
gezamenlijk te gaan verduurzamen.
▶ Het niet neerzetten van windmolens. Wassenaar is
het waterwingebied van Dunea; dat is onze bijdrage
aan de regio. Windmolens passen niet binnen
Wassenaar.
08
Gezondheid
Gezondheid is het belangrijkste goed dat er
is. In heel Nederland stijgt de vraag naar
zorg, en ook in Wassenaar merken we dat.
Door de vergrijzing hebben steeds meer
mensen hulp, zorg of ondersteuning nodig.
Daarom vinden wij het belangrijk dat er in
ons dorp goede, toegankelijke en
persoonlijke zorg is. Wij willen dat zorg in
Wassenaar minder bureaucratisch wordt en
meer gericht is op wat mensen echt nodig
hebben. Met korte lijnen tussen de
verschillende zorgverleners. Zo blijft de zorg
duidelijk, snel en dichtbij.
Goede samenwerking met ziekenhuizen in
Leiden (LUMC) en Den Haag (HMC en Haga)
is daarbij essentieel. Ook willen we een sterk
en goed bereikbaar gezondheidscentrum in
Wassenaar, zodat inwoners dicht bij huis
terecht kunnen voor medische hulp.
Tegelijk vinden we het belangrijk dat
iedereen ook eigen verantwoordelijkheid
neemt voor zijn of haar gezondheid. Door
hier realistischer mee om te gaan, kunnen
we de zorg samen betaalbaar en
uitvoerbaar houden, nu en in de toekomst.
Bij jeugdzorg zijn we bezorgd over het feit
dat het aantal kinderen sinds de
decentralisatie van de jeugdzorg explosief is
gestegen.
08
Daarom kiezen wij voor:
▶ Behoud van het gezondheidscentrum en steun
voor huisartsenpraktijken in Wassenaar en behoud
van de zorg op locatie Bronovo (HMC).
▶ Voldoende huisartsen, wijkverpleging en
thuiszorg, dichtbij huis.
▶ Mantelzorgondersteuning, ontmoetingsplekken en
dagactiviteiten in een dorp dat ook zijn oudere
inwoners een warm hart toedraagt.
▶ Grotere bekendheid geven aan het Sociaal Team:
hét centrale aanvraagpunt voor hulp voor jongeren
én ouderen, met heldere loketten en snelle hulp.
▶ Steun voor het Jongerenwerk op de Dr.
Mansveltkade om jongeren vroegtijdig te betrekken.
▶ Het ook neerleggen van
medeverantwoordelijkheid bij inwoners en
maatschappelijke organisaties.
▶ Bewustwording vergroten op preventie en
zelfredzaamheid zonder te betuttelen.
▶ Uitvoering te geven aan de hervormingsagenda
jeugdzorg; jeugdzorg moet goed toegankelijk blijven
voor kwetsbare kinderen terwijl we tegelijkertijd
kritisch blijven op de explosief gestegen kosten en
omvang van de jeugdzorg.
09
Sport
Sport verbindt, stimuleert de gezondheid en
draagt bij aan ons welzijn. Het is belangrijk
dat zoveel mogelijk Wassenaarders de kans
hebben om te sporten en de
sportverenigingen in staat zijn om een
gevarieerd aanbod van sporten aan te
bieden. De afgelopen periode heeft de
gemeente stevig geïnvesteerd in
sportvoorzieningen. Met als belangrijkste
project de bouw van de nieuwe Sporthal De
Duinpan waar een breed scala aan sporten
kan worden beoefend. Dit gebied wordt de
sportcampus van ons dorp. Een
sportcampus die uiteraard zo goed mogelijk
bereikbaar dient te zijn. Daarom willen wij
een goede ontsluiting van de sportcampus
naar de Katwijkseweg.
Sport is geen luxe, maar een noodzaak in
een gezonde samenleving. De Wassenaarse
VVD is trots op alle sportverenigingen in de
buitensport als onze binnensporten en de
denksporten. De grootste sportlocaties
waarin we willen investeren zijn de Dr.
Mansveltkade, Roggewoning en Kerkehout.
09
Daarom kiezen wij voor:
▶ Uitvoering van de eerste Sportvisie. Versterken
van onze sportverenigingen! We ondersteunen
onze vrijwilligers en sporters om hun vereniging te
laten bloeien.
▶ Duidelijkheid richting sportverenigingen;
sportverenigingen moeten weten waar ze aan toe
zijn bij het onderhoud van hun
sportaccommodaties. Meer geld voor onderhoud
van velden voor buitensporten en de watersport.
Meer sport- en spelmogelijkheden in de
buitenruimte.
▶ Verhoging jeugdledensubsidie met 50% zodat
iedereen van onze jeugd kan sporten.
▶ Meer ruimte voor de watersporten met goede
accommodaties (zeilen, surfen) op de Wassenaarse
Slag.
▶ Een ontsluiting van de sportcampus via de
Katwijkseweg. Dit zorgt voor minder verkeer en
meer verkeersveiligheid op Dr. Mansveltkade.
▶ Steunen van de deelname aan Stichting
Gehandicapten Fonds, omdat we het belangrijk
vinden dat ook mensen met een beperking kunnen
sporten.
10
Ruimte
De kerntaak van de gemeente is goede
ruimtelijke ordening; bestemmingsplannen,
vergunningen en andere regulering. In
Wassenaar willen we deze taak met zorg en
visie uitvoeren, zodat de schaarse ruimte die
we hebben optimaal wordt benut. Daarbij
kan ook meer groen worden toegevoegd
aan dichtbebouwde wijken.
Wij streven naar een Wassenaar waar de
Wassenaarders zelf centraal staan en waar
de ontwikkeling van ons dorp op een
verantwoorde manier gebeurt. Daarbij
zorgen we ervoor dat de regels ons niet
beperken, maar juist ruimte geven voor
vrijheid en groei, altijd met respect voor wat
Wassenaar bijzonder maakt.
Wassenaar is een plek waar het dorpse
karakter en de natuur hand in hand gaan.
Het is belangrijk om de schoonheid van
onze landgoederen, groenvoorzieningen en
de unieke natuurgebieden zoals Meijendel
te behouden voor toekomstige generaties.
Deze bijzondere plekken zorgen voor de
kwaliteit van leven die we in Wassenaar
kennen. Wij blijven ons inzetten om de
duinen, parken en recreatieplekken te
beschermen, zodat we in alle rust kunnen
genieten van het buitenleven.
10
Daarom kiezen wij voor:
▶ Een Omgevingsvisie die bijdraagt aan een
levendig Wassenaar dat onze inwoners en
ondernemers voorop stelt.
▶ Het koesteren van ons cultureel erfgoed waarbij
we het erfgoed levend willen houden voor
toekomstige generaties.
▶ Wij willen recht doen aan de Duindigt-locatie in
Wassenaar, met behoud van groen, ruimte voor
hippische activiteiten, paardensport en recreatie,
betrokkenheid van de buurt en zonder ruimte voor
grootschalig toerisme of bebouwing.
▶ Het opstellen van een programma dat de
gemeentewerf, havengebied en Van Hallstraat in
samenhang beziet om het gebied beter te benutten
en aantrekkelijker te maken.
▶ Zorgen dat Wassenaarders tijdig uitsluitsel krijgen
over mogelijke wijzigingen van
bestemmingsplannen en goede participatie.
▶ Behoud van alle landgoederenroutes en Meijendel
waarbij recreatiespreiding wordt gestimuleerd.
11
Verkeer
Goede bereikbaarheid is essentieel voor de
inwoners en de ondernemers in ons dorp.
Het gaat hierbij om de balans tussen
leefbaarheid, verkeersveiligheid en
bereikbaarheid. Voor de VVD is leefbaarheid
en verkeersveiligheid voor onze inwoners
het meest belangrijk, net als het tegengaan
van verkeer dat niets te halen of te brengen
heeft in ons dorp. Een lagere snelheid kan
bijdragen aan het voorkomen van dit
verkeer doordat navigatiesystemen minder
snel routes door ons dorp zullen adviseren
voor passanten.
Bij de VVD bepaal je zelf hoe je je beweegt
binnen het dorp of naar buiten. We willen de
fiets- en benenwagen stimuleren, maar
beseffen goed dat veel ouders, werkenden
en senioren de auto gewoon elke dag hard
nodig hebben. Dat moet zo blijven.
Daarom kiezen wij voor:
Verkeersveiligheid en leefbaarheid binnen Wassenaar
▶ Meer fietsveiligheid, veilige schoolroutes en goede wandelpaden.
▶ Meer fietsparkeerplekken.
▶ Waar verkeersveiligheid dat vereist — zoals rond scholen, sportverenigingen en in
woonbuurten — geldt de snelheid van 30 km/u. Op wegen, zoals de Wittenburgerweg,
waar het veilig kan en de doorstroming belangrijk is, blijft 50 km/u het uitgangspunt.
Veiligheid voor de Wassenaarders staat daarbij altijd voorop. De hulpdiensten zoals
ambulance en politie moeten ten allen tijden hun aanrijtijden kunnen halen.
▶ Het geven van prioriteit aan verdere verbeteringen van de verkeersveiligheid bij scholen
en bushaltes.
11
Daarom kiezen wij voor:
Betere bereikbaarheid van Wassenaar
▶ We steunen de initiatieven van ondernemers en het huidige
’Wassenaars bod’ vanuit de gemeente naar Defensie om op de
N44 ongelijkvloerse kruisingen te ontwikkelen zodat
Wassenaarders makkelijker Wassenaar in en uit kunnen.
▶ Een extra afslag op de N44 voor Maaldrift om bedrijfsauto’s en
bestemmingsverkeer bij het Rozenplein te ontlasten.
▶ Extra afslag op de Katwijkseweg voor Duinrell zodat het
bezoekend verkeer niet langer door het centrum hoeft.
▶ Het nieuwe treinstation Voorschoten-Wassenaar en een
directe busverbinding naar Wassenaar.
▶ Er komt een parkeerapp en elektronische borden voor alle
grotere parkeerplaatsen op recreatiegebieden (Wassenaarse
Slag / Meijendel) zodat je vooraf als bezoeker kunt zien of alles
vol staat. Dat voorkomt wachtende auto’s.
Parkeren
▶ Gratis parkeren in het centrum blijft! Geen straf op
boodschappen doen lokaal.
▶ Verlaging van parkeertarieven aan de Wassenaarse Slag
waarbij de opbrengst van het parkeren ten goede komt aan heel
Wassenaar.
▶ We schrappen geen parkeerplaatsen in wijken waar deze hard
nodig zijn.
▶ Het onderzoeken van een mogelijke parkeergarage onder het
Kloosterland.
12
Ons geld
De VVD staat voor betrouwbare en gezonde
gemeentefinanciën. Dat is de afgelopen
jaren in Wassenaar zo geweest, en dat
willen we graag zo houden. Goed financieel
beleid begint met zorgvuldig omgaan met
geld. Niet alles kan, en zeker niet alles
tegelijk. Politiek is keuzes maken, en de VVD
maakt die op een verantwoorde en
nuchtere manier.
Wassenaar is een dorp met veel groen, veel
voorzieningen en relatief weinig inwoners.
Daardoor is de OZB
(onroerendezaakbelasting) hier hoger dan in
sommige andere gemeenten. De VVD vindt
dat de ruimte om deze belasting nog verder
te verhogen zeer beperkt is. We willen geen
extra verhogingen van gemeentelijke lasten
om grote reserves op te bouwen.
De gemeentelijke belastingen zijn bedoeld
om lopende uitgaven te betalen en om te
investeren in goede voorzieningen voor
onze inwoners. Voor grote investeringen
kan de gemeente lenen, zolang de kosten
daarvan ook jaarlijks netjes worden
terugbetaald.
Als we in Wassenaar meer woningen
bijbouwen, levert dat bovendien extra
inkomsten op uit de OZB en uit het
gemeentefonds. Zo kunnen we blijven
investeren in een mooi, groen en leefbaar
Wassenaar — zonder dat het onbetaalbaar
wordt voor onze inwoners.
12
Daarom kiezen wij voor:
▶ Een jaarlijks sluitende begroting die op de
goedkeuring van de provincie kan rekenen.
▶ Een OZB en hondenbelasting die hooguit met de
jaarlijkse inflatie worden verhoogd. Bij landelijke
compensatie, kan de hondenbelasting worden
afgeschaft.
▶ Het aanwenden van onze reserves voor het
investeren in gemeentelijke voorzieningen. De
gemeente is geen spaarbank, maar moet investeren
in scholen, wegen, de buitenruimte of ondernemers.
▶ Een heldere afschrijfmethode van gemeentelijke
investeringen, zodat over de tijd genomen iedereen
zijn fair share meebetaalt.
▶ Adequaat projectmanagement om grote
investeringsprojecten binnen hun budget te blijven.
▶ We zoeken waar mogelijk naar cofinanciering van
private partijen, of projectsubsidies van het Rijk,
provincie of de EU, zodat de gemeente niet altijd
alles hoeft te betalen.
Verkiezingsprogramma
2026-2030
Van. Voor. Door.
Wassenaarders
Onze keuzes voor
een levendig en leefbaar dorp.
Dankwoord
Met trots presenteren wij dit
verkiezingsprogramma, tot stand gekomen
dankzij de betrokkenheid en ideeën uit onze
gemeenschap. Wij danken iedereen die
heeft meegedacht en bijgedragen. Uw
inbreng heeft geleid tot heldere keuzes op
belangrijke thema’s voor Wassenaar.
Dit programma is van en voor iedereen die
meebouwt aan een sterk en
toekomstbestendig Wassenaar.
Namens het bestuur en de
programmacommissie.

ONZE 12 STANDPUNTEN
================================================================================

Wij zetten ons in voor een zelfstandig en sterk Wassenaar, met gezonde financiën, 
een betrouwbaar bestuur en echte inspraak voor Wassenaarders. Met respect voor ons 
groen, onze dorpsidentiteit en leefkwaliteit werken we aan veilig wonen, 
zorgvuldige ontwikkeling en een toekomstbestendig dorp.

--------------------------------------------------------------------------------
BESTUUR
--------------------------------------------------------------------------------

1. Ambtelijke organisatie verbeteren, herstel beleidskracht.
2. Geen arrogant bestuur.
3. Wassenaar terug in de top-10 beste gemeenten om in te leven (nu 32).
4. Echt iets doen met meldingen van Wassenaarders. Voldoende ambtelijke capaciteit opbouwen.
5. Luisteren naar de Wassenaarders. Communiceren met de Wassenaarders.
6. Invoering referendum.
7. Wassenaar beschermen tegen ongewenste ontwikkelingen.
8. Behouden Wassenaarse identiteit, verbeteren leefkwaliteit.
9. Beslissingen over Wassenaar horen bij de Wassenaarders.
10. Zorgen voor een zelfstandig en zelfbewust Wassenaar. Sterke ontwikkeling van bestuurskracht en goed financieel beleid.

--------------------------------------------------------------------------------
FINANCIËN
--------------------------------------------------------------------------------

1. Beheersbaar maken kosten AVALEX. Geen tariefsverhogingen. Service behouden.
2. Voorzichtig investeren, Geen prestigeprojecten. Functionele investeringen zoals scholen hebben hoge prioriteit.
3. Ombuigen tekorten.
4. Beheersbaar maken schuldontwikkeling.
5. Herstel financiën, zorgen dat deze weer onder controle komen.

--------------------------------------------------------------------------------
WASSENAARDER(S)
--------------------------------------------------------------------------------

1. Behoud aandacht jongeren. Laat ze veilig en gelukkig opgroeien.
2. Ondersteuning voor leefkwaliteit ouderen.
3. Vrijwilligerswerk steunen.
4. Luisteren naar de Wassenaarders.
5. Respect hebben voor de Wassenaarders.

--------------------------------------------------------------------------------
WONEN
--------------------------------------------------------------------------------

1. Zorg voor sociale cohesie in buurten.
2. Beheerst bouwen. Verantwoord bouwen. 500 nieuwe woningen. Niet ten koste van leefkwaliteit.
3. Specifiek beleid seniorenwoningen.
4. Bescherming villawijken (geen toename verkeer, geen intensivering bebouwing)
5. Wanneer gebouwd wordt, mooi bouwen.
6. Bestrijden verstedelijking.
7. Wassenaarders hebben eerste mogelijkheid (=voorrang) om vrijgekomen sociale huurwoning te betrekken.

--------------------------------------------------------------------------------
OPENBARE RUIMTE
--------------------------------------------------------------------------------

1. Herstel onderhoud openbare ruimte.
2. Geen bebouwing Huibregtseveld. Groene ruimte moet worden behouden.
3. Zorgzaam zijn voor Wassenaar. Een goed verzorgd dorp.
4. Stoppen verloedering. Wassenaar weer een mooi dorp maken.
5. Parkeerproblemen oplossen, vooral in en rond het centrum. Hoge prioriteit.
6. De stoep, de straat, het fietspad voor je voordeur moeten in orde zijn.
7. Het 342 stratenplan.

--------------------------------------------------------------------------------
VERKEER EN VERKEERSVEILIGHEID
--------------------------------------------------------------------------------

1. Ondertunneling van de N44 blijft sterke wens.
2. Standpunt bepalen over fatbikes.
3. Eindelijk Rozenplein oplossen.
4. Eindelijk sluipverkeer terugdringen met moderne technieken. Geeft ruimte aan verkeer Wassenaarders.
5. Hoge prioriteit verkeersveiligheid voor onze fietsers.
6. Bestaande fietspaden worden niet opgeheven.

--------------------------------------------------------------------------------
OPENBARE VEILIGHEID
--------------------------------------------------------------------------------

1. Iedereen moet met een veilig gevoel over straat kunnen gaan.
2. Herstel veiligheid in dorp.
3. Bestrijding drugshandel.
4. Versterking handhaving.

--------------------------------------------------------------------------------
GROEN
--------------------------------------------------------------------------------

1. Doordacht boomvervangingsplan.
2. Bescherming groene gracht (zone) tussen Den Haag en Wassenaar.
3. Bescherming groene gracht (zone) tussen Katwijk en Wassenaar.
4. Landgoederen zijn bosparken, geen stadsparken.
5. Buurten groener maken.
6. Herstel onderhoud groen. Moet veel beter.
7. Groen is heilig.

--------------------------------------------------------------------------------
ENERGIETRANSITIE
--------------------------------------------------------------------------------

1. Goede realistische energietransitie. Keuzevrijheid. Betaalbaarheid. Leveringszekerheid. Gemeente neemt actieve regierol.

--------------------------------------------------------------------------------
RECREATIE EN TOERISME
--------------------------------------------------------------------------------

1. Wassenaarse Slag blijft familiestrand.
2. Terugdringen overlast Meijendel.
3. Beprijzen van recreatie en toerisme. Opbrengst voor Wassenaar genereren.
4. Overlast indammen en terugdringen.
5. Geen toename recreatie en toerisme.

--------------------------------------------------------------------------------
AZC
--------------------------------------------------------------------------------

1. Het AZC wordt gesloten. Uiterlijk 2028. Spreidingswet is bepalend. Dat verplicht tot het onderdak geven aan 158 vluchtelingen. Eventuele optie is de situatie van voor het AZC. Buiten lente/zomerseizoen beperkte opvang vluchtelingen.

--------------------------------------------------------------------------------
DUINDIGT
--------------------------------------------------------------------------------

1. Behoud renbaan Duindigt als groene bescherming tegen oprukkende verstedelijking.

BRONNEN EN VERIFICATIE (alles traceerbaar)
================================================================================

Primaire bron – uitgebreide webpagina met volledige programmainhoud:
  https://lokaalwassenaar.nl/?page_id=50

PDF-download (iets verstopt op de site, onderaan de programmapagina):
  https://lokaalwassenaar.nl/wp-content/uploads/2026/02/Programma-2026-2030-concept-v1.pdf

*** LET OP VOOR COLLEGA'S ***
De PDF heeft in de bestandsnaam "concept" en "v1" staan: Programma-2026-2030-concept-v1.pdf
Dit is een conceptversie. Neem daar notitie van bij verificatie of citeren.

--------------------------------------------------------------------------------
ANALYSE: VERSCHIL PDF vs WEBPAGINA (12 maart 2026)
--------------------------------------------------------------------------------
De inhoud van de PDF en de webpagina komt inhoudelijk overeen. Beide bevatten
dezelfde programmatekst, thema's en standpunten. Enkele bevindingen:

- De PDF is een concept (v1), de webpagina is de actuele online weergave.
- De PDF bevat extra: de volledige kandidatenlijst ("Dit is het topteam van
  Lokaal Wassenaar!" met alle namen). De webpagina toont deze lijst niet.
- Beide bronnen bevatten dezelfde typos (bijv. "huídige" i.p.v. "huidige").
- Voor inhoudelijke analyse is de webpagina als primaire bron gebruikt;
  de PDF is beschikbaar voor controle en bevat de kandidatenlijst.

--------------------------------------------------------------------------------

Gedownload/geverifieerd op: 12 maart 2026

================================================================================
voor daadkracht én samenhorigheid in Wassenaar
Samen maken we Wassenaar mooier
================================================================================

Lokaal Wassenaar – Juist lokaal maakt jouw stem verschil.

Wassenaar verdient politiek die bij het dorp past. Te vaak voelt lokale politiek voorspelbaar. Standpunten lijken al vast te staan en verkeerde besluiten lijken soms onvermijdelijk. Het is begrijpelijk dat sommige inwoners daardoor afhaken en denken: "Het maakt toch niet uit." Maar als betrokkenheid verdwijnt, laat Wassenaar kansen liggen.

Wij zijn ervan overtuigd dat het anders kan. Anders moet.

Lokaal Wassenaar is een onafhankelijke lokale partij, zonder landelijke agenda's of sturing van buitenaf. Wij kijken per onderwerp wat werkt voor Wassenaar en haar inwoners. Praktisch, zorgvuldig en met gezond verstand.

Net als andere partijen staan wij voor goed bestuur, woningen voor Wassenaarders, veilige straten, ruimte voor ondernemers, sterke verenigingen, zorg voor natuur en milieu en een levendig dorp met oog voor elkaar. Dat zijn gedeelde ambities. Het verschil zit niet in wat we willen, maar in hoe we keuzes maken.

--------------------------------------------------------------------------------
ONZE WAARDEN
--------------------------------------------------------------------------------

Bij elk onderwerp wegen we af wat het beste is voor Wassenaar en haar inwoners. Dat betekent:

- Altijd het belang van Wassenaar voorop stellen – soms stemmen we "links", soms "rechts", altijd in het belang van de inwoners.
- Kritisch zijn waar het moet – we laten ons niet leiden door partijpolitiek, maar door wat het beste is voor ons dorp
- Samenwerken waar het kan – we zoeken verbinding met andere partijen, verenigingen en inwoners

Of het nu gaat om wonen, goede scholen voor onze kinderen, ondernemen, sport, cultuur of een bestuur dat uitlegt wat het doet en zich laat controleren: wij kiezen niet vooraf een kant, maar de beste oplossing.

--------------------------------------------------------------------------------
WASSENAAR BLIJFT WASSENAAR
--------------------------------------------------------------------------------

- Behoud van leefbaarheid en het eigen dorpse karakter van Wassenaar, maar ook met passende ontwikkelingen.
- Behoud van de menselijke maat in het bestuur.
- Minder afstand tussen burger en bestuur.
- De dienstverlening moet minimaal op het huidige peil blijven. Verbetering staat voorop.
- Samenwerking op deelgebieden met elke partner waar Wassenaar aantoonbaar beter van wordt.
- Wassenaar blijft zelfstandig en wordt goed bestuurd.

--------------------------------------------------------------------------------
DE GEMEENTEFINANCIËN
--------------------------------------------------------------------------------

- Vrijwilligersorganisaties worden financieel ondersteund. Het betreft vaak slechts kleine bedragen met relatief grote maatschappelijke impact.
- Geen kostbare prestigeprojecten.
- De hondenbelasting wordt afgeschaft.
- Gratis parkeren blijft.
- Subsidies moeten in het belang van de Wassenaarders zijn.
- De begrotingsdiscipline moet verbeteren, ook door uitbesteden van gemeentelijke taken strategisch afwegen.
- Woonlasten beperken door een efficiënt en verantwoord beleid.
- De OZB moet lager en zorgvuldige taxatie onroerend goed.
- Belastingen en heffingen afstemmen op noodzakelijke voorzieningen. Investeringen dienen of een duurzame en structurele bijdrage te leveren aan het voorzieningenniveau voor de Wassenaarders of toekomstige exploitatielasten voor Wassenaar structureel te verlagen.
- Gemeentelijke financiën zijn een middel om doelstellingen te bereiken maar wij vinden dat er spaarzaam mee moet worden omgegaan om bewoners niet onnodig zwaar te belasten. Hoge lasten zijn ook onwenselijk voor onze lokale economie en ondernemers.

--------------------------------------------------------------------------------
DE GEMEENTE MET GOED BESTUUR
--------------------------------------------------------------------------------

De gemeente in de vorm van college, gemeenteraad en organisatie:

- Kwaliteit van dienstverlening verhogen en regelmatig meten en rapporteren.
- Open en heldere besluitvorming. De overheid moet in verbinding staan met haar burgers. Een transparante, vlot en adequaat werkende gemeentelijke organisatie is daarbij essentieel. We bekijken kritisch wat we als gemeente in eigen hand moeten houden en welke werkzaamheden het beste door of in samenwerking met partners kunnen worden uitgevoerd.
- Houdt rekening met wat de Wassenaarders willen.
- Luistert naar burgers, verenigingen en ondernemers.
- Stelt zich efficiënt, deskundig en klantvriendelijk op.

--------------------------------------------------------------------------------
NATUUR EN MILIEU EN KLIMAAT
--------------------------------------------------------------------------------

- Overlast van stof, stank en lawaai terugdringen.
- Bevorderen energie-efficiency.
- Scholen worden energie neutraal.
- Stimuleren van duurzaamheid (panden van de gemeente worden duurzaam gemaakt).
- De grote groene buffer aan de noordkant moet er komen en de groene oost en zuidranden moeten worden behouden.
- Wassenaars deel van Valkenburg blijft groen.
- De polders blijven agrarisch. Verrommeling wordt tegengegaan.
- Wassenaar blijft de Groene Oase in de Randstad, dus groene buffers, groene ruimte, groene straten.
- Saneren vervuilde grond (o.a. gemeentewerf en evenemententerrein).
- Goed bodembeheer.
- Uitbreiden openbaar groen ter voorkoming van wateroverlast en hittestress (bij elke nieuwe ontwikkeling moet dit vaste opgave worden om rekening mee te houden).
- Beter onderhouden van het bestaande groen!
- Koester ons erfgoed! Vol inzetten op behoud van een groen Wassenaar, inclusief alle natuurgebieden op Wassenaars grondgebied, zoals Meijendel, Hertenkamp.

--------------------------------------------------------------------------------
WASSENAAR EN VERKEER
--------------------------------------------------------------------------------

- Grote verkeersstromen omleiden en Rijksstraatweg (deels) ondergronds
- Veiligheid bij scholen verbeteren.
- Voor fietsers komen er op diverse drukke plaatsen extra parkeervoorzieningen.
- Het toenemend gebruik van de fiets en (huur)scooter vinden we een goede ontwikkeling, die we nog meer willen stimuleren door lokaal gebruik van alternatief vervoer aan te moedigen.
- Ruim baan voor voetgangers, kinderwagens, rollators, spelen op straat en fietsers.
- De verkeerschaos rondom Rozenplein/Rozenweg eindelijk structureel oplossen – hiervoor hebben we een voorstel gereed.
- Parkeren blijft gratis.
- Op topdagen het autoverkeer reguleren en beperken tot een redelijk maximum.
- Doseerinrichtingen aan de noordkant van het dorp zonder extra hinder voor woon/werkverkeer. Behoud bereikbaarheid van ondernemers.
- Het vrachtverkeer in Wassenaar willen we ook verminderen door het creëren van overslagpunten aan de noord- en zuidrand van onze gemeente.
- Verkeersoorten die voor veel opstoppingen in het dorp zorgen, zoals touringcarbussen, campers en caravans worden wat ons betreft actief omgeleid via de N206/N441 door een doorgangsverbod in te stellen voor het dorp en door het weren van doorgaand vrachtverkeer.
- Mobiliteit & Openbaar vervoer voorzieningen versterken.
- Zorgen voor voldoende parkeerplaatsen in oude wijken (o.a. Kerkehout, Jeruzalem, Rode Dorp).
- Concrete maatregelen om sluipverkeer tegen te gaan.
- Opties als verplaatsing van de aansluiting met de A44/N44 naar de omgeving Ammonslaantje/Maaldrift en een ongelijkvloerse kruising bij de Rozenweg serieus te worden onderzocht.

--------------------------------------------------------------------------------
WASSENAAR EN VEILIGHEID
--------------------------------------------------------------------------------

- Overlast en onveiligheid aanpakken.
- Investeren in behoud van politie, brandweer (dat betekent ook helpen vrijwillig brandweer team overeind te houden) én Wassenaarse reddingsbrigade met in elke buurt een wijkagent, die ondermijning van de openbare orde en dealen in de buurt van middelbare scholen tegengaat.
- Snelle inzet van politie, vooral 's avonds en in het weekend.
- Structureel meer boa's op straat.
- Zorgen voor een veilige woon- en werkomgeving.
- Gevaarlijke verkeerssituaties worden aangepakt.
- Door een goede inrichting van wegen en handhaving wordt te hard rijden tegengegaan.
- We maken ons hard voor behoud van alle vrijliggende fiets- en wandelpaden.
- De fietsoversteekplaatsen bij scholen zoals het Adelbert College op de Deijlerweg worden veiliger gemaakt.
- Elke voetgangersoversteekplaats is veilig en goed toegankelijk.
- Investeren in veiligheid op straat door o.a. goede verlichting aan te brengen op donkere plekken.

--------------------------------------------------------------------------------
WONEN
--------------------------------------------------------------------------------

- Inzetten op extra woningen bouwen, maar ook vooral op optoppen (woning splitsen, woning delen, verdieping erop).
- Meer kansen creëren voor Wassenaarse woningzoekenden (voorrang regelen).
- Wassenaarders moeten zo lang mogelijk in hun woning kunnen blijven wonen.
- Acceptabele huisvesting voor ouderen, zwakkeren en gehandicapten in de dorpsgemeenschap.
- Bouwen van woningen voor starters.
- Bevorderen van de beschikbaarheid van levensloopbestendige woonvormen, ook in het centrum.
- Meer kans voor jongeren om in Wassenaar te blijven wonen
- Regelgeving initiëren waarbij (economische) gebondenheid aan Wassenaar een belangrijke rol speelt bij de toewijzing van huurwoningen.
- Alle nieuwbouw die op gemeentegrond plaatsvindt van een anti-speculatie beding voorzien.
- Een zelfbewoningsplicht bij de meeste nieuwbouw om speculatie te voorkomen.
- Een goede spreiding van diverse categorieën woningen over het dorp (sociaal, midden-huur, koop, etc.).

--------------------------------------------------------------------------------
WASSENAAR EN BEDRIJVIGHEID EN ECONOMIE
--------------------------------------------------------------------------------

- Gratis E-bike oplaadpunten in centrum ter bevordering bezoekers.
- Gratis parkeren voor bezoekers in het centrum.
- Ondersteuning van de lokale detailhandel en zorgen voor aantrekkelijke winkelgebieden.
- De gemeente dient bij aanbesteding en inkoop altijd Wassenaarse ondernemingen in de gelegenheid te stellen aanbiedingen te doen.
- Faciliteren van kleinschalige, dienstverlenende ondernemingen en startende ondernemers.
- Behoud én ruimte voor Wassenaarse ondernemers – alle Wassenaarse ondernemers worden gezien en gehoord.

--------------------------------------------------------------------------------
SOCIALE ZORG
--------------------------------------------------------------------------------

- Ondersteuning en begeleiding van mantelzorgers.
- 'Zorgloket' voor vragen en hulp moet in Wassenaar blijven.
- Stimuleren van zorg dicht bij huis door het realiseren van zorgsteunpunten in de wijken.
- Stimuleren van vrijwilligerswerk bij met name voor mindervaliden en ouderen (zoals Tafeltje-dekje en bij-Bus).
- Terugkeer buurtcentra gecombineerd met zorgsteunpunt en informatie.
- Kleinschalige woonzorgvoorzieningen, gesitueerd in woonwijken.

--------------------------------------------------------------------------------
KUNST, CULTUUR EN SPORT
--------------------------------------------------------------------------------

- Subsidies voor Warenar, de bibliotheek en de cultuursector blijven in stand op ten minste het huidige niveau.
- Behoud en investeren in cultureel centrum Warenar.
- Ondersteuning van alle verenigingen (sport en cultuur).
- Geen bezuinigen op bibliotheek en zwembad.
- Behouden we ons familiestrand.
- Blijft recreatie kleinschalig.

--------------------------------------------------------------------------------
RECREATIE
--------------------------------------------------------------------------------

Het strand moet een kleinschalig familiestrand blijven. Het aantal bezoekers van Meijendel dient op of onder het huidige niveau te blijven.

---

Doe mee. Denk mee. Stem mee. Juist Lokaal maakt jouw stem verschil en samen maken we Wassenaar mooier.

BRONNEN EN VERIFICATIE (alles traceerbaar)
================================================================================

PDF (origineel):
  https://wassenaar.groenlinkspvda.nl/wp-content/uploads/2026/02/Verkiezingsprogramma-GroenLinks-PvdA-2026-–-2030.pdf

Website / standpunten:
  https://wassenaar.groenlinkspvda.nl/standpunten/

Geëxtraheerd met pdf_naar_txt.py uit: Verkiezingsprogramma4GroenLinksPvdA.pdf
Gedownload/geëxtraheerd op: 12 maart 2026

================================================================================

Groen
Sociaal
Daadkrachtig
Groen
Sociaal
Daadkrachtig
VERKIEZINGSPROGRAMMA  2026 – 2030
INHOUD
1. THEMA WIJ BESCHERMEN ONS GROEN EN HET DRINKWATERGEBIED
3. THEMA WIJ ZORGEN VOOR IEDEREEN DIE HET NODIG HEEFT
5. THEMA BEREIKBAAR EN TOEGANKELIJK
4. THEMA ECONOMISCH VITAAL
6. THEMA DUURZAAM EN ENERGIENEUTRAAL
2. THEMA LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK WONEN
7. ONZE GEMEENTEFINANCIEN
BESTE DORPSGENOOT,
Op 18 maart 2026 kan je stemmen tijdens de lokale verkiezingen. Je stem doet ertoe: je
bepaalt mee hoe ons dorp de komende vier jaar wordt bestuurd. Al jaren kun je in ons
mooie dorp stemmen op GroenLinks of op de Partij van de Arbeid. Deze keer bundelen
wij onze krachten: wij gaan met trots samen in één fractie verder. In dit programma vind
je onze plannen voor de komende vier jaren.
In ons programma vind je geen grootse verhalen over wat er allemaal beter moet. Wij
bouwen voort op wat goed werkt én bedenken verbeteringen voor ons groen en zorgen
voor het welzijn van alle inwoners. Het draait ons om gezondheid en geluk voor mensen
van alle leeftijden, levensfasen en levensstijlen. En om betaalbare woningen, goede
voorzieningen en een helpende hand als je die nodig hebt. Dat betekent ook dat wij
mensen die vluchten voor oorlog en geweld een veilig heenkomen blijven bieden. We
denken aan de veiligheid van voetgangers en fietsers, aan het welzijn van dieren en aan
natuurbehoud. Samengevat: groen, sociaal en daadkrachtig. Wij werken samen met
andere partijen, met inwoners en met de vele vrijwilligers van de verenigingen en
stichtingen. Én met de ondernemers van ons dorp.
Wij tonen lef als het moet en wij zetten door als het even moeilijk wordt. Zo moet je
om ons welzijn te verhogen investeren in goede preventie. En de inwoner centraal
stellen en maatwerk leveren als dat nodig is om echt een helpende hand te bieden.
Zorgfraude en drugscriminaliteit aanpakken lukt alleen met slimmere en meer gerichte
handhaving hierop. Om de wooncrisis aan te pakken moeten wij naast onze langlopende
nieuwbouwtrajecten ook snellere oplossingen zoeken, zoals het tegengaan van
leegstand van bestaande woningen, winkels en kantoren. En om ons Natura 2000
gebied écht te beschermen moeten wij het aantal parkeerplaatsen in Meijendel
verminderen. Om de veiligheid van onze voetgangers en fietsers te verhogen moeten wij
blijven inzetten op vermindering van autoverkeer en verlaging van de snelheden.
VOORWOORD
Ons lef past binnen onze groene en sociaaldemocratische visie en binnen de nieuwe
“Omgevingsvisie” die de gemeente Wassenaar in 2026/2027 gaat vaststellen. Wij
hopen dat de nieuwe Omgevingsvisie een concrete en breed gedragen visie wordt
die helpt om goede besluiten over ingewikkelde onderwerpen te nemen. Want
ingewikkeld wordt het de komende tijd: er liggen grote uitdagingen en onze
budgetruimte en onze geografische ruimte is beperkt. Inwoners, ondernemers en
andere belanghebbenden mogen mee gaan denken over zes thema’s die in de
Omgevingsvisie komen. Omdat deze nieuwe Omgevingsvisie bijna alle aspecten van
samenleven in ons dorp gaat raken gebruiken wij de zes thema’s als leidraad voor
ons programma.
Wij laten per thema onze ideeën en plannen zien. Ons afsluitend hoofdstuk gaat
over de gemeentefinanciën, dus over hoe wij onze plannen gaan betalen.
Laten wij samen werken aan een bruisend, groen en sociaal dorp.
Wij hopen op jouw stem op 18 maart 2026!
Hartelijke groet,
Sonja Hibbert
lijsttrekker GroenLinks-PvdA Wassenaar en alle kandidaat-raadsleden
Sonja Hibbert
Henri van Smirren
Suzan Tirion- van der Goes
Roy Pillen
Marcel Kleizen
Marvin van der Nat
Jeannine Lenselink
Laura Martini
Cees Willems
Meryem Rhezouani
Suzanne Velders
Mark Knevel
Eefje van Sloten - Bronsveld
Inge Bunte
Norga Simons
Jan van Noort
Caroline van Wilgen
Jenneke Boerman
Aart van Sloten
Hans Hupkes
Antoon Claassen
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20
21.
KANDIDATENLIJST
GROENLINKS-PVDA
MENS
DIER
NATUUR
WAARDEVOL GROEN,
ERFGOED EN
KLIMAATADAPTIEFTHEMA 1
ha
→
→
→ Wij versterken natuur, biodiversiteit en
klimaatadaptatie met meer groen en
minder verharding.
Wij verbeteren waterbeheer met
slimme oplossingen tegen
wateroverlast en droogte
Wij beschermen natuur en erfgoed bij
alle ruimtelijke keuzes, met oog voor
mens en dier.
Er zijn weinig dorpen die onze rijkdom aan polders, landgoederen, duinen en
strand hebben. Daar genieten wij zelf van en vele toeristen met ons. Ons
waterwingebied Meijendel zorgt voor drinkwater voor de gehele regio. Een
fantastische prestatie! Tegelijkertijd staat deze natuurlijke rijkdom, ons natuurlijke
erfgoed, onder druk. Er is veel autoverkeer, wij zitten op de grens van over-toerisme
en ons klimaat verandert. Zomers worden warmer, winters natter. Periodes van lange
droogte en enorme plensbuien wisselen elkaar af. Kelders en straten staan vaker
onder water en grote bomen hebben te vaak moeite met overleven. De Aziatische
Hoornaar verdrijft onze honingbijen en rivierkreeften verstoren onze oevers. Planten
die goed tegen stikstof kunnen, zoals brandnetels en bramen, overwoekeren andere
plantensoorten. Onze biodiversiteit staat onder druk.
Kortom: achteroverleunen is er niet meer bij. Tijd om aan te pakken wat wij wél
kunnen veranderen: ons lokale verkeer (zie hoofdstuk 5), ons groenbeheer en
onze waterhuishouding. Wij zetten in op vergroening en het terugdringen van
verharding. Bijvoorbeeld door “tegels te wippen” in samenwerking met inwoners en
hoveniers. Extra groen kan bijna overal: denk aan geveltuintjes en mooie beplanting
van snippergroen. Wij zorgen voor (her)planten van diverse soorten
klimaatbestendige bomen en planten. Daarbij zorgen wij ook voor voldoende
schaduw op logische plekken, zoals in de Langstraat en op het Strandplein. En in
woonwijken waar extra groen kan worden toegevoegd. Bijvoorbeeld in Kerkehout en
in Oostdorp zorgen wij hiermee voor extra verkoeling tijdens hete periodes.
Om onze waterhuishouding te verbeteren zetten wij in op waterdoorlaatbare
parkeervakken. Wij stimuleren regentonnen en regenwateropslag, zo nodig met
subsidies. Bij (ver)nieuwbouw zorgen wij voor een afkoppeling van het riool, beter
voor de grond en ons (oude) rioolsysteem. In delen van ons dorp die nú al last
hebben van wateroverlast tijdens plensbuiten zorgen wij voor wateropvangbekkens.
Deze “wadi’s” bergen regenwater, zuiveren het en laten het infiltreren in de
ondergrond. Zo helpt een wadi én tegen wateroverlast én tegen droogte. Wij kunnen
de wadi’s zo ontwerpen dat ze een fantastische speelplek worden: een win-win voor
de buurt.
GROEN EN DRINKWATERGEBIED
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030 WILLEN WIJ BESCHERMEN
Onze noordrand is de enig overgebleven natuurlijke verbinding tussen de duinen en het
groene hart en is een belangrijke ecologische corridor. Ook onze zuidrand is belangrijk, als
groene buffer tussen ons en Den Haag. Zowel onze noordrand als onze zuidrand staat
onder druk:
door de grote nieuwe Katwijkse wijk “Valkenhorst”, wordt de groene vrije ruimte tussen
onze twee gemeenten kleiner;
in het gebied “Maaldrift” tot en met het Rozenplein spelen ruimtelijke vraagstukken van
verschillende aanvragers zoals de Marechaussee, the American School en de
gemeente zelf (uitbreiding van bedrijventerrein, verplaatsing van de gemeentewerf en
de milieustraat);
-in de zuidrand spelen vraagstukken rondom de renbaan Duindigt en ons
waterwingebied.
Bij alle ontwikkelingen wegen wij groen, duurzaamheid, leefbaarheid,
bereikbaarheid en economische vitaliteit mee. Niet alles kan en niet alles kan
tegelijkertijd. In de noordrand zorgen wij voor behoud van de ecologische zone en
bekijken ontwikkelingen in de noordrand extra kritisch. Daarbij zorgen wij ervoor dat alle
ontwikkelingen die na zorgvuldige afweging toegestaan worden ruimhartig worden
gecompenseerd.
Wij letten op onze dierpopulatie en op plekken waar het ertoe doet zorgen wij voor
vleermuisvriendelijke verlichting en voor vleermuiskasten, uilenkasten en
egelschuilplekken. Wij zorgen voor meeuwveilige prullenbakken en voorkomen zo ook dat
plastic en ander vuil rond gaat zwerven.
Naast het groen en de natuur, ons waardevolle natuurlijke erfgoed, beschikt ons
dorp over belangrijk cultureel erfgoed dat wij met zorg in stand houden. Denk aan
het beschermde dorpsgezicht en de vele monumenten die nog volop in gebruik zijn en
een actieve rol spelen in onze gemeenschap.
Een mooi voorbeeld is theater De Warenar: dé ontmoetingsplek voor toneel en cabaret,
zang en dans. Kunst en cultuur zijn onmisbaar voor onze samenleving. Ze geven kleur,
inspireren en nodigen uit tot ontmoeting en reflectie.
Wij zetten ons in voor een levendig en divers cultureel veld, waarin culturele
instellingen, verenigingen en stichtingen samen bijdragen aan een sterke,
verbonden gemeenschap. Deze initiatieven ondersteunen wij, zodat cultuur voor
iedereen toegankelijk en van blijvende waarde blijft.
CULTUREEL ERFGOED IN HET DORP
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
LEEFBAAR EN
AANTREKKELIJK
WONENTHEMA 2
→
→
→
Wij ontwikkelen groene, leefbare
wijken met ruimte voor ontmoeting,
beweging en ontspanning.Wij benutten bestaande ruimte beter
door woningdelen, splitsen, optoppen
en het tegengaan van leegstand.Wij bouwen meer passende woningen
voor alle levensfasen, met focus op
betaalbaarheid en kwaliteit.
Iedereen kent wel iemand die op zoek is naar een fijn en betaalbaar huis binnen
Wassenaar: jongeren die willen uitvliegen, starters die een gezin willen stichten,
ouderen die kleiner en gelijkvloers willen gaan wonen. Er zijn te weinig woningen én
niet alle woningen die beschikbaar komen zijn geschikt voor de levensfase en de financiële
of gezondheidssituatie van de woningzoekende. Zonder genoeg gelijkvloerse woningen
waar senioren graag naartoe verhuizen komen er onvoldoende familiehuizen vrij voor de
volgende generatie die een gezin wil stichten. Twee fantastische woningcorporaties doen
wat zij kunnen om verhuizen bij een volgende levensfase te stimuleren. Bijvoorbeeld door
proactief mee te zoeken naar de volgende stap en door verhuishulp (bijvoorbeeld via een
verhuisvergoeding) aan te bieden. Zij zorgen op basis van ons gemeentelijke beleid er ook
voor dat urgente woningzoekenden, zoals mensen die in een onveilige situatie zitten, voor
wie dakloosheid dreigt (bijvoorbeeld door een scheiding) of die een medische noodzaak
hebben zo snel mogelijk geholpen worden. Dit geldt ook voor statushouders.
De woningcorporaties kunnen geen wonderen verrichten. Het knelt: er zijn meer
zoekenden dan goed passende oplossingen. Ons bestaande woningbestand is niet alleen
te klein: het is onvoldoende ingericht op de toekomst. Ook in ons dorp wonen steeds meer
alleenstaanden van alle leeftijden terwijl de meeste van onze woningen gezinswoningen
zijn. Versoepeling van de regels voor inwoning en hospitaverhuur helpt om onze
bestaande woonruimte gemakkelijker te delen en om levensfasebestendiger te
kunnen wonen.
Ondanks de beperkte ruimte in onze gemeente realiseren wij op meerdere locaties
hoogwaardige (her)ontwikkelingsprojecten. Projecten zoals Rozenstein en de geplande
herontwikkeling van de Van Rechterenstraat laten zien dat wij ook binnen bestaande
wijken ruimte creëren voor nieuwe, levensloopbestendige woningen in een vertrouwde
woonomgeving.
In de komende raadsperiode geven wij prioriteit aan de realisatie van alle lopende
en aangekondigde woningbouwprojecten. Deze projecten leveren gezamenlijk circa
1.000 nieuwe woningen op. Daarnaast spreken wij de duidelijke ambitie uit om dit aantal
te laten groeien naar 1.300 woningen, door kansen binnen bestaande plannen actief te
benutten en waar mogelijk aanvullende locaties te ontwikkelen. Het gaat onder andere om
de ontwikkelingen op het Deijlerhuis, Kerkehout, het voormalige ANWB-terrein, de
Gemeentewerf en de locaties die vrijkomen door de verhuizing van de St. Jozefschool en
de Jan Baptistschool naar hun nieuwe schoolgebouw.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
VOLDOENDE BETAALBARE WONINGEN
VOOR ALLEENSTAANDEN, STARTERS,
DOORSTROMERS EN OUDEREN
Wij moderniseren de parkeernormen en brengen deze terug naar een niveau dat
aansluit bij de werkelijke parkeerbehoefte, zodat ruimte efficiënter wordt benut. In
nauwe samenwerking met woningcorporaties en marktpartijen sturen wij actief op
toekomstbestendige woningbouw. Met aandacht voor levensloopbestendige
woningen en passende woningen voor alleenstaanden. Waar dit zorgvuldig kan
bouwen we beperkt hoger dan nu vaak het geval is.
Wij zorgen voor woningen voor senioren, voor mensen met een beperking en
voor mensen met een zorgvraag die snakken naar geschikte woonruimte. Dit
betekent toegankelijke appartementen én dit betekent woningen met
ontmoetingsruimtes en/of gedeeld groen, zoals ouderenhofjes. Als een deel van
de buitenruimte gedeeld is en in contact staat met de omgeving kunnen bewoners
aansluiting en steun vinden. En door voldoende schaalgrootte is zorg goed te
regelen.
Bij álle projecten zorgen wij voor veel groen en voor een goede en duurzame
bereikbaarheid. Zo bouwen wij aan leefbare, gezellige, groene en toegankelijke
wijken. Met speelplaatsen voor jong en oud. Ook voor oud? Ja zeker! Denk aan
gratis toegankelijke groepslessen in de buitenlucht, fitnesstoestellen,
schaakbordbankjes en jeu de boules banen. En aan uitrustplekken in de zon én in
de schaduw.
Bouwen duurt langer dan je denkt, ook als alles goed gaat. Daarom zetten wij
ook in op snellere oplossingen. Naast het makkelijker maken van woningdelen
zetten wij in op het verminderen van leegstand van woningen, winkels en
kantoorruimte. Daarnaast maken wij het eenvoudiger om bestaande woningen te
splitsen of op te toppen en om winkels en kantoren te transformeren naar
woonruimte. Hiermee benutten wij de beschikbare ruimte beter en versnellen wij de
toevoeging van woningen.
Ook kleine, tijdelijke (mantelzorg)woningen in tuinen bijplaatsen vinden wij een
goede optie. Wij beperken vakantieverhuur van woningen tot 30 dagen per jaar.
Daarmee vermijden wij dat kostbare en schaarse woonruimte onttrokken wordt voor
commerciële verhuur aan toeristen.
WIJ ZETTEN IN OP CREATIEVERE
OPLOSSINGEN
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
THEMA GEZOND,
SOCIAAL EN VEILIGTHEMA 3
→
→
→
Wij versterken veiligheid en
weerbaarheid in onze wijken en
binnen de gemeente.Wij investeren in gezondheid,
ontmoeting en preventie voor jong en
oud.Wij zorgen voor snelle, menselijke en
toegankelijke ondersteuning voor wie
het nodig heeft.
Wij zijn een dorpsgemeenschap waarin wij zorgen voor alle inwoners van alle
leeftijden, levensstijlen en afkomsten. Wij versnellen en verbeteren ons vangnet
voor inwoners die hulp nodig hebben. Omdat ze werkloos geworden zijn, omdat ze
ziek geworden zijn, of omdat het allemaal te veel wordt (denk aan mantelzorgers).
Hoe eerder en hoe beter wij inwoners écht helpen, hoe beter voor hen en voor ons
allemaal. In een fijne samenleving kan iedereen gelijkwaardig meedoen. Daarom
zetten wij in op een verdere versterking van ons “Sociaal Team”.
Snelheid en menselijkheid staan centraal in het beleid en de uitvoering van
uitkeringen, toeslagen en voorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo). Wij zorgen dat inwoners die moeite hebben met procedures
tijdig en actief worden gewezen op onafhankelijke en kosteloze cliëntondersteuning.
Wij zetten sterk in op vroegsignalering van financiële problemen, waaronder
verborgen armoede, en grijpen direct in waar nodig. Verborgen armoede raakt niet
alleen het inkomen, maar ook het welzijn, de gezondheid en de waardigheid van
mensen. Daarom ontwikkelen wij beleid dat aansluit bij de kwetsbaarheden binnen
onze gemeenschap en versterken wij de uitstroompremie voor inwoners in de
bijstand, zodat de stap van uitkering naar werk minder financiële zorgen oplevert.
Circa 1.000 dorpsgenoten hebben structureel te weinig geld voor basisvoorzieningen
zoals huur, energie, sport en boodschappen. Voor een schoolactiviteit, een
verjaardag of een korte vakantie is vaak geen ruimte. Dat kunnen en mogen wij als
welvarend dorp niet accepteren. Wij pakken dit actief aan. Inkomensondersteunende
regelingen worden vereenvoudigd, administratieve drempels verlaagd en aanvragen
worden versneld afgehandeld. De succesvolle aanpak van de gemeente
Wageningen dient hierbij als voorbeeld. Zo krijgt een inwoner die hulp nodig heeft
deze sneller en op een toegankelijke manier, passend bij zijn of haar situatie.
Daarnaast pakken wij problematiek rond onbegrepen gedrag proactief aan. Snelle
meldingen en goede samenwerking voorkomen escalatie. We zetten in op een
laagdrempelige, fysieke ggz-inloopvoorziening voor inwoners die direct de hulp biedt
die zij nodig hebben.
Met de groeiende groep ouderen in ons dorp bouwen wij aan een krachtig
ouderenbeleid. Wij stellen ouderenadviseurs aan die zorgen voor tijdige
ondersteuning, preventie en het behoud van zelfstandigheid en kwaliteit van leven.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
WIJ ZORGEN VOOR IEDEREEN
Wij gaan door met het offensief tegen middelengebruik onder jongeren en blijven
samen met het Trimbos Instituut investeren in het meerjarig programma Opgroeien in
een Kansrijke Omgeving (OKO). Dit programma richt zich op het terugdringen van
alcohol- en drugsgebruik én op het voorkomen van mentale problemen bij jongeren.
De aanpak is breed en bewezen effectief, ook bij het tegengaan van eenzaamheid,
een belangrijke risicofactor voor middelengebruik.
De eenzaamheidscijfers onder Wassenaarders van alle leeftijden zijn te hoog.
Eenzaamheid schaadt de gezondheid. Daarom zorgen wij voor meer laagdrempelige
ontmoetingsplekken, zoals een bibliotheek die haar maatschappelijke functie voor
jong en oud steeds verder versterkt. Daarnaast zetten wij in op laagdrempelige
beweegactiviteiten in de buitenlucht en versterken wij de communicatie en
samenwerking tussen de gemeente en het maatschappelijk middenveld, waaronder
stichtingen, verenigingen en buurtinitiatieven. Voorbeelden hiervan zijn de Bijbus,
Automaatje, Fietsmaatjes en de Formulierenbrigade.
Ons jeugdbeleid versterken wij samen met jongeren zelf. Zo vragen wij hen actief mee
te denken over verbeteringen aan de jeugdontmoetingsplek aan de dr. Mansveltkade.
Bij plannen die impact kunnen hebben op de omgeving, zoals mogelijke
geluidsoverlast, betrekken wij vanzelfsprekend ook omwonenden. Jongeren
ontvangen jongerentegoeden via de nieuw te introduceren Paauwpas (zie hoofdstuk
4), die zij onder andere kunnen inzetten voor sportactiviteiten bij verenigingen.
Binnen 2 jaar zal er vanuit de gemeente Wassenaar, in samenspraak met het
onderwijsveld en andere belanghebbenden, een lange termijn visie op het
Wassenaarse onderwijs aan de Raad worden voorgelegd. In deze visie zullen thema’s
als inclusief onderwijs, (duurzame en inclusieve) onderwijshuisvesting conform het
Integraal Huisvestingsplan, nieuwkomersonderwijs, basisvaardigheden,
kansengelijkheid, veiligheid, welzijn, en schoolzwemmen een plek krijgen alsmede
(regionale) samenwerking en regie. We pleiten ervoor om dit zoveel mogelijk bij één
portefeuillehouder te beleggen.
Wij starten een speeloffensief met gezamenlijke en inclusieve speelmogelijkheden
voor jong en oud, met en zonder beperking. Het speeloffensief richt zich op
ontmoeting, bewegen en plezier in de openbare ruimte. Daarbij is er aandacht voor
opkomende urban sports, zoals calisthenics, een buitenklimmuur en een extra
basketbalveld. Ook verkennen wij de aanleg van een pumptrack achter de grote
speeltuin aan de Dr. Mansveltkade en stimuleren wij de regelmatige organisatie van
populaire buitenspellen, zoals The Hunt. Daarnaast creëren wij laagdrempelige
ontmoetingsplekken, bijvoorbeeld met schaakborden op picknicktafels en jeu-de-
boulesbanen verspreid door het dorp (misschien zelfs een verlichte en overdekte
baan?).
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
Wij blijven ons inclusiewerk versterken. De komende raadsperiode is cruciaal om
ons inclusiebeleid van papier naar de praktijk te brengen.
Wij nemen verantwoordelijkheid waar de gemeente aan zet is, bijvoorbeeld als
eigenaar van schoolgebouwen die toegankelijk en inclusief moeten zijn, en als
werkgever. Wij zorgen voor een prettige en veilige werkomgeving voor mensen met
een ziekte of beperking, langdurig werkzoekenden, herintreders en ouderen. Daarbij
voldoen wij aan de quotumregeling uit de banenafspraak tussen Rijk en sociale
partners.
In alles waarin wij als gemeente betrokken zijn, staan gelijkwaardigheid en
veiligheid voorop. Dat geldt voor iedereen, waaronder mensen met een
beperking, vrouwen, want (on)veiligheid van vrouwen speelt ook in Wassenaar,
en de LHBTQI+ gemeenschap.
Het wordt steeds duidelijker hoe belangrijk gezonde lucht is voor de gezondheid. Als
kustgemeente kunnen wij weinig doen aan aanwaaiende luchtvervuiling vanuit
Engeland of stilliggende zeeschepen. Wij kunnen wel lokale vervuiling van
autoverkeer terugdringen en sterker inzetten op stookwijzeradviezen.
Als het landelijke vuurwerkverbod ingaat zorgen wij voor een mooie lichtshow als
alternatief. Eén op een centrale locatie en één in Kerkehout.
Wij verbeteren de samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie om
ondermijning en (drugs)criminaliteit te herkennen en aan te pakken. Daarbij
focussen wij specifiek op het bestrijden van zorgfraude, omdat het extra kwetsbare
inwoners raakt. En omdat het ons veel geld kost. Het Openbaar Ministerie schat dat
zorgfraude (denk aan dienstverleners die facturen sturen voor zorg die zij helemaal
niet hebben verleend) rond de 10% van het zorgbudget kost. Voor Wassenaar is dit
rond de 1,5 miljoen euro per jaar die mogelijk naar fraudeurs gaat in plaats van naar
goede zorg. Daarom werken wij samen met onze zorgpartners aan betere
inkoopprocessen en controles.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
VEILIGHEID IN WASSENAAR BETEKENT
DAT JE JE ALS VROUW OOK ’S AVONDS
VEILIG VOELT OP STRAAT
Wij versterken de paraatheid van de gemeente bij rampen en crises. We bereiden
ons voor op extreem weer, digitale dreigingen en andere noodsituaties door heldere
plannen en regelmatige oefeningen. Tegelijk zorgen we dat de basis op orde is, met
onder andere gratis EHBO- en valpreventiecursussen voor inwoners en voldoende
AED-apparaten in alle buurten.
In Wassenaar zijn circa achtduizend inwoners mantelzorger, waaronder veel
jongeren en zelfs kinderen. Mantelzorg is waardevol, maar ook intensief: bijna
duizend mantelzorgers geven aan overbelast te zijn. Dat willen wij voorkomen door
mantelzorgers, jong en oud, beter te ondersteunen. We zetten in op respijtzorg, thuis
of via een zorghotel, zodat mantelzorgers tijdelijk worden ontlast. Soms kort, voor
werk, boodschappen of rust, en soms langer voor structureel herstel. Daarnaast
zorgen we voor betere informatievoorziening, meer mogelijkheden voor ontmoeting
met lotgenoten en tegoeden op de Paauwpas (zie hoofdstuk 4).
Wij werken aan het verbeteren van de dementievriendelijkheid van onze gemeente
en daarbij letten wij op de nieuwste inzichten over wat wel en niet werkt vanuit het
perspectief van degenen die met een vorm van dementie leven.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
INCLUSIVITEIT IS OP ELK VLAK
BELANGRIJK
ECONOMISCH VITAALTHEMA 4
→
→
→
Wij zorgen dat iedereen kan meedoen
via initiatieven zoals de Paauwpas.Wij stimuleren een duurzame en
circulaire economie met ruimte voor
innovatie.Wij versterken lokaal
ondernemerschap en een levendig
dorpscentrum.
Wassenaar is een ondernemend dorp. Die kracht kunnen wij inzetten voor de
overgang naar een schone (circulaire) economie.
We zetten in op werk van diverse aard, op fietsafstand in ons dorp. Zowel praktisch als
theoretisch. Hierbij gaat het op producten en creatieve oplossingen die bijdragen aan de
lokale economie. Inwoners vinden in Wassenaar alles voor de energietransitie, zoals
zonnepanelen, warmtepompen en thuisaccu’s, én voor onderhoud en klussen:
hoveniers, loodgieters, elektriciens en schilders zijn dichtbij.
Onze ondernemers verdienen extra aandacht. Velen hebben nog steeds te maken
met de financiële gevolgen van de coronacrisis, hoge kosten voor huur,
grondstoffen en personeelstekorten. Met de vernieuwde inrichting van het
dorpscentrum trekken we meer publiek. Investeringen in groen, betere bereikbaarheid
via openbaar vervoer en goede fietsenstallingen moeten het centrum aantrekkelijker
maken voor winkelen en horeca. De gemeente koopt lokaal in waar mogelijk. Alle
plannen voor ondernemersondersteuning ontwikkelen we in nauwe samenwerking met
de ondernemers zelf.
Wij zorgen dat er een uitgebreide deelgemeenschap ontstaat: zo zijn een
gereedschapsuitleen, een kunstuitleen en een speelgoeduitleen beschikbaar voor
iedereen. Repaircafe’s worden hip: wij zorgen samen voor een langere levensduur
van onze spullen. Net als kringloopwinkels zijn ook deze deelgemeenschappen niet
weggestopt aan de randen van ons dorp maar zijn zij aanwezig in ons dorpscentrum.
Wij volgen andere gemeenten die al hebben meegedaan met de Ontspulknul
(www.onstpulknul.nl) om zo met een groots evenement de overgang naar een meer
circulaire economie kracht bij te zetten.
We bezien of de weekmarkt kan verhuizen naar het opgeknapte dorpscentrum. Dit geeft
meer ruimte op de Berkheide om het groen te versterken én om er een mobiliteitshub te
creëren met voldoende deelauto’s en een ruim aanbod aan deelfietsen (waaronder
elektrische bakfietsen).
Bedrijven die hergebruik van materialen of afval toepassen krijgen een streepje
voor bij het vinden van een geschikte bedrijfslocatie, bijvoorbeeld in de
uitbreiding Maaldrift 3. Wij hebben aandacht voor het stimuleren en faciliteren van
startende ondernemers en bedrijven. Wij ondersteunen en stimuleren sociaal
ondernemerschap zodat iedereen mee kan doen.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
DE ONDERNEMERS ZIJN DE
KRACHT VAN ONS DORP
In een economisch vitaal dorp kan iedereen meedoen. Daarom introduceren wij,
naar het voorbeeld van Dordrecht (zie www.dordtpas.nl): De Paauwpas. De
Paauwpas is een pas voor iedereen, jong of oud, laag inkomen of hoog inkomen.
Inwoners met een bijstandsuitkering krijgen de pas thuisgestuurd. Alle andere
inwoners vragen hem zelf gemakkelijk aan. Mantelzorgers krijgen een
mantelzorgtegoed op de pas. Alle kinderen krijgen een sporttegoed op de pas en
kinderen uit gezinnen met een laag inkomen krijgen nog een extra kindtegoed op de
pas. Iedereen kan gebruik maken van kortingsacties die via de Paauwpas verlopen
en vrijwilligers en mantelzorgers krijgen extra veel kortingsacties. De Paauwpas kan
als fysieke kaart gebruikt worden en worden gekoppeld aan een gebruiksvriendelijke
app waarop alle kortingsacties overzichtelijk vermeld staan.
Ook gaan wij actief op zoek naar initiatieven die niet alleen onze ondernemers maar
ook onze stichtingen en verenigingen helpen met hun financiën. Denk bijvoorbeeld
aan Dappre (www.dappre.nl) waarbij leden van sportverenigingen door lokaal te
winkelen automatisch voor een donatie aan hun sportvereniging zorgen. Een win-win
voor ondernemers en sportverenigingen.
Wij stimuleren de overgang naar een vitale, nieuwe economie op alle fronten.
Dat betekent ook dat wij geen ruimte meer geven voor straatreclames die
“eetdrammen” of gebruik van alcohol of fossiele brandstoffen promoten, of zeer veel
fossiele energie vragen zoals vliegreizen.” Dit is een landelijke trend: veel grote
steden hebben dit al met succes doorgevoerd.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
MET DE PAAUWPAS INTRODUCEREN
WE EEN VOORDEELPAS VOOR ALLE
INWONERS
BEREIKBAARHEID EN
TOEGANKELIJKHEIDTHEMA 5
→
→
→
Wij maken lopen en fietsen veiliger en
aantrekkelijker in het hele dorp.
Wij verbeteren openbaar vervoer en
deelmobiliteit als alternatief voor de
auto.
Wij verminderen parkeerdruk en
beschermen natuur en leefbaarheid.
Bereikbaarheid en toegankelijkheid gaat over zo veel meer dan autowegen. Het
gaat over fijne en rolstoeltoegankelijke stoepen en (verlichte)
oversteekplaatsen, over veilige fietspaden en over frequent, schoon en veilig
openbaar vervoer en deelvervoer. Het gaat over op tijd en veilig op je
bestemming aankomen én over genieten terwijl je onderweg bent.
Investeren in bereikbaarheid en toegankelijkheid betekent in ons dorp ook investeren
in lokaal autoverkeer verminderen. Een deel van wat wij sluipverkeer noemen is
eigenlijk lokaal bestemmingsverkeer. Oftewel: onze autoritten binnen onze
gemeentegrenzen (even naar de winkel, naar de sportschool, iemand bezoeken).
Natuurlijk zorgen ook dagjesmensen en toeristen voor ongewenst verkeer, zeker op
zomerse piekdagen. Denk aan Meijendel, aan Duinrell en aan De Wassenaarse
Slag.
De verdere doorvoering van “30 is de norm” zorgt voor een betere balans
tussen fietssnelheden en autosnelheden. Dit verhoogt de veiligheid voor
voetgangers en fietsers. Én het kan helpen lokaal autoverkeer te verplaatsen naar
lokaal fietsverkeer. Fietsen wordt leuker en veiliger. Wij slaan de handen ineen met
sportverenigingen en andere lokale publiekstrekkers om fietsparkeren nog
aantrekkelijker te maken. Ons uitgangspunt is dat alle kinderen vanaf 8 jaar
zelfstandig en veilig naar school en sport kunnen en willen fietsen.
Samen met de gemeente Voorschoten en onze vervoersautoriteit (de MRDH)
werken wij aan het vermelden van Wassenaar op de naamgeving van het treinstation
in Voorschoten. Op naar een treinstation Voorschoten-Wassenaar. Naar het
voorbeeld van andere succesvolle duostations (denk aan Driebergen-Zeist en Ede-
Wageningen), zorgt het vermelden van Wassenaar in de ov-planners voor een
stimulans om met de trein en bus (of ov-fiets) naar ons dorp te komen in plaats van
met de auto. Daar hoort een buslijn bij tussen het station en Duinrell en het strand,
zeker in de zomer. Bij het duostation en op andere plekken zorgen wij voor
voldoende overstapplekken op (elektrische) deelfietsen (waaronder bakfietsen)
zodat het gemakkelijk en leuk wordt om met de fiets in plaats van met de auto
naar Meijendel, Museum Voorlinden, Duinrell en De Wassenaarse Slag te gaan.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
ONS DORP IS PAS ECHT INCLUSIEF
ALS JE JE VRIJ KAN VERPLAATSEN,
ZONDER OBSTAKELS..
Wij zetten in op voldoende grote en veilige fietsparkeerplaatsen en op minder
parkeerplaatsen voor auto’s in die delen van ons dorp waar de natuur onder druk staat,
zoals Meijendel. Uiteraard zorgen wij voor ruim voldoende mindervalideplaatsen. In de
dorpskern concentreren wij autoparkeren op die plaatsen die er het meest geschikt voor
zijn, zoals Berkheide en onze twee ondergrondse parkeergarages. De parkeergarage bij
de Luifelbaan is nu vaak halfleeg omdat mensen liever bovengronds in de Luifelbaan
parkeren. Te onprettig en te onveilig voor de vele voetgangers en fietsers in de
Luifelbaan. Uiteraard blijven ook in de dorpskern voldoende bovengrondse
mindervalideplaatsen beschikbaar.
Onze ruimte is schaars en fietsers en voetgangers vragen zich terecht af waarom
het “blik op straat” zoveel van onze gedeelde publieke ruimte mag innemen.
Daarom doorbreken wij het taboe op betaald parkeren. Wij denken aan succesvolle
voorbeelden van andere toeristische gemeenten, zoals Texel met het Texelvignet
(www.texelvignet.nl). Wij onderzoeken de mogelijkheden van een “Wassenaar Vignet”.
Door het hoge aantal dagjesmensen en toeristen in ons dorp zorgt dit voor inkomsten
die we inzetten voor een aantrekkelijke buitenruimte, mobiliteit van en naar ons dorp en
de leefbaarheid van ons dorp.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
TOERISME IN HET DORP
DUURZAAM EN
ENERGIENEUTRAALTHEMA 6
→
→
→
Wij besparen energie en stimuleren
schone, betaalbare
energieoplossingen.
Wij werken samen met buurten aan
een wijkgerichte overstap naar
duurzame warmte.
Wij maken duurzaam vervoer en
afvalvermindering toegankelijk en
lonend.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030
Onze natuur, energie- en warmtevoorziening en drinkwatervoorziening staan onder
hoge druk. Dunea waarschuwt dat er vanaf 2030 te weinig schoon drinkwater beschikbaar is
voor de regio, en netbeheerders waarschuwen voor stroomuitvallen. We moeten met zijn allen
in actie komen.
Dat betekent onder andere dat we met (ver)bouwers onderzoeken of het spoelen van
wc’s kan worden omgezet van drinkwater naar regenwater. En blijven wij inzetten op
energiebesparing: ledlampen in álle straatlantaarns en sportvelden, betere isolatie en
ventilatie van gebouwen. Omdat we van het gas af moeten, zetten we ook in op verdere
elektrificatie, zonnepanelen en gasloze warmtebronnen, ook al is het energienet druk. Bij al
deze maatregelen benutten we de kracht van buurten: denk aan buurtbatterijen en warmte-
koudeopslag. Door proactief samen te werken met buurtinitiatieven en lokale
corporaties kunnen we samen, buurt voor buurt, verwarmen, duurzamer zijn én kosten
besparen.
Om onze netcongestie op te lossen moeten wij de komende jaren meer transformatorhuisjes
plaatsen. Wij doen ons best om de meest geschikte locaties te vinden en de huisjes zo mooi
mogelijk te ontwerpen. Ook komen er meer mogelijkheden voor het opladen van elektrische
auto’s, waaronder de mogelijkheid om kabelgoten aan te leggen voor woningen zonder eigen
oprit/inrit. En wij zetten in op een aantal snellaadpunten, ook om elektrische bedrijfswagens
beter te faciliteren, zeker nu onze buren Den Haag en Leiden zijn overgestapt op zero emissie
zones. Wij zorgen ervoor dat wij ons eigen gemeentelijke wagenpark versneld elektrificeren.
Wij proberen laden en lossen van grote vrachtwagens zo veel mogelijk aan de randen van
ons dorp te laten gebeuren. Veiliger voor iedereen, maar vooral voor schoolgaande
kinderen. Wij stimuleren pakketvervoerders om pakketkluizen te plaatsen in de openbare
ruimte en wij stimuleren – samen met de buurtverenigingen – inwoners om ze te gaan
gebruiken. Zo hoeven minder pakketbusjes door de straten te zoeven – fijner en veiliger voor
iedereen.
Er komt een duidelijk plan met tijdslijnen voor iedere wijk om volledig van het gas af te gaan.
Bij de uitvoering hiervan maken wij gebruik van de kennis van onze inwoners en werken wij
samen met buurtinitiatieven. Hierbij willen wij zo veel mogelijk duurzame warmtebronnen van
eigen bodem, zoals geothermie. Wij gaan samen met inwoners en ondernemers zorgen voor
het verminderen van ons afval door grondstoffenscheiding gemakkelijker te maken. En door
goed scheiden en het verminderen van restafval te belonen met lagere woonlasten (een
lagere afvalstoffenheffing). Afval scheiden en verminderen gaat lonen!
Omdat er veel veranderingen spelen zorgen wij voor een bemenst informatieloket waar
inwoners en lokale ondernemers terecht kunnen met hun vragen en plannen over
duurzaamheid en de energie- en warmtetransitie.
DOOR EEN EERLIJKER AFVALBELEID
BESPAREN INWONERS GELD
ONZE EIGEN
GEMEENTEFINANCIENTHEMA 7
→
→
→
Wij zetten opbrengsten en subsidies
in voor leefbaarheid en gelijke kansen.Wij besparen slim op
organisatiekosten en afvalverwerking,
zonder voorzieningen af te breken.Wij investeren verantwoord in
voorzieningen die Wassenaar leefbaar
en sociaal houden.
Om over 20 jaar nog te kunnen zeggen dat wij in een mooi groen en sociaal dorp wonen
moeten wij investeren in toekomstbestendige voorzieningen in ons dorp. Omdat onze
reserves niet meer hoog zijn is het duidelijk dat Wassenaar geld zal moeten lenen voor
specifieke investeringen in onze toekomst. Gemeenten kunnen veilig lenen bij de Bank der
Nederlandse Gemeenten (de BNG) die ook begeleiding biedt bij grote investeringstrajecten,
bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid.
Onze jaarlijkse kosten (lasten) worden de komende jaren hoger, niet lager. Dit komt voor een
deel omdat lenen voor investeringen geld kost (de rente die je jaarlijks moet gaan betalen).
Voor een deel komt het omdat wij steeds ouder worden en ouderenzorg ons meer gaat
kosten. En voor een deel komt het omdat wij als klein dorp wel goede en uitgebreide
voorzieningen willen behouden: denk aan onze bibliotheek, ons zwembad, ons theater en
ons rijke en deels gesubsidieerde sport- en verenigingsleven.
Wij bezuinigen niet op voorzieningen. Wij bezuinigen wel op: inhuur en afvalverwerking.
Wij blijven strijden tegen inhuur en een flexibele schil in de ambtelijke organisatie. Wij zijn
streng op de hoeveelheid externe opdrachten en onderzoeken die wij inkopen, wij bouwen
liever aan onze eigen organisatie waarin de kennis en ervaring geborgd blijft.
Op afval valt écht te besparen: onze afvalverwerking via Avalex kost 6,8 miljoen euro
per jaar! Meerpersoonshuishoudens betalen hiervoor 602 euro per jaar aan
afvalstoffenheffing. Dat kan gemakkelijk lager worden, bijvoorbeeld door onze
afvalheffing via de ozb te laten verlopen (zoals Nijmegen doet) en vooral door ons
restafval te verminderen en ervoor te zorgen dat glas, papier, textiel en groente-, fruit-
en tuinafval niet meer in ons (dure) restafval landt. Wij zorgen ervoor dat restafval
verminderen gemakkelijker wordt én gaat lonen. Inwoners met weinig restafval gaan stukken
minder betalen dan nu.
Zo zullen opbrengsten van betaald parkeren gebruikt worden voor verdere versterking van de
leefbaarheid van ons dorp zoals de openbare ruimte, mobiliteit en de Paauwpas.
De financiële ruimte die wij creëren met het verminderen van de kosten van afvalverwerking
en het beprijzen van parkeren in onze groene en toeristische gemeente kan ook ingezet
worden voor de Paauwpas waar iedere inwoner, jong of oud, gezond of hulpbehoevend, arm
of rijk, de vruchten van kan plukken in ons mooie dorp en binnen ons rijke aanbod aan sport-
en culturele activiteiten.
Niet alleen Wassenaar zet in op de toekomst: alle gemeenten in ons land. En zij worden
steeds beter ondersteund door provinciale subsidies voor specifieke verbeteringen.
Wij zetten vol in op de beschikbare provinciale subsidies om onze natuur en onze
gemeenschap verder te versterken. Zo zijn er subsidies voor toekomstbestendige
bedrijventerreinen, buurtbussen en fietsparkeervoorzieningen, evenals vele subsidies voor
natuurversterking.
GroenLinks-PvdA Wassenaar
Verkiezingsprogramma 2026-2030

BRONNEN EN VERIFICATIE (alles traceerbaar)
================================================================================

PDF (origineel):
  https://d2vs36cx04qmpo.cloudfront.net/images/wassenaar/CDA-verkiezingsprogramma-gemeenteraadsverkiezingen-2026.pdf

Website / thema's:
  https://www.cda.nl/zuid-holland/wassenaar/themas/

Geëxtraheerd met pdf_naar_txt.py uit: Verkiezingsprogramma5CDA.pdf
Gedownload/geëxtraheerd op: 12 maart 2026

================================================================================

CDA 2026 -2030
Sterk en toegankelijk Wassenaar
Programma voor de verkiezingen op 18 maart 2026Een fatsoenlijk dorp.
Het CDA wil met dit programma de uitdagingen
aangaan voor Wassenaar. Samen met jong en
oud.
Veel inwoners van Wassenaar zijn betrokken bij
hun mooie dorp.  Zo kennen we een traditie van
een rijk verenigingsleven. Mensen doen mee en
kijken naar elkaar om. Ze zoeken de verbinding,
via sportclubs, muziekverenigingen of de buurt.
Wij als CDA gaan ons inzetten voor jeugdzorg
die er is als het nodig is. Voor zaken waar de
jeugd van Wassenaar behoefte aan heeft.
Voor meer en betaalbare woningbouw. V oor
sterke en frisse  scholen. Voor behoud en
versterking  van natuur en monumenten.
Voor veilig verkeer en goede bereikbaarheid.
We maken stappen in de energietransitie. En
we willen ondernemers de ruimte bieden.
Wassenaar is het waard om het bestaande te
koesteren. En is een dorp om verder te
ontwikkelen.
Het CDA kiest voor samenwerking, solidariteit en
duurzaamheid. Niet voor politieke strijd en
financiële retoriekSterk en toegankelijk
Om de afbeelding te
wijzigingen: verwijder
deze afbeelding en
klik op het icoon in
het midden van het
afbeeldingskader
Sterk en toegankelijk Wassenaar –onze 6 speerpunten
Sterk en toegankelijk1. Het CDA gelooft in de kracht van de samenleving. Een weerbare samenleving. Samen met de Wassenaarders willen
we toewerken naar oplossingen. Denk aan zaken als extra woningbouw en energietransitie. Maar ook buurtwethouders
en een wethouders spreekuur
2. Wewillen Wassenaar leefbaar houden. Extra betaalbare woningen zijn prioriteit: de turbo moet er op!
3. Goede bereikbare zorg is belangrijk. Het CDA wil graag een huisartsenpost in de gemeente.
4. We willen als CDA dat er iets te doen is voor de jeugd. Dat willen we samen
bedenken. Zoals we ook over andere zaken jonge mensen in Wassenaar willen
vragen wat ze vinden. Wij denken aan een gemeentelijke Jeugdraad Wassenaar.
5. Een sterker gevoel van veiligheid door goede openbare verlichting en meer
cameratoezicht.
6. Het CDA let op de financiën. Bijvoorbeeld bij het verplaatsen van het
gemeentekantoor en de gemeentewerf. We zoeken een oplossing op
gemeentegrond. Dat bespaart veel geld. En we zijn minder afhankelijk van externe
partijen.
Belangrijke thema’s voor het dorp
Een eerlijk verhaal01Deugdelijk bestuur
en financiën02 03
04Leefbaarheid en
klimaat05 06Zorg voor elkaar
Onderwijs,
jeugd en (sport -)
verenigingenEerlijk wonen
Ondernemen
01.  Deugdelijk bestuur & financiën
Integer en transparantEen fatsoenlijk bestuur, dat ‘levert’
We hebben een bestuur nodig, dat kan leveren. Voorwaarde daarvoor is samenwerken. Samenwerking in Wassenaar
met haar inwoners, met onze buurgemeenten, in de metropoolregio Rotterdam -Den Haag en in allerlei regionale
verbanden. Denk aan het lastige terrein van de jeugdzorg of woningbouw in een beperkte ruimte.
Uiteindelijk is de gemeente er voor haar inwoners. En het zijn de resultaten die tellen. Een goede samenwerking in het
gemeentebestuur maakt die resultaten mogelijk, alsook de bereikbaar -en toegankelijkheid van de wethouders.
De ambtelijke organisatie
Wassenaar heeft behoefte aan een resultaatgerichte, toegankelijke en prettige organisatie.
We willen toe naar één locatie voor het gemeentebestuur en haar beleidsambtenaren , in de Paauw . Voor het klant
contact centrum (KCC) en de balie burgerzaken denken we aan nieuwbouw . Zo’n ‘ huis van het dorp ’ kan worden
gerealiseerd op de plaats van het bestaande gemeentekantoor. Als onderdeel van het nieuwe wooncomplex. Of in de
voormalige kolenloods op het terrein. De rest van de gemeentewerf komt dan vrij voor woningbouw.
De functie gemeentewerf kan deels ingepast worden in de moestuin naast de Paauw of bij Avalex.
Voordat wij als gemeente grond verkopen willen we duidelijkheid waar de verschillende onderdelen van de
gemeentelijke organisatie een plaats krijgen.
01. Deugdelijk bestuur & financiën
Realistische plannenJaarlijkse inkomsten en uitgaven in balans houden
Elk jaar is het een uitdaging om financieel rond te
komen als gemeente. Wassenaar zal voor de
eerste keer geld gaan lenen. Dat doen we alleen
voor projecten of investeringen. Niet voor uitgaven
die elk jaar terugkomen. Zorgvoorzieningen,
wegen en groen en woningbouw zorgen voor
stevige uitdagingen op financieel terrein. We
kunnen niet alles (financieel en qua mensen) en
ontkomen niet aan nuchtere keuzes.
Verantwoordelijk omgaan met overheidsgelden is
een must. Bij de investeringen kijken we of het
wenselijk en maatschappelijk relevant is. En
haalbaar wat betreft financiën en planning.
01. Deugdelijk bestuur & financiën
Realistische plannenConcrete voorstellen:
1. Nieuwe locatie en nieuwbouw voor de gemeentewerf, op het
terrein bij Avalex
2. Klant Contact Centrum / balie burgerzaken in (nieuwbouw op
de plaats van) de kolenloods op de gemeentewerf
3. Invoeren van betaald parkeren op Kievitsduin en Meyendel, in
overleg met Dunea  -ten bate van een groenfonds
4. Toepassen van baatbelasting bij nieuwe projecten of bestemmingen in het dorp –baten gaan in vereveningsfonds
5. Grens op leenbedrag van de Gemeente als percentage begroting –zolang kwalificatie provincie GOED is
6. Op termijn gaan we het aantal asielzoekers terugbrengen. We doen dat in lijn met de spreidingswet. Voor huisvesting
van statushouders denken we aan alternatieve bouwlocaties
7. Ondermijning en criminaliteit streng aanpakken
8. Meer cameratoezicht en betere verlichting op onveilige plekken in het dorp
9. Wethouders verbonden aan buurten –de wijkwethouder
10. Maandelijks spreekuur wethouders
02. Eerlijk wonen
Betaalbaar wonen Iedereen verdient een passende woning!
Er is een woningtekort in Nederland en ook in Wassenaar. Er komen meer ouderen en die ouderen leven langer. Dat
heeft gevolgen voor de zorg en voor het aantal benodigde vrijwilligers. Maar minder jongeren betekent bijvoorbeeld
ook: minder scholen. De leefbaarheid van het dorp is in het geding. Dat is geen goede ontwikkeling. Het is van belang
dat er ruimte voor jongeren komt, in de vorm van betaalbare woningen!
Wassenaar bouwt volgens de 30 -40-30 regel, wat betekent 30% sociaal –40% betaalbaar (huur en koop) –30% vrije
sector. Dit zijn streef getallen, echter het is belangrijker dat de juiste woningen worden gebouwd. Goede woningen
voor ouderen zodat ze met plezier kunnen doorschuiven en een woning achterlaten, en ook veel betaalbare huur, het
liefst via de woningcorporaties, zodat zij ook reële inkomsten kunnen krijgen.
Belangrijk is om de doorloopsnelheid te verhogen. Nu wordt er eindeloos gepraat en gesteggeld, dat moet en kan echt
anders. Aan de voorkant veel aandacht voor de buurt, in samenspraak tot een gedragen kader –ontwerp komen, en
dan snelle vergunningverlening door de gemeente. Het doel is belangrijker dan het proces, het gaat hier om woningen:
een basis behoefte!
02. Eerlijk wonen
Betaalbaar wonenConcrete voorstellen:
1. Nieuwe plaatsen voor woningen –Hoge Klei (een straatje erbij), Rust en
Vreugd (flexwoningen)
2. Loze bedrijfsruimte omzetten naar betaalbare huurwoningen voor
starters –bijvoorbeeld op de Hoge Klei
3. Grond afsplitsen van grote percelen (incluis landgoederen) in
samenspraak met gemeente
4. Een laagje erop in combinatie met verduurzaming –het laagje betaalt de
verduurzaming van het hele blok
5. Open staan voor woning splitsen ten behoeve van betaalbare woningen
6. Strenge leegstandsverordening met financiële consequenties
7. Betaalbare woningen met zelfbewoningsplicht voor minimaal 5 jaar en
voorrang Wassenaarders bij nieuwbouw
8. Oprichten vereveningsfonds: baatbelasting van dure woningen komt ten
goede aan betaalbare woningen
9. Wassenaar voert het turbo bouwen in. Verkort de gebruikelijke 7 jaar
plannen en praten.
03.Zorg voor elkaar
Een sociaal dorpWassenaar zorgt
Wassenaar is gemiddeld ouder dan de meeste gemeenten in Nederland en kent ook een dubbele vergrijzing. Dat
betekent dat er extra zorg nodig is. Wassenaar kent geen huisartsenpost (HAP) en inwoners moeten buiten het dorp
naar een HAP. Wij zien graag in het weekend een HAP in Wassenaar. Verder willen we de goede welzijns -en
zorgvoorzieningen behouden. Daarbij letten we op de kwaliteit en betaalbaarheid. Dit betekent dat er soms scherpe
keuzes gemaakt moeten gaan worden. Of dat we anders moeten gaan denken. Zoeken waar de beleidsvrijheid ligt in de
WMO en de jeugdhulp.
Het zogenaamde maatschappelijk middenveld is ingewikkeld en bestaat uit veel organisaties. Hier is de uitdaging om
de samenwerking efficiënt te laten gebeuren, gericht op snelle en goede zorg.
Wij zijn kritisch op Kanslokaal –voorheen de School Advies Dienst –en zien graag een goede evaluatie. Wat is nu echt de
meerwaarde? Ook voor het Sociaal Team geldt dat het idee goed is. Maar gaat de hulp –zoals de bedoeling was -dan nu
ook sneller, praktischer en efficiënter? Wij zetten in op preventie. Te beginnen op de scholen. Zorg dat kinderen
weerbaarder worden, begrijpen waarom gezonde voeding belangrijk is en dat bewegen heel gezond is.
03.Zorg voor elkaar
Omzien naar elkaarConcrete voorstellen:
1. Beperken van aantal aanbieders Jeugdzorg, waar mogelijk
2. Inzet op zelfredzaamheid bij Jeugdzorg –jeugd met zorg onder 10%
3. Nagaan wat de taak en rol van Kanslokaal betekent en oplevert (de baten),
vergeleken met de kosten
4. Structurele bijdrage aan de voedselbank –bedrag op basis van gebruikers
5. Bij hulp op basis van de WMO kijken naar een inkomensafhankelijke
bijdrage
6. In beeld brengen van energie armoede, om zo vroeg mogelijk hulp te
kunnen bieden
7. Onderzoeken of er een huisartsenpost (HAP) mogelijk is in het weekend in
Wassenaar
8. Het planten van een geboortebos, bijvoorbeeld als onderdeel van de
Noordrand. Bij geboorte wordt een boom geplant; zo hou je de rest van je
leven een verbinding met je geboortedorp
04. Leefbaarheid en klimaat
Groen en veiligGroen en natuur
Wassenaar is een mooi dorp, maar ook een hele gewone gemeente. Zo hebben we allerlei soorten wijken en inwoners.
Samen maken we Wassenaar. We hebben een groene oase van strand, duinen, veenweidegebieden en landgoederen
die Wassenaar echt uniek maken. We zijn de gemeenten met de grootste biodiversiteit va nNederland. Een gemeente
met heel veel natuur en recreatiegebieden. Ook belangrijk voor de regio, de provincie en zelfs landelijk.
De buitenruimte is het visitekaartje van Wassenaar. Daarom moeten we hiervoor goed ‘zorgen’. Natuur en water stopt
niet aan de gemeentegrens. We verbinden landgoederen en groenzones in Wassenaar met groen buiten onze
gemeentegrenzen. En we maken nieuwe verbindingen via waterwegen, zoals bijvoorbeeld in de Noordrand.
Verkeer
Invoering van de 30 km in bijna geheel Wassenaar is een mooie stap. We gaan het ervaren. Over één of twee jaar gaan
we kijken of het doel gehaald is. Bijvoorbeeld of het verkeer veiliger is geworden. En of er echt rustiger wordt gereden.
Maar ook welke effecten het heeft voor de hulpdiensten en het Openbaar Vervoer.
Wassenaar is een aantrekkelijke gemeente voor fietsers. Het is belangrijk te zorgen dat onze fietspaden begaanbaar zijn,
kruisingen overzichtelijk en goed verlicht. Wassenaar kent ook veel wandelpaden, soms gedeeld met fietsers en we
zorgen ervoor dat dit goed is aangegeven. Er zijn veel wandelroutes en de bebording is duidelijk en schoon.
04. Leefbaarheid en klimaat
Groen en duurzaamDe Noordrand / Oostdorperweg
Met de gemeente Katwijk zijn goede afspraken gemaakt over de woningbouw op het oude vliegveld Valkenburg . Vanaf
nu gaat het over de verdere invulling van de plannen voor de woningbouw. Aan de gemeentegrens komt de duurdere
laagbouw. De hogere bouw komt meer naar het centrum van de nieuwe woonwijk.
Aan de Noordrand van Wassenaar wordt de natuur versterkt. We herstellen de tankgracht en planten veel bomen. Er
blijft vanzelfsprekend ruimte voor de bestaande boeren, als ondernemer en beheerder van de nieuwe natuur.
Onder andere de provincie Zuid -Holland heeft een aanzienlijke bijdrage geleverd.  Zo heeft Wassenaar een bedrag van
ruim Euro 12 miljoen gekregen voor de plannen voor mooie natuur.
De Zuidrand –Duindigt
De Zuidrand vormt de groene buffer tussen Den Haag en Wassenaar. Het is belangrijk dat dit gebied groen en open
blijft. Hier bevindt zich ook de renbaan Duindigt, waar vele generaties genoten hebben van de draf -en renwedstrijden.
De renbaan bevindt zich in financiële problemen. Een bescheiden bebouwing –duur en betaalbaar -kan middelen
opleveren voor Duindigt. Net als nieuwe hippische activiteiten van Duindigt zelf. Belangrijk is wel een goede inpassing
rond de oude stallen en geen bebouwing op de open vlakte,
04. Leefbaarheid en klimaat
Leefbaar en duurzaamWassenaar klimaatbestendig maken
De mens gebruikt veel fossiele brandstoffen. Dat heeft gevolgen voor milieu en klimaat. We zien dat het weer verandert.
Weersveranderingen zullen heftiger kunnen zijn. Bijvoorbeeld in de vorm van korte en heftige regenval. Of langdurige
droogte en hitte. Dit betekent omgaan met de warmte en ervoor zorgen dat de hittestress afneemt. En er voor zorgen
dat bij stortbuien het water kan wegstromen of kan worden geborgen. Wassenaar moet voorbereid zijn!
Warmte transitie, netverzwaring en ruimte
Het is de bedoeling om rond 2050 geen gas meer te gebruiken voor het
verwarmen van onze huizen. Daarmee vervalt die CO2 -uitstoot en worden
klimaatdoelen gehaald. De verwachting is dat Wassenaar voornamelijk op
warmtepompen zal overgaan. Samen met zonnepanelen (voor elektriciteit
en warmte). Dit leidt tot veel extra vraag naar elektriciteit. Daarom is
uitbreiding van het elektriciteitsnet nodig. In de praktijk betekent dit een
extra onderstation in Wassenaar en transformatorhuisjes in de wijken.
04. Leefbaarheid en duurzaamheid
Een mooi dorpConcrete  voorstellen:
1. Met de buurtverenigingen aan de slag voor de locaties van de transformatorhuisjes
2. Geen plaats voor windmolens, wel veel zonnepanelen, zoals op de parkeerplaats aan
de Mansveltkade. Vrijer zonnepanelenbeleid
3. Groenbeheer minimaal op B niveau en speeltuinen op A. Beter dus
4. Beperkte bebouwing huizen/appartementen op Duindigt toestaan; behoud van Duindigt als hippisch centrum
5. Ontwikkeling van bouwplannen Rijksvastgoedbedrijf (RVG) tegenover de Amerikaanse ambassade onderzoeken
6. Kunst en cultuur een zichtbare en structurele rol en plek geven in Wassenaar. Denk aan een jaarlijks kunstfestival
7. Efficiënte en snelle uitvoering van de MIENTGROEN projecten voor ruim EUR 12 miljoen samen met Katwijk
8. Verkoop van ‘snippergroen’ in het dorp, wat tot beter onderhoud van publieke ruimte leidt
9. Paardenbeleid maken
10. Proef Rozenplein: fietsers  via andere zijde om rotonde te ontlasten; combineren met Deylerweg naar 30 km.
11. Zorgdragen voor goede bewijzering fiets -en wandelroutes. Dit gemeentegrens overschrijdend. Steun voor NPHD
12. Fysieke verbinding tussen Duivenvoorde / de Horsten en Backershagen / De Paauw
13. Dubbel gebruik gronden zoals een parkeergarage en woningen of een parkeergarage en sportvelden
14. Parkeergarage inzetten voor vergroening wijken , ie parkeerplekken worden groen
15. Ontwikkeling defensieterrein is gekoppeld aan goede ontsluiting met A44
05. Onderwijs, jeugd en (sport -)verenigingen
Toegang voor de jeugdJong Wassenaar
Jeugd is ontzettend belangrijk voor een dorp. Jeugd brengt reuring. Jonge
mensen hebben zeker aandacht, goed onderwijs en zorg nodig. En als ze wat
ouder zijn: passende huisvesting. Dat alles met inspraak van de jongeren zelf.
Wassenaar zorgt voor goede en frisse scholen, voor goede en ruime
sportgelegenheid en voor ruimte in de wijken. Een nieuwe skatebaan is een
mooi begin, maar de jeugd verdient meer. Voor gelijke kansen is het belangrijk
in ons dorp scholen op alle niveaus te hebben.
Dejeugd heeft detoekomst enhoort daar over mee tedenken entepraten .Wij
denken aan “participatie” indevorm van een Jeugdraad Wassenaar .Daar
kunnen jongeren dan zo’n 4keer per jaar hun kijk geven opallerlei zaken .
Zaken diezijzelf van belang vinden .
Studenten uit het MBO en eventueel HBO kunnen binnen de gemeente stage
lopen bij mooie projecten. Met natuurlijk een goede vergoeding voor hun inzet.
05. Onderwijs, jeugd en (sport -)verenigingen
Sterk en toegankelijkConcrete voorstellen:
1. Instellen van een Jeugdraad Wassenaar
2. Stageplekken binnen de gemeentelijke organisatie voor WO, HBO en
MBO studenten –met vergoeding
3. Verdubbeling van de jeugdsubsidie voor de sportverenigingen uit
budget OKO (Opgroeien in Kansrijke Omgeving)
4. Minimaal twee jeugdplekken in de openbare ruimte maken. Initiatief
bij de jeugd leggen. Denk aan plekken voor voetbal, basketbal, curling
of …. gewoon een gezellig jeugdhonk
5. Het is belangrijk voor de gemeente om de huidige schoolvormen op
het Rijnlands en Adelbert te behouden. Daarnaast onderzoeken of er
een vorm van Vmbo -kader onderwijs mogelijk is in Wassenaar
6. Valkenhorst leent zich goed voor het organiseren van mooie events.
Denk aan veldrijden, cross country of kleine concerten
06. Ondernemen
Vrij en sociaalBehoud en versterking van de lokale markt en middenstand. Geen winkelstraten vol leegstand, maar een bruisend en
compacter dorpshart. Streven naar waardevolle aanvullingen van het aanbod aan winkels en bedrijven.
Concrete voorstellen
1. Versterking van het dorp verzorgend familie midden -en kleinbedrijf (MKB)
met minder regeldruk en actieve ondersteuning
2. Het opknappen van bedrijventerreinen met ruimte voor verduurzaming en
aandacht voor ontsluiting.
3. Wassenaar neemt actief deel aan de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
MRDH; kijkt ook naar Leiden en Katwijk.
4. Proef met het herstel van tweerichtingsverkeer op de Johan de Wittstraat
5. Behoud van de 50 km wegen (Wittenburgerweg, Stoeplaan, Groot
Haesebroekseweg en de Papegaaienlaan) om het dorp bereikbaar te houden
voor bewoners en voor de vervoersdiensten, om de dienstregeling in stand te
houden
Een fatsoenlijk land
begint bij een
fatsoenlijk dorp.
Een fatsoenlijk
land

BRONNEN EN VERIFICATIE (alles traceerbaar)
================================================================================

PDF (origineel, lokaal): Verkiezingsprogramma6D66.pdf
PDF (online): https://media.d66.nl/uploads/sites/235/2026/01/Verkiezingsprogramma-D66-Wassenaar-Het-gezondste-dorp-definitief.pdf

Website: https://d66.nl/wassenaar/verkiezingsprogramma-d66-wassenaar/
English summary: https://media.d66.nl/uploads/sites/235/2026/01/Election-program-D66-Wassenaar-The-Healthiest-Town-summary-1.pdf

Geëxtraheerd met pdf_naar_txt.py uit: Verkiezingsprogramma6D66.pdf (lokaal)
Gedownload/geëxtraheerd op: 12 maart 2026

================================================================================

V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0H e t  g e z o n d s t e  d o r p
S a m e n  w e r k e n  a a n  m o r g e n
Maakt ruimt e v oor v oorui t gang
V er kie zingspr ogr amma 2026 - 2030H e t  g e z o n d s t e  d o r p
S a m e n  w e r k e n  a a n  m o r g e n
Maakt ruimt e v oor v oorui t gang
V oor w oor d
Met trots presenteren wij het verkiezingsprogramma van D66 Wassenaar, met als
thema: ‘Het gezondste dorp’. Wij geloven dat gezondheid méér omvat dan onze
lichamelijke en geestelijke gesteldheid: het gaat ook over prettig wonen, contact
hebben met anderen, bewegen in het groen en je thuis voelen in een gemeenschap
waar iedereen meetelt.
Daarom zetten we ons in voor een gezonde en duurzame leefomgeving. We maken
bewuste keuzes voor het milieu: minder afval, meer biodiversiteit, en schone lucht.
We willen een dorp waar fietsen en wandelen vanzelfsprekend en veilig zijn, en
waar verkeer geen overlast veroorzaakt. Waar voorzieningen dichtbij zijn en goed
bereikbaar.
We willen toe naar een dorp waar we nog meer naar elkaar omzien en op elkaar
kunnen rekenen. Waar we dicht bij huis terecht kunnen voor onze zorg als dat
nodig is en waar alle ruimte is voor initiatieven vanuit de buurt.
Morgen komt met uitdagingen: we worden ouder, technologische ontwikkelingen
gaan grote gevolgen krijgen. De landelijke overheid zal wellicht haar geld anders
gaan inzetten zodat er minder voor de gemeenten overblijft.
Bij alle beslissingen die we nemen zal D66 Wassenaar steeds de vraag stellen: hoe
draagt dit besluit bij aan Wassenaar, het gezondste dorp? Welke kleine stappen
kunnen we nemen? Hoe worden de mensen in deze wijk hier beter van? Welk
verschil gaat het maken voor onszelf, voor onze kinderen en voor onze
kleinkinderen?
Wij nodigen u uit om samen met ons te werken aan het Wassenaar van morgen.
Die uitdaging begint vandaag. Met jou, met u, met ons.
Het kan wél.
Paut Struik, Lijsttrekker
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0
Maakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0Inleiding
Dit verkiezingsprogramma is voor alle optimisten in ons dorp. Voor iedereen die
ziet hoe het beter kan en moet. Door niet te roepen wat niet kan, maar door ons
elke dag opnieuw de vraag te stellen: hoe kan het dan wél?
Wassenaar is een uniek dorp. We liggen midden in de Randstad. Alles is zo dichtbij
maar ook zo ver weg. We beschikken over grote stukken groen, een diverse
samenleving met veel internationale inwoners en een grote groep vrijwilligers.
Ons dorp staat voor grote uitdagingen. Jonge gezinnen kunnen geen huis vinden,
ouderen hebben meer behoefte aan zorg, en mensen kijken naar de politiek voor
sturing. We kunnen ons niet veroorloven om ons tegen elkaar uit te laten spelen.
Daarom laten we ons inspireren door de mensen die ondanks alles hun idealen
najagen. Want progressieve politiek inspireert en verbindt.
Stel je een Wassenaar voor waar iedereen een fijne plek heeft om te wonen. Waar
we de gezondste generatie ooit hebben en waar jong en oud zich thuis voelen.
Stel je een Wassenaar voor waar ondernemers ruimte hebben om te groeien, waar
ouderen gemakkelijker en betaalbaar kunnen doorstromen naar een passende
woning, en waar de politiek dienstbaar en betrouwbaar is. Een dorp waar je fijn kan
leven.
De ideeën zijn er al. Nu is het aan ons om ze uit te voeren. D66 Wassenaar kiest
voor oplossingen die mensen de ruimte geven om vooruit te komen. We geven alle
ruimte aan alle Wassenaarders die willen bouwen aan een betere toekomst. Waar
drempels in de weg staan, zorgen wij dat de gemeente die wegneemt. Voor het
gezondste dorp ooit.
Het is aan ons. Doe mee. Want als we het willen, dan kan het wél.
Maakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0Inhoudsopga v e
6
7
9
1 2
1 3
1 5
1 7
1 8
1 9
2 0
2 1
2 2
2 5
2 6
2 7
2 9
3 0
3 1
3 31 .  W o n e n  e n  M o b i l i t e i t :   P r e t t i g  l e v e n  e n  v e i l i g  b e w e g e n
1 . 1 .  A m b i t i e u s  b o u w e n  e n  f i j n  w o n e n
1 . 2 .  R u i m t e  o m  t e  b e w e g e n
2 .  N a t u u r  e n  k l i m a a t :  Z o r g e n  v o o r  w a t  o n s  g e z o n d  h o u d t
2 . 1 .  E e n  d a a d k r a c h t i g e  e n  g r o e n e  g e m e e n t e
2 . 2 .  E e n  g r o e n e  e n  p r e t t i g e  o m g e v i n g
3 .  G e z o n d h e i d  e n  w e l z i j n :  Z o r g e n  v o o r  e n  m e t  e l k a a r
3 . 1 .  E e n  d o r p  w a a r  i e d e r e e n  g e h o l p e n  w o r d t
3 . 2 .  E e n  b u u r t  d i e  b e t r o k k e n  i s
3 . 3 .  E e n  k a n s r i j k  d o r p  v o o r  i e d e r e e n
4 .  E c o n o m i e  e n  w e r k :  S t e r k e  b e d r i j v e n  d i e  v e r b i n d e n
4 . 1 .  P r e t t i g  e n  l o k a a l  o n d e r n e m e n
5 .  O n d e r w i j s  e n  v e i l i g h e i d :  E e n  k a n s r i j k e  e n  v e i l i g e  o m g e v i n g
5 . 1 .  K a n s e n  v o o r  i e d e r e  i n w o n e r
5 . 1 .  Z o n d e r  z o r g e n  o v e r  s t r a a t
6 .  B e s t u u r  e n  f i n a n c i ë n :  B e t r o u w b a a r  e n  r o b u u s t
6 . 1 .  L o k a a l  b e s t u u r  m e t  h a r t  v o o r  i n w o n e r s
6 . 2 .  V e r a n t w o o r d  o m g a a n  m e t  g e l d
7 .  V e r a n t w o o r d i n g
Maakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0P r e t t i g  l e v e n
e n  v e i l i g  b e w e g e nH o o f d s t u k  1
6W o n e n  e n  M o b i l i t e i t
Maakt ruimt e v oor w onen
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 7
Onderzoek naar woningbouw op de Hoge Klei
D66 Wassenaar wil starten met een onderzoek naar de Hoge Klei als mogelijke
nieuwe woningbouwlocatie. We willen in kaart brengen welke kansen deze
plek biedt voor het realiseren van betaalbare en duurzame woningen, en welke
voorwaarden nodig zijn om hier verantwoord te bouwen, zodat er sneller meer
betaalbare en passende woningen kunnen worden gerealiseerd.Ambi tieus bouw en en f ijn w onen
D66 Wassenaar kiest voor een gemeente waar woningzoekenden een passende
woning kunnen vinden. Tot 2030 komen er duizend nieuwe woningen bij, met de
ANWB-locatie als belangrijkste toevoeging. De tuinen van Den Deijl en de
planvorming voor Kerkehout zijn ook belangrijke ontwikkelingen. Daarnaast willen
we per jaar 50 woningen toevoegen. D66 Wassenaar wil actief op zoek naar
nieuwe bouwlocaties, eventueel ook buiten de bebouwde kom en naar
mogelijkheden voor woningsplitsen en het plaatsen van extra verdiepingen op
bestaande woningen of woningcomplexen.
Betaalbare nieuwbouw
D66 Wassenaar wil het makkelijker maken voor mensen met een laag of
gemiddeld inkomen om een huis te vinden en hecht daarom aan de regionale
realisatieafspraken rond woningbouw: van nieuw te bouwen woningen moet
tweederde betaalbaar zijn, waarvan de helft sociale huurwoningen.
Doorstroming voor echte beweging op de woningmarkt
D66 Wassenaar zet in op het bouwen van passende appartementen voor ouderen
zodat zij in het dorp kunnen blijven én hun grotere (huur-)woningen vrijkomen.
Deze vrijgekomen woningen worden via KoopGarant of een vergelijkbare regeling
beschikbaar gesteld voor starters. Zo benutten we de bestaande voorraad
optimaal en vergroten we de woonmogelijkheden voor iedereen.
Heldere bestemming voor de vrijkomende schoollocaties
D66 Wassenaar wil dat de vrijkomende locaties van de St. Jan Baptist en St.
Jozef basisscholen snel een nieuwe maatschappelijke of woonbestemming
krijgen. We zetten in op woningbouw, zodat leegstand wordt voorkomen en de
ruimte snel weer waarde heeft voor het dorp.
Maakt ruimt e v oor w onen
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 8Sneller verduurzamen woningen
D66 Wassenaar wil vaart maken met de verduurzaming van ons woningbestand.
Inwoners krijgen gerichte ondersteuning via VvE-begeleiding en inzet van
energiecoaches. Deze aanpak begint bij de slechtst geïsoleerde tien procent
woningen zodat energiearmoede wordt teruggedrongen en woonlasten dalen.
Nieuwbouw in Wassenaar wordt standaard natuurinclusief en klimaatadaptief, met
groene daken, wateropvang en meer biodiversiteit.
Hoger bouwen waar het kan
Voor D66 Wassenaar is bouwen hoger dan drie lagen bespreekbaar. Dit geldt
zowel voor bestaande bouw als voor nieuwbouw. Creatieve oplossingen van
ontwikkelaars worden toegejuicht.
De gemeente pakt de regie op wonen en verduurzaming
D66 Wassenaar kiest voor een actieve grondpolitiek. Dit betekent dat er scherpe
financiële regie nodig is. Als gemeente moet de maatschappelijke waarde van de
bestemming altijd voorop staan, vindt D66 Wassenaar. Elk jaar verschijnt een
woonmonitor die inzicht biedt in de voortgang op het gebied van nieuwbouw,
verduurzaming en doorstroming. De gemeente werkt hecht samen met
corporaties, buurgemeenten en netbeheerders.
D66 Wassenaar is trots op de manier waarop we in Wassenaar momenteel
asielzoekers opvangen. Dankzij talloze vrijwilligers en betrokken organisaties
krijgen deze mensen hier niet alleen opvang, maar ook een kans om mee te
doen. Duidelijke afspraken tussen gemeente, COA en woonruimte verstrekker
zijn nodig, zodat we een gastvrij dorp kunnen blijven. D66 Wassenaar wil dat
men al tijdens de asielprocedure zo vroeg mogelijk kan starten met taallessen,
een opleiding en werk. Zo vinden deze medebewoners snel hun weg in onze
gemeenschap. D66 Wassenaar zet zich in om de achterstand op de
huisvesting van statushouders in onze gemeente weg te werken.
Ruimte voor vernieuwende woonvormen
Diversiteit aan woonvormen bepalen de kwaliteit van een buurt. Door ruimte te
geven aan nieuwe manieren van samen wonen, zoals meergeneratie wonen,
levensloopbestendige woningen en wooncoöperaties, ontstaat er een omgeving
waarin mensen elkaar ondersteunen, langer zelfstandig kunnen blijven wonen en
waarin  verschillende  generaties  elkaar   versterken.   De  bouw   van   mantelzorg-
Maakt ruimt e v oor v eilig v er k eer
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 9
Stimuleringsfonds wooninitiatieven
D66 Wassenaar wil een stimuleringsfonds voor wooninitiatieven instellen en
bewonersgroepen actief begeleiden wanneer zij samen willen bouwen of
wonen. Door goede ondersteuning kunnen waardevolle ideeën sneller tot
ontwikkeling komen.
woningen wordt eenvoudiger zodat families sneller passende zorg kunnen
organiseren. D66 Wassenaar wil ook onderzoeken waar flexwoningen gebouwd
kunnen worden. D66 Wassenaar wil zo bouwen aan buurten die
toekomstbestendig, inclusief en sociaal verbonden zijn.
Heldere procedures en stevige samenwerkingen
D66 Wassenaar wil dat de procedures rond wooninitiatieven duidelijk en
toegankelijk worden en dat er concrete afspraken worden gemaakt met
woningcorporaties en marktpartijen. Zo kunnen nieuwe woonprojecten snel en
zorgvuldig worden gerealiseerd.
R u i m t e  o m  t e  b e w e g e n
Met gemiddeld 33,6 fietsongevallen per 10.000 inwoners staat onze gemeente op
de tweede plaats van minst fietsveilige gemeenten in Nederland. Het burgerberaad
over verkeer, georganiseerd op initiatief van D66 Wassenaar, maakte  duidelijk  dat
inwoners meer ruimte willen voor fietsers en voetgangers en minder doorgaand
autoverkeer. D66 Wassenaar ziet dit als kans en uitgangspunt om samen met
bewoners te werken aan een verkeersveilig en leefbaar Wassenaar voor iedereen.
Veilige schoolroutes voor kinderen
D66 Wassenaar wil dat kinderen veilig en zelfstandig naar school kunnen fietsen
en lopen. D66 Wassenaar staat voor de inrichting van schoolstraten, waarbij auto’s
tijdens de breng- en haalmomenten geweerd worden. Samen met scholen wordt
een actieplan beweegvriendelijke schoolomgeving opgesteld met aanvullende
maatregelen die ouders stimuleren hun kinderen met de fiets of te voet naar
school te brengen, zodat de verkeerssituatie rondom scholen veiliger wordt.
Betere doorstroming rondom het Rozenplein
D66 Wassenaar wil dat de gemeente tijdens de gesprekken met Defensie
actief inzet op een nieuwe afrit bij Maaldrift. Deze aansluiting  kan  de  druk  op
Veilige en comfortabele fietspaden
D66 Wassenaar wil dat fietspaden in het dorp breed, duidelijk en veilig zijn voor
iedereen. Waar mogelijk worden fietspaden verbreed, beleid ontwikkeld voor
snelfietsers en wordt de zichtbaarheid van voetgangers en fietsers verbeterd met
veilige oversteekplaatsen. Daarnaast vindt D66 Wassenaar het belangrijk dat fiets-
en voetpaden goed worden onderhouden: onkruid, losse tegels en andere
obstakels moeten snel worden aangepakt. Zo kan iedereen met vertrouwen en
comfort op de fiets of te voet door Wassenaar bewegen.
Autoluwe en leefbare woonwijken
D66 Wassenaar zet in op woongebieden die autoluw zijn en zo veel mogelijk als
woonerf worden ingericht. Met een maximumsnelheid van 15 km/u voor auto’s en
een vriendelijke inrichting voor spelende kinderen, fietsers en wandelaars wordt de
leefomgeving veiliger en aangenamer voor iedereen.
Meer veilige oversteekplaatsen over de N44
D66 Wassenaar wil meerdere nieuwe oversteekbruggen, waar mogelijk
gecombineerd met ecoducten over de N44 zodat de verbindingen tussen  oost  en
west beter worden voor fietsers en wandelaars. Zo verbeteren we zowel de
verkeersveiligheid als de natuurverbindingen.
Slimme technieken voor een leefbare en veilige dorpskern
D66 Wassenaar wil doorgaand verkeer zoveel mogelijk buiten het gemeentelijke
wegennet van het dorp houden. Daarom zetten we in op doseerinstallaties die
tijdens de spits, aan de randen van de gemeente het verkeer reguleren, zodat
automobilisten Wassenaar minder snel als sluiproute gebruiken. Ook willen we
vooroplopen met innovatieve oplossingen om ongewenst verkeer en onveilig
gedrag te verminderen, zoals aansluiten bij landelijke proeven waarbij navigatie-
apps automobilisten waarschuwen bij scholen.
Maakt ruimt e v oor v eilig v er k eer
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 10
het Rozenplein verminderen en de doorstroming in het dorp verbeteren. Door
slim mee te liften op de uitbreidingsplannen van Defensie benutten we een
kans om het verkeer in Wassenaar structureel te ontlasten.
Veilige oversteekplaatsen voor bewoners
D66 Wassenaar wil dat bewoners in drukke straten veilig kunnen oversteken.
Daarom pleit D66 Wassenaar voor een goede oversteekplaats bij de Hazelaan,
halverwege  de  Jagerslaan,  zodat  inwoners  tijdens  de  spits  veilig  naar  het
Maakt ruimt e v oor v eilig v er k eer
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 11
Sterk en betrouwbaar openbaar vervoer
D66 Wassenaar vindt goed openbaar vervoer essentieel voor een betere
doorstroming en leefbaarheid in het dorp. Het haalt de druk van de wegen en
maakt het aantrekkelijker om de auto te laten staan. D66 Wassenaar wil dat
Wassenaar zich stevig opstelt in regionaal verband voor een goede frequentie van
bussen en betrouwbare lijndiensten. Ook wil D66 Wassenaar laten onderzoeken of
een nachtbus tussen Den Haag en Leiden haalbaar is, zodat mensen ook ‘s avonds
en ‘s nachts duurzaam kunnen reizen.
Slimme en toegankelijke fiets- en parkeerfaciliteiten
D66 Wassenaar wil dat fietsen nog makkelijker en veiliger gestald kunnen worden.
Daarom zet D66 Wassenaar in op meer fietsenstallingen, inclusief laadpalen voor
elektrische fietsen, op belangrijke locaties, zoals bij OV-knooppunten zoals de Van
Oldenbarneveltweg, dorpscentrum, Meijendel, het strand en sport- en
recreatieterreinen en nabij horeca. Ook wil D66 Wassenaar dat de handhaving op
kort parkeren voor auto’s op parkeerterreinen en in garages in het centrum wordt
versterkt.fietspad aan de overkant kunnen komen. Ook wil D66 Wassenaar kijken naar
overige locaties waar goede oversteekplaatsen gerealiseerd moeten worden.
Z o r g e n  v o o r  w a t
o n s  g e z o n d  h o u d tMaakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0H o o f d s t u k  2
12N a t u u r  e n  K l i m a a t
Maakt ruimt e v oor gr oene ini tiatie v en
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0Een daadkr achtige en gr oene gemeent e
13
Een sterke rol voor Wassenaar in het beschermen van Meijendel
Wassenaar draagt een grote verantwoordelijkheid voor het behoud van de
bijzondere natuur in het Natura 2000‑gebied Meijendel & Berkheide, dat maar
liefst dertig procent van het oppervlak van onze gemeente beslaat. D66
Wassenaar wil dat de gemeente een actievere en meer betrokken rol speelt in
het beschermen en versterken van deze unieke duinen. Als partner van
Nationaal Park Hollandse Duinen en aandeelhouder van Dunea moet de
gemeente inzetten op nauwere samenwerking en zal het moeten onderzoeken
hoe ook natuurbeschermingsorganisaties nog beter kunnen worden betrokken
bij het beheer. Zo kunnen we samenwerken aan een toekomstbestendig en
veerkrachtig Meijendel.
Wassenaar is omringd door natuur die ons dorp kwaliteit en ontspanning biedt.
D66 Wassenaar gelooft dat deze waardevolle omgeving beschermd moet worden,
zowel in omvang als in kwaliteit. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke
organisaties nemen al veel duurzame initiatieven. De gemeente heeft hierin een
verbindende rol om te zorgen dat natuur, recreatie en leefomgeving elkaar
versterken.
Samen werken aan groen Wassenaar
D66 Wassenaar vindt dat initiatieven van inwoners en maatschappelijke
organisaties  voor  groen  en  biodiversiteit  actief  ondersteund  en  waar  mogelijk
Lokaal burgerberaad Klimaat
D66 Wassenaar wil in navolging van het burgerberaad over verkeer een
burgerberaad over klimaat en duurzaamheid, omdat inwoners zelf scherp zien
wat lokaal werkt en wat niet. Zo krijgt Wassenaar een gedragen koers voor
klimaatmaatregelen en groeit tegelijk de betrokkenheid en bewustwording in
het dorp.
Sterke gemeentelijke regierol
D66 Wassenaar wil dat de gemeente duidelijk leiding neemt bij duurzame
initiatieven. De gemeente moet overzicht houden, partijen verbinden en samen met
hen een uitvoeringsprogramma opstellen met heldere prioriteiten, zodat projecten
sneller, consistent en doelgericht worden uitgevoerd.
Maakt ruimt e v oor gr oene ini tiatie v en
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 14
Wassenaar heeft de kans om natuur en recreatie hand in hand te laten gaan,
waarbij inwoners optimaal kunnen genieten van groene en toegankelijke
plekken. Het terrein van Duindigt biedt een unieke mogelijkheid om dit te
realiseren.
Duindigt als groen en recreatief gebied
D66 Wassenaar wil dat de gemeente samenwerkt met Den Haag aan de
plannen voor een groene bufferzone tussen het Haagse Bos en de
Waalsdorpervlakte, waarbij ook het terrein van de renbaan Duindigt wordt
betrokken. Duindigt kan zo worden ontwikkeld tot een aantrekkelijk natuur- en
recreatiegebied met goede ontsluiting, dat biodiversiteit versterkt en volop
ruimte biedt voor ontspanning en buitenactiviteiten voor alle inwoners.gefaciliteerd moeten worden. Wassenaar kent veel mensen met een groen hart;
door hen de ruimte te geven, versterken we samen onze natuur en leefomgeving.
Duurzaamheid en energietransitie zijn essentieel voor een toekomstbestendig
Wassenaar. D66 Wassenaar ziet volop kansen om grondstoffen slimmer te
gebruiken, afval te verminderen en de overstap naar schone energie te versnellen.
Naar schoon en slim afvalbeheer
Wassenaar kan veel slimmer omgaan met grondstoffen en D66 ziet dat dit wél
haalbaar is. De huidige 205 kilo restafval per inwoner per jaar laat vooral zien
hoeveel winst er nog te pakken valt richting het landelijke doel van 30 kilo. Daarom
wil D66 dat inwoners inzicht krijgen in hun afvalproductie. D66 steunt de plannen
voor het terugbrengen van het aantal afhaalmomenten voor het restafval en de
invoering van de tariefdifferentiatie waarmee inwoners die weinig afval
overhouden worden beloont.
Wassenaar versnelt naar schone energie
D66 Wassenaar wil een energieneutraal Wassenaar in 2040. D66 Wassenaar
stimuleert energiebesparende maatregelen en het plaatsen van zonnepanelen op
woningen, gemeentelijke gebouwen en grote daken. De gemeente voert hierin een
‘Ja, tenzij’ beleid. Ook draagt D66 Wassenaar actief bij aan de realisatie van een
solar carport bij de Dr. Mansveltkade, zodat ons dorp sneller overstapt op schone
energie.
Maakt ruimt e v oor ge z onde natuur
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 15Een gr oene en pr et tige omge ving
Groen en een gezonde leefomgeving zijn onmisbaar voor een aantrekkelijk en
leefbaar Wassenaar. D66 Wassenaar wil kinderen de ruimte geven om in het groen
te spelen, inwoners laten genieten van natuur en recreatie dichtbij huis, en
biodiversiteit versterken. De gemeente Wassenaar maakt, wat D66 Wassenaar
betreft, ook werk van maatregelen om de gevolgen van het veranderende klimaat
met fikse regenbuien en hete perioden op te vangen.
Groen spelen en ontdekken voor kinderen
D66 Wassenaar wil dat kinderen volop kunnen spelen in het groen. Daarom zet
D66 Wassenaar in op meer groene speeltuinen, met mogelijke nieuwe locaties
nabij het centrum waar ook lokale horeca van kan profiteren. Een centrale groene
speeltuin met parkeervoorziening kan bovendien dienen als toegangspoort tot
Meijendel, zodat gezinnen het gebied op een prettige manier kunnen bezoeken te
voet of met leenfietsen.
Gezonde leefomgeving
D66 Wassenaar vindt een gezonde leefomgeving een topprioriteit. D66 Wassenaar
zet zich in voor schoon drinkwater, minder gifgebruik en betere luchtkwaliteit. De
gemeente moet hiervoor in de Omgevingsvisie heldere kaders stellen en zich
aansluiten bij het Schone Lucht Akkoord.
Groene recreatiezones rond Meijendel & Berkheide
D66 Wassenaar wil langs de randen van het Natura 2000-gebied Meijendel &
Berkheide groene zones ontwikkelen, waar inwoners op een prettige en
laagdrempelige manier kunnen genieten van recreatie en buitensportactiviteiten.
Deze zones maken het mogelijk dat mensen dichtbij huis actief zijn in de natuur,
terwijl de druk op Meijendel zelf afneemt en de kwetsbare natuur beter wordt
beschermd.
Een rustiger en natuurlijker Meijendel
D66 Wassenaar wil de bijzondere natuur van Meijendel beter beschermen. Het
hart van het gebied raakt steeds voller door auto’s die richting de Boerderij, het
Monkeybos en sportactiviteiten rijden. Daardoor komt de natuur onder druk te
staan. Wij kiezen voor een rustige, schone en veilige duinomgeving waar
wandelen en fietsen centraal staan.  D66 wil bezoekers daarom  meer  aan  de
Maakt ruimt e v oor ge z onde natuur
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 16Natuur en biodiversiteit
D66 Wassenaar wil meer ruimte voor natuur en biodiversiteit in ons dorp. D66
Wassenaar zet in op het omvormen van landbouwgrond en gebieden zoals rond
Duindigt tot nieuw natuur- en recreatiegebied. Een stadsecoloog ontwikkelt een
plan en onderzoekt ook hoe bebouwde en bewoonde delen van Wassenaar
vergroend kunnen worden, met aandacht voor bloemrijke bermen, halfverharde
parkeerterreinen, nestkasten en ecologische verbindingen.
randen van het gebied opvangen en de gratis parkeerplaatsen bij de Boerderij
sluiten. Zo blijft het hart van Meijendel echt natuurgebied. Vanaf het
Kievietsduin kan Dunea, net als in het verleden, schoon elektrisch vervoer en
deelfietsen aanbieden voor wie minder goed ter been is. Op deze manier blijft
het hart van Meijendel voor iedereen toegankelijk, terwijl de natuur de ruimte
krijgt die zij nodig heeft.
Z o r g e n  v o o r
e n  m e t  e l k a a rMaakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0H o o f d s t u k  3
17G e z o n d h e i d  e n  W e l z i j n
Maakt ruimt e v oor hulp aan ander en
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0Een dor p w aar ieder een geholpen w or d t
18D66 wil dat iedere inwoner zo dichtbij mogelijk terecht kan voor hulp, advies of
gewoon een luisterend oor. Dat begint met kijken naar wat er al is. Zorgzame
buurten versterken de sociale samenhang, vergroten de veiligheid en voorkomen
dat mensen er alleen voor staan. D66 Wassenaar wil buurten ontwerpen en
stimuleren waar mensen elkaar makkelijk leren kennen, elkaar helpen en waar
ondersteuning dichtbij en overzichtelijk is georganiseerd. Daarom zetten wij in op
sterke structuren in de wijk, moderne hulpmiddelen en een sociaal netwerk dat
iedereen bereikt.
Voorzorgcirkels en verbonden buurtinitiatieven
D66 Wassenaar wil het opzetten van voorzorgcirkels stimuleren en ondersteunen.
Dit zijn kleine netwerken van inwoners die elkaar ondersteunen met allerlei zaken,
van het ophangen van een schilderij tot meegaan naar een doktersbezoek.
Daarnaast wil D66 Wassenaar bestaande buurtinitiatieven in kaart brengen,
zichtbaar maken en actief met elkaar verbinden. Zo ontstaat een overzichtelijk
netwerk waarin inwoners elkaar sneller vinden en waarin de kracht van de wijk
optimaal wordt benut.
Een laagdrempelig aanspreekpunt in elke buurt
D66 Wassenaar stimuleert initiatieven in de buurten die bijdragen aan het
vergroten van de onderlinge steun en het welzijn van inwoners. Ook wil D66
Wassenaar dat er in elke wijk een laagdrempelig aanspreekpunt komt waar
inwoners terecht kunnen voor vragen, ondersteuning of doorverwijzing. Zo wordt
de weg naar hulp korter en duidelijker voor iedereen.
Doorontwikkeling Sociaal Team Wassenaar
D66 Wassenaar wil dat het Sociaal Team Wassenaar zich kan doorontwikkelen
naar Stevige Sociale Teams. Met vaste contactpersonen in de buurten vormt die
zichtbaar en aanwezig zijn én direct kunnen handelen. De gemeente sluit aan op
initiatieven en ideeën van mensen zelf. Zo wordt zorg en ondersteuning iets van
mensen onderling, en daarbovenop persoonlijker, sneller en dichter bij huis
georganiseerd.
Een sterke buurt heeft baat bij een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.
Een huis voor de  wijk  waar  activiteiten  plaatsvinden,  waar  ruimte  is  voor  eigen
Maakt ruimt e v oor betr okk en inw oners
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 19initiatieven, zorg en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn en waar bewoners zich
welkom en verbonden voelen. D66 Wassenaar wil deze ontmoetingsplekken
mogelijk maken waar daar behoefte aan is, omdat zij de sociale samenhang
versterken en zorgen voor een levendige buurt waarin jong en oud elkaar vanzelf
weten te vinden.
Slim gebruik van bestaande gebouwen
D66 Wassenaar wil dat bestaande gebouwen zoals scholen, sportclubs en andere
voorzieningen worden benut als tijdelijke of permanente buurtcentra. Hierdoor
kunnen ontmoetingsplekken snel worden gerealiseerd zonder onnodig te
investeren in nieuwe gebouwen.
Buurtcentra in samenwerking met de inwoners
D66 Wassenaar wil dat de invulling van wijkcentra tot stand komt in nauwe
samenwerking met lokale partners en vrijwilligers. Door samen te bepalen welke
activiteiten en voorzieningen nodig zijn, ontstaat een aanbod dat past bij de
wensen en behoeften van de mensen in de wijk.
Een buurt die betrokken is
Een buurt waar bewoners invloed hebben op hun leefomgeving wordt sterker,
creatiever en hechter. Buurtgericht werken zorgt ervoor dat goede ideeën sneller
worden opgepakt, oplossingen beter aansluiten bij wat er speelt en het vertrouwen
tussen inwoners en gemeente groeit. D66 Wassenaar vindt dat de gemeente
samen mét inwoners moet werken, in plaats van over hen te beslissen.
Buurtteams
D66 Wassenaar stimuleert dat er buurtteams zijn waarin bewoners, ondernemers
en professionals samenwerken aan de vraagstukken in hun omgeving. Zo ontstaat
er een vaste plek waar kennis, betrokkenheid en verantwoordelijkheid
samenkomen. Iedere buurt heeft een vaste contactpersoon op het
gemeentekantoor en een wijkwethouder.
Buurtgesprekken en digitale ideeënkaart
D66 Wassenaar wil dat de gemeente regelmatig gaat luisteren in de buurt en een
digitale ideeënkaart beschikbaar maakt. Daarmee kan iedereen laagdrempelig
meedenken, ideeën inbrengen en initiatief nemen voor verbeteringen in de wijk.
Maakt ruimt e v oor een kansr ijk e t oek oms t
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 20Snelle terugkoppeling en uitvoering
D66 Wassenaar wil dat goede ideeën uit de wijk snel worden teruggekoppeld en
ook écht worden uitgevoerd. Zo worden de initiatieven van de inwoners leidend.
Samen maken we Wassenaar sterker is geen loze belofte, maar dagelijkse praktijk.
Een kansr ijk dor p v oor ieder een
Een sterke verbinding tussen inwoners en het gemeentebestuur begint in de wijk
zelf. Een wijkwethouder die zichtbaar aanwezig is en de buurt goed kent, zorgt
ervoor dat ideeën sneller worden opgepakt, problemen eerder worden gezien en
inwoners merken dat hun stem telt. Zo versterken we vertrouwen en maken we de
gemeente echt bereikbaar.
Zorg waar nodig
D66 Wassenaar wil werk maken van voldoende ondersteuning van mantelzorgers
door het stimuleren van inclusieve wijkcentra, waar ook ruimte is voor dagopvang.
Ook willen we een passend aanbod voor respijtzorg bevorderen. Ontlasting van
mantelzorgers vinden wij van groot belang. Alleen dan kunnen die hun belangrijke
taak goed blijven volhouden.
Jongeren zijn onze toekomst
Jongeren zijn de toekomst van onze gemeente. D66 zet zich ervoor in dat zij de
ruimte krijgen om te groeien, hun talenten te ontwikkelen en mee te beslissen over
hun leefomgeving. Uit gesprekken met jongeren blijkt dat zij behoefte hebben aan
toegankelijke en betaalbare woningen, goede onderwijsvoorzieningen, een
bruisend cultureel aanbod en veilige plekken om samen te komen.
Toegankelijke sport, cultuur en gelijke kansen voor jongeren
D66 Wassenaar wil dat sport- en cultuurclubs betaalbaar en bereikbaar blijven voor
iedereen. We ondersteunen initiatieven zoals het jongerenrestaurant en stimuleren
samenwerking tussen gemeente en lokale organisaties, bijvoorbeeld via
workshops en gezamenlijke activiteiten. Daarnaast zetten we ons in voor het
voortzetten van het OKO‑programma, zodat alle kinderen in Wassenaar kunnen
opgroeien in een kansrijke en gezonde omgeving.
S t e r k e  b e d r i j v e n
d i e  v e r b i n d e n
Maakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0H o o f d s t u k  4
21E c o n o m i e  e n  W e r k
Maakt ruimt e v oor lokaal onder nemen
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0P r et tig en lokaal onder nemen
22Wassenaar leeft dankzij haar ondernemingen, die werkgelegenheid, levendigheid
en verbinding brengen. D66 Wassenaar vindt dat deze ondernemers zich gesteund
moeten voelen en dat inwoners vaker kiezen voor lokaal. De gemeente heeft een
actieve rol als partner en facilitator, zodat het ondernemerschap in Wassenaar kan
floreren.
Lokaal besteden versterkt Wassenaar
D66 Wassenaar wil de lokale economie stimuleren met een gemeentelijk
Lokaal Kooptegoed. Inwoners ontvangen jaarlijks een digitaal of fysiek tegoed
dat zij kunnen besteden bij deelnemende lokale ondernemers. De gemeente
betaalt de korting, ondernemers krijgen de volledige verkoopprijs. Zo
stimuleren we inwoners om lokaal te kopen en versterken we onze
ondernemers.
Betere gemeentelijke dienstverlening voor ondernemers
D66 Wassenaar vindt dat ondernemers moeten kunnen rekenen op snelle
vergunningprocedures, duidelijke kaders en lage regeldruk. De gemeente begeleidt
actief bij complexe aanvragen, met één vast aanspreekpunt per ondernemer.
Digitale processen worden verbeterd zodat aanvragen overzichtelijker, eenvoudiger
en sneller verlopen.
Levendige winkelgebieden voor iedereen
D66 Wassenaar pakt leegstand aan met flexibele huurcontracten en ondersteuning
voor pop-up winkels. We stimuleren een divers winkelaanbod dat past bij de
wensen van inwoners en bezoekers. Investeringen in openbare ruimte, groen en
lokale evenementen maken winkelstraten aantrekkelijker en toekomstbestendig.
Voor een duurzame en circulaire economie
D66 Wassenaar stimuleert duurzaam en circulair ondernemen, zodat economie en
groen hand in hand gaan. De gemeente ondersteunt bedrijven via subsidies, advies
en het Circulaire Loket, en maakt circulariteit de standaard bij gemeentelijke
inkoop en aanbestedingen. Bij een eventuele verplaatsing van de milieustraat wil
D66 deze omvormen tot een Circulair Ambachtscentrum, waar kringloopwinkels,
repaircafés en andere initiatieven samenwerken om afval te verminderen en
materialen langer te gebruiken.
Maakt ruimt e v oor lokaal onder nemen
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 23Consulent Kleine Zelfstandigen biedt directe ondersteuning
D66 Wassenaar wil dat de gemeente een consulent aanstelt die kleine
ondernemers helpt bij praktische vragen, vergunningen, verduurzaming en
bedrijfsontwikkeling. Zo krijgen zelfstandigen laagdrempelige en professionele
ondersteuning op maat.
D66 Wassenaar gelooft in een economie die dichtbij de mensen staat:
ondernemend, duurzaam en inclusief. We zien werkgelegenheid en lokaal
ondernemerschap als motoren van leefbaarheid, verbinding en welvaart in ons
dorp.
Werkgelegenheid en een inclusieve arbeidsmarkt voor iedereen
D66 Wassenaar wil samen met lokale ondernemers, scholen en maatschappelijke
organisaties meer kansen creëren voor werk en persoonlijke ontwikkeling. We
moedigen als gemeente stages en leerwerkplekken bij onze ondernemers aan
zodat jongeren en zij-instromers makkelijker de arbeidsmarkt bereiken. Daarnaast
ondersteunt de gemeente actief mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij
het vinden van passend werk of dagbesteding.
Ruimte voor toekomstbestendige bedrijvigheid
D66 Wassenaar wil werklocaties slimmer en duurzamer benutten. We onderzoeken
hoe bedrijventerreinen beter kunnen worden ingericht, hoe verouderd vastgoed kan
worden verduurzaamd en hoe bedrijven die niet goed passen op een
bedrijventerrein kunnen verhuizen naar een geschikte en betaalbare locatie.
Toekomst van de Van Hallstraat
D66 ziet de Van Hallstraat als een kansrijke plek voor vernieuwing. Ons
voorstel is om te onderzoeken hoe verouderde bedrijfsruimten kunnen worden
verplaatst, zodat de straat kan worden herontwikkeld met moderne
bedrijfsunits en passende woningen erboven.
D66 Wassenaar ziet toerisme en vrijwilligerswerk als belangrijke versterkers van
de leefbaarheid en identiteit van ons dorp. Toerisme moet bijdragen aan de
schoonheid, rust en cultuur van Wassenaar, terwijl vrijwilligers de spil vormen van
sport, cultuur, zorg en lokale initiatieven.
Kwaliteitstoerisme dat past bij Wassenaar
D66 Wassenaar wil toerisme dat bijdraagt  aan  rust,  natuur,  cultuur  en  de  lokale
economie, zonder massatoerisme. Bezoekers worden uitgenodigd te genieten van
Maakt ruimt e v oor lokaal onder nemen
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 2 4onze duinen, dorpskern, horeca en evenementen. De gemeente investeert in goede
wandel- en fietsroutes en een sterke verbinding tussen natuur en centrum, zodat
de economie profiteert terwijl de leefbaarheid behouden blijft.
Vrijwilligerswerk verdient waardering
D66 Wassenaar erkent dat vrijwilligers onmisbaar zijn voor sport, cultuur, zorg en
buurtinitiatieven. Hun inzet verdient erkenning en waardering. Daarom wil D66 dat
de gemeente vrijwilligers jaarlijks in het zonnetje zet, bijvoorbeeld met een
vrijwilligersprijs of een persoonlijk bedankje. D66 Wassenaar wil hierin ook lokale
partners betrekken.
E e n  k a n s r i j k e  e n
v e i l i g e  o m g e v i n gMaakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0H o o f d s t u k  5
25O n d e r w i j s  e n  V e i l i g h e i d
Maakt ruimt e v oor onder wijs
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0Kansen v oor ieder e inw oner
26In een vooruitstrevend Wassenaar staat onderwijs centraal. D66 Wassenaar wil dat
ieder kind toegang heeft tot sterk en toekomstbestendig onderwijs, met de
gemeente als actieve partner en verbinder. We investeren in moderne en gezonde
schoolgebouwen, bevorderen kansengelijkheid en zetten ons in om het
lerarentekort terug te dringen. Door de samenwerking tussen gemeente, scholen
en KansLokaal te versterken, werken we aan een gezamenlijke visie richting 2030
waarin ieder kind de ruimte krijgt om zich optimaal te ontwikkelen.
Een rijke schooldag voor ieder kind
D66 wil dat alle kinderen toegang hebben tot sport, cultuur, natuur- en
techniekactiviteiten na school. Scholen werken samen met verenigingen en
instellingen via subsidies en de Wassenaarpas; zo blijft deelname voor iedereen
mogelijk.
Snelle realisatie van het nieuwe IKC
D66 Wassenaar wil dat de bouw en verhuizing van het nieuwe Integraal
Kindcentrum voor de St. Jan Baptist en St. Jozef scholen zo snel mogelijk van
start gaat. Zo hoeven leerlingen en leraren niet langer dan strikt noodzakelijk te
wachten op een modern en passend schoolgebouw.
Taalondersteuning voor een stevige start
D66 Wassenaar wil dat nieuwkomers vanaf jonge leeftijd toegang krijgen tot goed
taalonderwijs. We zorgen voor structurele middelen en expertise, ook voor
kleuters, zodat ieder kind de taalvaardigheid opbouwt die nodig is om met
vertrouwen te starten op de basisschool en volwaardig mee te doen in de klas.
Sterke en toekomstbestendige basisscholen
D66 Wassenaar investeert in gezonde, duurzame en toegankelijke
schoolgebouwen. Door het Integraal Huisvestingsplan voortvarend uit te voeren
zorgen we voor moderne scholen die klaar zijn voor de toekomst, bij voorkeur in
multifunctionele gebouwen waar onderwijs, opvang, zorg en de wijk samenkomen.
Een rijke en betrokken leeromgeving
De gemeente ondersteunt scholen bij burgerschapsonderwijs en organiseert
activiteiten zoals jeugddebatten, gastlessen en schaduwverkiezingen. We verbind-
Maakt ruimt e v oor v eiligheid
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 27en scholen actief met sport, cultuur en lokale bedrijven om stages en
praktijkervaring mogelijk te maken.
Zwemvaardigheid voor ieder kind
D66 Wassenaar wil de vangnetregeling voor zwemlessen behouden, zodat ieder
kind aan het einde van de basisschool ten minste één zwemdiploma kan behalen.
Zo zorgen we dat alle kinderen veilig kunnen zwemmen in het water in en rondom
Wassenaar.
Zonder z or gen o v er s tr aat
D66 Wassenaar zet zich in voor een dorp waar iedereen zich veilig voelt. Thuis, op
school en op straat. Dat doen we door schadelijke normen aan te pakken,
professionals beter toe te rusten om signalen te herkennen en gericht te investeren
in de plekken en situaties waar onveiligheid ontstaat.
Veiligheid en weerbaarheid vergroten op school
D66 Wassenaar wil investeren in gemeentelijke lespakketten (of een geschikte
partner vinden) die scholen ondersteunen bij het bespreekbaar maken van
gezonde relaties, consent, online veiligheid en het herkennen van signalen van
grensoverschrijdend gedrag. Door onderwijsprofessionals te helpen met goede
materialen en training, versterken we preventie en dragen we bij aan een veiligere,
gelijkwaardige samenleving voor iedereen.
Krachtige aanpak van geweld tegen vrouwen
D66 Wassenaar wil een stevige en herkenbare aanpak van gendergerelateerd
geweld, femicide en eergerelateerd geweld. Wijkagenten, huisartsen, jeugdzorg en
andere professionals worden extra getraind om signalen vroeg te herkennen en
altijd serieus te nemen. Slachtoffers moeten 24/7 toegang hebben tot anonieme
hulp en passende opvang binnen de regio. De gemeente werkt nauw samen met
politie, Veilig Thuis en omliggende gemeenten, zodat waarschuwingstekenen
eerder worden herkend.
Een lokaal actieplan voor veilige straten
D66 Wassenaar wil een lokaal actieplan voor veiligheid op straat. We onderzoeken
waar mensen zich onveilig voelen en pakken deze plekken gericht aan, met
maatregelen die de sociale veiligheid en leefbaarheid in heel Wassenaar vergroten.
Maakt ruimt e v oor v eiligheid
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 28Geweld achter de voordeur is een ingrijpend en vaak verborgen probleem dat
levens ontwricht. D66 Wassenaar vindt dat de gemeente een actieve rol moet
spelen in het doorbreken van deze stilte. Daarom zetten we in op een
samenhangende aanpak waarin vroeg signaleren, toegankelijke hulp en sterke
preventie centraal staan, zodat inwoners sneller worden beschermd en
ondersteund. De gemeente Den Haag spreekt sinds kort expliciet over ‘geweld
achter de voordeur’ in plaats van huiselijk geweld. D66 Wassenaar neemt dit
voorbeeld graag over, omdat echte oplossingen beginnen met het helder
benoemen van het probleem.
Eerder signaleren door betere voorlichting
De gemeente investeert in gerichte voorlichting voor scholen, zorgprofessionals,
buurtteams en wijkagenten, zodat signalen van geweld achter de voordeur sneller
worden herkend en opgepakt.
Aanpak van dierenmishandeling als alarmsignaal
De gemeente werkt samen met dierenartsen, politie en hulporganisaties om
signalen van dierenmishandeling serieus te nemen. Ook omdat dit vaak een
belangrijke waarschuwing is voor problemen binnen het huishouden.
Maakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0
B e t r o u w b a a r
e n  r o b u u s tH o o f d s t u k  6
29B e s t u u r  e n  f i n a n c i ë n
Maakt ruimt e v oor goed bes tuur
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0Lokaal bes tuur met har t v oor inw oners
Wassenaar is een gemeente met betrokken en mondige inwoners. Een groot goed
waar de gemeente zich voor moet blijven inzetten. Er zijn ook uitdagingen. Of het
nu gaat om contact met inwoners of het behouden van de goede financiële positie
als het Rijk kortingen doorvoert. Wassenaar is een dorp dat deze uitdagingen
aankan. D66 Wassenaar komt met een ambitieuze agenda om onze gemeente nog
daadkrachtiger en betrouwbaarder te maken.
Inwoner centraal bij besluitvorming
D66 Wassenaar zet inwoners centraal in alle gemeentelijke besluitvorming. De
gemeente investeert in sterke burgerinitiatieven en actieve participatie, onder meer
door burgerberaden. D66 wil jongeren structureel betrekken bij beleid: in plaats van
een pilot wordt een vaste jongerenraad opgericht die gevraagd en ongevraagd
advies geeft over onderwerpen die voor jongeren belangrijk zijn. Daarnaast ziet
D66 Wassenaar een kinderburgemeester als waardevolle toevoeging om de
jongste inwoners te betrekken.
Raadsbreed akkoord voor constructief bestuur
D66 Wassenaar wil op zoek naar overeenkomsten tussen partijen en inzetten op
samenwerking op hoofdlijnen. Door overeenstemming voor een raadsbreed
coalitieakkoord te zoeken krijgt de raad meer regie, ontstaat er ruimte voor
inhoudelijk debat over deelonderwerpen en wordt de traditionele coalitie- en
oppositierol doorbroken.
Onze gemeente kent een geschiedenis van fusies en veranderingen in de
ambtelijke organisatie. D66 Wassenaar wil bouwen op wat we nu hebben, en
gemeentelijke processen gladstrijken om zo de beste service aan te bieden.
Een raad die duidelijk en toegankelijk werkt
D66 Wassenaar wil dat de gemeenteraad beter en begrijpelijker werkt voor alle
inwoners. Daarom zetten we in op vergaderingen in begrijpelijke taal en op
procedures die helder zijn en goed worden nageleefd.
30
Investeren in een modern reglement van orde
D66 Wassenaar wil dat de nieuwe gemeenteraad aan de slag gaat met een
eigentijds reglement van orde dat past bij de manier waarop we nu werken.
Maakt ruimt e v oor goed bes tuur
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0Toegankelijke digitale gemeentelijke informatie
D66 Wassenaar wil dat alle inwoners makkelijk bij gemeentelijke informatie, het
archief en digitale diensten kunnen. De website moet duidelijk en toegankelijk zijn
en wordt samen met inwoners getest, zodat iedereen begrijpt waar hij of zij terecht
kan. Ook gebruikt de gemeente lokale pers om zo ook inwoners te bereiken die
geen gebruik maken van online platforms.
Een gemeente die betrouwbaar handelt
D66 Wassenaar wil een betrouwbare overheid. Dat begint bij duidelijk en
persoonlijk contact. Inwoners moeten altijd een ambtenaar kunnen spreken die
meedenkt en niet alleen doorverwijst, waar nodig ook buiten kantoortijden. Wie
een foutje maakt, verliest niet gelijk het vertrouwen van de gemeente en krijgt eerst
de kans om te corrigeren. Zo bouwen we stap voor stap aan een toegankelijke en
betrouwbare gemeente.
Begrijpelijke communicatie voor iedereen
D66 Wassenaar wil dat iedere inwoner precies weet waar hij of zij aan toe is.
Daarom kiest de gemeente voor duidelijke en eenvoudige taal op B1-niveau in het
Nederlands en waar nodig Engels in de communicatie. Zo blijft informatie voor
iedereen toegankelijk en kunnen inwoners goed meedoen in onze samenleving.
Verantwoord omgaan met geld
Gemeenten zijn voor het merendeel van hun inkomsten afhankelijk van uitkeringen
vanuit de rijksoverheid. Dat brengt onzekerheden met zich mee. Die kunnen
jaarlijks fluctueren en kunnen niet altijd via eigeninkomsten worden opgevangen.
Een sluitende meerjarenbegroting is immers het streven. Daarvoor zullen
verantwoorde keuzen moeten worden gemaakt. Waarbij een afweging tussen
bezuinigen en (extra) belastingen onvermijdelijk is. Voor gewenste en
noodzakelijke investeringen mag de gemeente lenen. Investeringen kunnen over
een lange periode worden afgeschreven en gefinancierd. De lasten van externe
financiering blijven daardoor overzichtelijk en worden in de begroting verwerkt.
31
Heldere en strakke vergaderprocedures helpen om efficiënter te vergaderen,
discussies overzichtelijk te houden en de aandacht te richten op de inhoud. Zo
wordt het voor inwoners makkelijker om de raad te volgen en kunnen we
samenwerken aan een transparante en toekomstbestendige bestuurscultuur.
Maakt ruimt e v oor s t er k e f inanciën
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0Stresstesten voor de begroting
D66 Wassenaar vindt een gebalanceerde en eerlijke begroting belangrijk. Daarom
kiezen we voor een kritische 'stresstest' op iedere gemeentelijke begroting om zo
de houdbaarheid en kracht van onze begroting kritisch tegen het licht aan te
houden. Zo houden we onze financiën op orde.
32
Veel Wassenaarse verenigingen draaien op vrijwilligers die hun tijd liever
besteden aan activiteiten dan aan papierwerk. Toch lopen zij vaak vast in
ingewikkelde regels en procedures. Dat is zonde, want sterke verenigingen
vormen het hart van ons dorp.
Regeldruk voor verenigingen en stichting
Verschillende verenigingen in Wassenaar ervaren geregeld regeldruk vanwege
aanvragen voor subsidies, verbouwingen of andere vergunningen. D66
Wassenaar wil gemeentelijke regelingen en procedures tegen het licht houden
om te kijken of deze vereenvoudigd kunnen worden. Daarnaast wil D66
Wassenaar een loket vanuit de gemeente om deze organisaties ondersteuning
te bieden bij het indienen van hun verzoek.
Start met buurtbudgetten
D66 Wassenaar wil dat inwoners direct meebeslissen over hun leefomgeving.
Daarom stellen we 0,5% van de gemeentebegroting beschikbaar voor
buurtbudgetten. Dat betekent ongeveer € 23.000 per buurt afhankelijk van het
aantal huishoudens en oppervlakte, waarmee inwoners samen kunnen
bepalen hoe hun buurt groener, socialer en beter onderhouden wordt.
Maakt ruimt e v oor v oorui t gang
V e r k i e z i n g s p r o g r a m m a  2 0 2 6  -  2 0 3 0 33V er ant w oor ding
Aan dit verkiezingsprogramma werkten mee (op persoonlijke titel):
De Verkiezingsprogrammacommissie
Bink Ido Heemskerk (voorzitter)
Lieke van Schouwenburg
Marianne Wuite
Paut Struik
René Salemink
Dit programma is tot stand gekomen onder verantwoordelijkheid van het bestuur
van D66 Wassenaar. Bij het opstellen ervan hebben we dankbaar gebruikgemaakt
van de input van onze leden, de thema-afdelingen en de landelijke fractie. Hun
bijdrage heeft ons geïnspireerd en richting gegeven. Daarnaast hebben vele
organisaties en instellingen ons voorzien van waardevolle inzichten. Ook de vele
e‑mails die we ontvingen hebben ons geholpen om weloverwogen keuzes te
maken.
Bij de voorbereiding van dit verkiezingsprogramma hebben we gebruikgemaakt
van AI‑toepassingen voor redactionele suggesties en om snel overzicht te krijgen
in de belangrijkste punten uit onze conceptteksten. Dit hebben we zo veel mogelijk
geanonimiseerd gedaan, waarbij de data niet zijn gedeeld om modellen te trainen.
Tenslotte willen we alle meelezers en leden van de redactie hartelijk bedanken
voor hun inzet tijdens het voortraject, voor het kritisch meelezen van de concepten
en voor hun scherpte in de verschillende redactierondes. Zonder hen had dit
programma er niet kunnen komen.

VERKIEZINGSPROGRAMMA 2026-2029
DEMOCRATISCHE LIBERALEN WASSENAAR

 Wassenaarders Eerst. Dienstbaar bestuur. Leefbaar Wassenaar.

 Wassenaar is een prachtige gemeente. Groen, veilig en betrokken. Maar inwoners voelen steeds vaker dat besluiten niet mét hen, maar óver hen worden genomen. Dat beleid ingewikkeld is geworden. Plannen op papier lijken belangrijker dan het dagelijks leven.

Democratische Liberalen Wassenaar (DLW) staat voor een ander Wassenaar:

    dienstbaar bestuur;
    begrijpelijke keuzes;
    bescherming van ons dorpse karakter;
    realistische oplossingen zonder symboolpolitiek.

Wij kiezen voor de kracht van Wassenaar: inwoners, ondernemers, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties en kerken.

Over Democratische Liberalen Wassenaar (DLW)

Democratische Liberalen Wassenaar (DLW) is de oudste lokale partij van Wassenaar. Een partij van en voor inwoners – speciaal opgericht voor onze gemeente en niet gebonden aan landelijke partijen of van bovenaf opgelegde doctrines. Juist daardoor kunnen bij DLW de Wassenaarse belangen altijd voorop staan: nuchter, onafhankelijk en dichtbij de mensen.

DLW heeft een stevige en herkenbare vertegenwoordiging in het gemeentebestuur, namelijk:

    Ben Paulides is voorzitter van de DLW-fractie in de gemeenteraad. Als langstzittend raadslid is hij tevens de nestor en plaatsvervangend voorzitter van de gemeenteraad.
    Ronald Zoutendijk is een prominent DLW-lid en wethouder in het college van burgemeester en wethouders.
    Roland Pluut en Sifra Zoutendijk zijn actieve DLW-raadscommissieleden en brengen daarbij onderwerpen waar de politiek anders graag aan voorbijgaat, zoals de oneerlijke voorrang van statushouders voor woningen, de tijdige beschikbaarheid van hulpdiensten, het tekort aan woningen en de wachtlijsten in de (jeugd)zorg.

Maarten van der Burg, Yuna Kortekaas, Herman Dahlberg, Lynda Tas, Peter Rietbroek, Edward Voorham, Bert van Weelde en Robert Kortekaas zijn actieve leden met onder meer specialisaties in bestuurskunde, financiën, ruimtelijke ordening en zorg.

DLW kan bogen op uitgebreide politieke en bestuurlijke ervaring, stevige fractie-ondersteuning, in combinatie met een solide en betrokken achterban in Wassenaar. DLW staat midden in de Wassenaarse samenleving – en blijft dat ook de komende jaren.

DLW: lokaal geworteld, bestuurlijk ervaren en altijd gericht op een leefbaar Wassenaar.

DLW is de verbindende kracht in de Wassenaarse politiek: een partij die de brug slaat tussen oppositie- en coalitiepartijen en die altijd op zoek is naar samenwerking op basis van inhoud in plaats van partijbelang.
1 EEN BETROUWBAAR EN DIENSTBAAR BESTUUR

De gemeente is er voor inwoners − niet andersom.

DLW wil:

    Een programmacollege dat is samengesteld op basis van een breed gedragen raadsprogramma. De nadruk moet daarbij liggen op samenwerking tussen partijen op inhoudelijke thema's.
    Open bestuur zonder achterkamertjes en goede informatievoorziening in begrijpelijke taal.  Informatie moet ook fysiek worden verstrekt aan inwoners die (niet meer) over onvoldoende digitale vaardigheden beschikken.
    Onafhankelijke ombudsman voor Wassenaar waar inwoners terecht kunnen bij vastgelopen problemen.
    Correctief referendum bij grote ingrepen, bijvoorbeeld bij grootschalige bouwplannen of ingrijpende verkeersmaatregelen.
    Burgerberaad als democratisch instrument bij complexe onderwerpen op het gebied van wonen, verkeer en ruimtelijke keuzes.

DLW-belofte: Geen groot besluit zonder inspraak, terugkoppeling en transparantie.
2 WONEN: VOOR WASSENAARDERS, STARTERS EN SENIOREN

Wonen is hét thema van 2026 en de komende jaren. DLW wil woningen bouwen, maar wél passend bij het dorp, de voorzieningen en bij Wassenaarders zelf.

DLW wil:

    Doorstroming centraal. Meer appartementen en hofjeswoningen voor senioren, waardoor eengezinswoningen beschikbaar komen.
    Nieuwe woonvormen mogelijk maken, zoals: starterstudio's, knarrenhofjes, collectief wonen en levensloopbestendige woningen.
    Wassenaarders eerst. Starters, jonge gezinnen en ouderen moeten meer kans krijgen op een woning in hun eigen gemeente. De voorrang voor statushouders is oneerlijk en moet worden afgeschaft.
    Aanpak leegstand, huisjesmelkers en verkamering. Veel woningen staan leeg. Dit is niet goed voor de leefbaarheid en draagt bij aan het woningtekort. DLW wil daarom zo spoedig mogelijk een anti-leegstandsverordening.

DLW-belofte: Ten minste 30% van de te bouwen woningen voor starters en senioren, met echte doorstroming voor de andere woningzoekers als gevolg.
3 VERKEER: VEILIGHEID ÉN BEREIKBAARHEID

Wassenaar mag geen verkeersproeftuin worden. DLW kiest voor verkeersbeleid dat werkt in de praktijk.

DLW wil:

    Een maximumsnelheid van 30 km/u waar het aantoonbaar veiliger is (zoals bij scholen, woonlocaties voor gehandicapten en ouderen, in het dorpscentrum en in woonstraten).
    Behoud en versterking van het openbaar vervoer en van alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals de bij-Bus.
    Veilige aanrijdtijden voor ambulances, brandweer en politie.
    Geen verkeersbesluit zonder toetsing. Bij iedere maatregel wordt gemeten wat de gevolgen zijn voor het sluipverkeer, de uitstoot, de bereikbaarheid van hulpdiensten, het openbaar vervoer en het draagvlak bij inwoners.
    Gratis parkeren in het dorp (met uitzondering van parkeren aan De Wassenaarse Slag) met voldoende parkeerplaatsen. Geen parkeerdruk doorschuiven naar woonwijken.
    Een vasthoudende lobby op landelijk, provinciaal en regionaal niveau voor de (gedeeltelijke) ondertunneling van de Rijksstraatweg, in ieder geval bij Maaldrift en de Rozenweg.

DLW-belofte: Geen verkeersmaatregel zonder toetsing én terugdraaimoment.
4 GROEN EN HET DORPSKARAKTER: WAARD TE BEHOUDEN

Wassenaar is groen − en dat moet zo blijven. De groene leefomgeving van Wassenaar draagt bij aan het geestelijk en lichamelijk welbevinden. Goede zorg voor natuur en landschap is cruciaal.

DLW wil:

    De Noordrand blijft groen en toegankelijk. Geen verstedelijking of industriële energieprojecten. Openheid van het landschap is hierin cruciaal. Om dit voor elkaar te blijven houden, hebben we oog voor de belangen van de agrariërs.
    Recreatie én natuur versterken. Recreatiegebieden blijven goed bereikbaar met de auto en er blijven ruim voldoende parkeerplekken, fiets- en wandelpaden worden goed onderhouden en er komen voldoende eco-toiletten in het buitengebied.
    Bescherming van landschap en duinen: Wassenaar is geen uitbreidingsgebied van de regio.
    Het onderhoud van het openbaar groen moet op een hoger plan worden getild; het huidige onderhoudsniveau is Wassenaar onwaardig.

DLW-belofte: De Noordrand blijft natuurgebied met grotendeels agrarische en recreatieve functie − geen windturbines, geen industrie.
5 ENERGIE EN KLIMAAT: HAALBAAR, BETAALBAAR EN EERLIJK

Duurzaamheid mag nooit een rekening worden die inwoners niet kunnen dragen.

DLW wil:

    Isolatie eerst. De goedkoopste energie is de energie die je niet verbruikt.
    Geen dwang zonder alternatief. Geen verplichte overstap zonder betaalbaar plan, bewezen techniek, voldoende netcapaciteit en volstrekte keuzevrijheid.
    Warmtebeleid met bescherming van inwoners. Geen verborgen kosten, geen datadwang, geen overhaaste wijkplannen.
    Bij groot onderhoud aan het riool moet de capaciteit worden vergroot of moet een gescheiden rioolsysteem worden aangelegd, één voor het huishoudelijke afvalwater en het andere voor het regenwater.
    Het terugdringen van CO2 moet praktisch verantwoord gebeuren. Niet door star vasthouden aan theoretische modellen, maar door openstaan voor innovatie en nieuwe ontwikkelingen.

DLW-belofte: Verduurzaming met verstand: stap voor stap, vrijwillig, haalbaar en betaalbaar.
6 ZORG, JEUGD EN OUDEREN: ÉÉN LOKET, ÉÉN GEMEENTE

Inwoners verdwalen te vaak in regels, loketten en wachttijden.

DLW wil:

    Eén sterk sociaal team dat zelf hulp verleent met minder doorverwijzingen en meer nadruk op collectieve en preventieve interventies.
    Snellere jeugdhulp waar nodig met strikte wachttijdnormen en voldoende beschikbaarheid van passende hulp.
    Ouderenbeleid gekoppeld aan wonen en ontmoeting. Meer hofjes, meer buurtvoorzieningen.
    Mantelzorgers ondersteunen. Praktisch, financieel en met respijtzorg.

DLW-belofte: Geen gezin mag vastlopen in bureaucratie.
7 VEILIGHEID EN LEEFBAARHEID: RESPECT VOOR DE STERKE ARM

Wassenaar moet veilig blijven − zichtbaar en sociaal.

DLW wil:

    Meer verlichting op anders donkere fiets- en wandelpaden.
    Meer wijkgerichte handhaving.
    Steviger aanpak ondermijning en woningcriminaliteit.
    Respect voor politie en hulpdiensten. De politie is niet je beste vriend, maar treedt op waar dat nodig is en wordt daarin gesteund door de burgemeester.
    Openheid over problematische doelgroepen. Politiek correct zaken uit de publiciteit houden draagt daar niet aan bij.
    Minder asielzoekers in Wassenaar. Wassenaar neemt een veel grotere groep asielzoekers op dan wettelijk is vereist.
    Speciale aandacht voor de veiligheid van vrouwen. Wassenaarse vrouwen voelen zich steeds minder veilig. Deze ontwikkeling moet serieus genomen worden, met concrete maatregelen en een gemeentelijk meldpunt aanspreekpunt met korte lijnen met de politie.
    Het (overmatige) gebruik van alcohol en drugs is een gevaar en moet worden teruggedrongen. Scholen dienen geen plek te zijn waar drugs wordt gehandeld en de politie moet periodiek controleren op wapens en verboden middelen, inclusief controle van kluisjes van leerlingen. Ook moeten er meer buitengewone opsporingsambtenaren komen die drugskoeriers aanpakken.

DLW-belofte: DLW blijft opkomen voor de veiligheid van alle Wassenaarders, in het bijzonder die van vrouwen.
8 STATUSHOUDERS: RECHTEN, MAAR OOK PLICHTEN

Integratie vraagt verantwoordelijkheid. Statushouders die aan Wassenaar worden toegewezen hebben de verplichting tot integratie. Dat kan alleen met duidelijke regels en consequente handhaving. Integratie is niet vrijblijvend. Wie in Nederland mag blijven, heeft rechten, maar ook plichten.

DLW wil:

    Integratieverplichtingen moeten daadwerkelijk worden nagekomen. Wie geen taallessen wil volgen en niet wil werken, wordt gekort op de uitkering. Wie niet meewerkt, moet gevolgen ondervinden.

    Geen voorrang voor statushouders op woningen. De woningnood in Wassenaar is groot. Starters en andere inwoners wachten jarenlang. Daarom is het niet meer uit te leggen dat statushouders nog steeds voorrang krijgen, alleen maar omdat zij statushouders zijn. Statushouders kunnen, terwijl zij wachten op een woning, wonen in de woningen waar nu onverplicht asielzoekers worden opgevangen.

DLW-belofte: DLW kiest voor integratie met duidelijke afspraken. Meedoen is verplicht − niet optioneel.
9 ECONOMIE: RUIMTE VOOR ONDERNEMEN EN WERKGELEGENHEID

Wassenaar draait op lokale kracht.

DLW wil:

    Minder regeldruk voor ondernemers. Het gemeentelijke ondernemersloket moet optimaal bereikbaar zijn voor de ondernemers.
    Een levendig en goed bereikbaar dorpscentrum met een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers.
    Meedenken met jongeren in Wassenaar die gebruikmaken van de horeca. De meeste vergunningen die op dit moment worden afgegeven zorgen voor sluiting om klokslag 23.00 uur, ook in het weekeinde. Met als gevolg dat verveelde jongeren rondhangen na 23.00 uur. Experimenten met verruiming van de openingstijden om overlast te verminderen verdienen een kans.
    Het faciliteren van bedrijfsverzamelgebouwen waarin ondernemers flexibele werkplekken kunnen onderbrengen.

DLW-belofte: Ondernemerschap wordt gestimuleerd en waar nodig gefaciliteerd.
10 GEZONDHEIDSZORG, WELZIJN, SPORT EN CULTUUR: IN GOEDE HANDEN

 Voor een dorp als Wassenaar zijn voldoende voorzieningen op het terrein van gezondheidszorg, welzijn, sport en cultuur van groot belang.

DLW wil:

    Geen sluiting van ziekenhuizen in de buurt, zoals HMC Bronovo. Het is essentieel dat ziekenhuizen alleen fuseren bij aangetoond voordeel voor de patiënt en ziekenhuizen met een regiofunctie voor Wassenaar worden behouden.
    De ambulancepost moet terug in Wassenaar. De huidige aanrijtijden van ambulances nopen daartoe. Te realiseren bij de ontwikkeling van een nieuw medisch centrum in de voormalige Sint Jozefkerk.
    Voldoende lokale capaciteit voor jeugdhulp, zoals ambulante hulp, daghulp, pleegzorg en gezinshuiszorg en adequate vervolghulp voor meerderjarige jeugdigen.
    Steun aan welzijnsorganisaties, culturele en vrijwilligersorganisaties, evenals sport- en scoutingverenigingen. Zij zijn essentieel voor de sociale basis van ons dorp.
    Trots op onze geschiedenis en trots op de mensen die Wassenaar hebben gemaakt tot wat het vandaag de dag is. Deze geschiedenis moet aanwezig zijn in ons straatbeeld; in standbeelden en naambordjes en overheidsinstellingen en instituten die naar ze genoemd worden.
    Bescherming van monumentaal cultureel en religieus erfgoed die van waarde is en beschermd moet worden. Bij restauratie van monumenten dient de originele uitstraling te worden behouden. Moderniseringen mogen worden doorgevoerd, zolang ze het karakter van het gebouw onaangetast laten.
    Instandhouding van de vele landgoederen. Ze maken een belangrijk deel uit van Wassenaar en behoren tot ons erfgoed.
    Een in het dorp gevestigd Wassenaars museum, waarin o.a. wisselende collecties van het voormalige Brandweermuseum en de kunstcollectie van de gemeente worden ondergebracht.

DLW-belofte: Behoud van voldoende voorzieningen voor zorg, welzijn, sport en cultuur
11 ONDERWIJS: GOED ONDERWIJS IN EEN GEZOND SOCIAAL KLIMAAT

Wassenaar beschikt over voorzieningen van voorschoolse educatie en over scholen voor basisonderwijs, voortgezet onderwijs en internationaal onderwijs. DLW ziet deze voorzieningen niet los van hun maatschappelijke omgeving.

DLW wil:

    Passend onderwijs voor alle jeugdigen.
    Goede ventilatie op scholen en het gebruik van CO2-melders om besmettingskansen te verkleinen.
    De terugkeer van schoolzwemmen op alle basisscholen.
    Tijdig signaleren en ingrijpen bij taalachterstanden, schulden, pestgedrag, seksueel misbruik, alcohol- en drugsgebruik, maar ook gok- en internetverslaving, overgewicht en onbedoelde zwangerschap.
    Geen homohaat en antisemitisme op scholen door goede voorlichting en een adequaat sanctiebeleid.
    Meer lokale maatschappelijke stages in bedrijven en instellingen, ook bij de gemeente zelf.

DLW-belofte: Behoud van goed onderwijs in nauwe samenwerking met jeugdhulporganisaties.
12 INFORMATIE EN PRIVACY: RECHT OP EEN OPEN OVERHEID

Door de technologische ontwikkelingen van de afgelopen jaren is het verzamelen van onze gegevens makkelijker dan ooit. Daarom is ook het opkomen voor privacy belangrijker dan ooit.

DLW wil:

    Camera's op de openbare weg mogen uitsluitend worden ingezet om criminaliteit te bestrijden of om sluipverkeer tegen te gaan.
    Proportionele dataverzameling door de gemeente. Die data moeten veilig worden opgeslagen.
    Het recht voor inwoners om te weten welke informatie de gemeente over ons bewaart. De gemeente dient eenieder daarom de mogelijkheid te bieden inzage te bieden in de data die zij over iemand bewaren, vooropgesteld dat het informatie betreft buiten wettelijk gereguleerde kaders van opsporing, vervolging en verwante gegevens uit het oogpunt van het bestrijden van criminaliteit.
    Een openbaar algoritmeregister.

DLW-belofte: Grenzen aan dataverzameling en beschermen van de privacy van inwoners.
DLW kiest voor Wassenaar

DLW is geen partij van Haagse plannen.
DLW is een beweging van inwoners.

Wij staan voor:

    een transparant gemeentebestuur;
    beleid met draagvlak;
    een mooi en leefbaar dorp;
    bouwen met de juiste maat;
    groen met bescherming;
    zorg met menselijkheid.

Wassenaarders Eerst. Dienstbaar bestuur. Leefbaar Wassenaar.

Volledig programma gescraped van de website (10 hoofdstukken)
================================================================================

LIJSTTREKKER: Erik van der Burg (59 jaar, ondernemer en bestuurder)


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: DEMOCRATIE, BESTUUR & LOKALE AUTONOMIE
--------------------------------------------------------------------------------

De gemeente is de bestuurslaag die het dichtst bij de inwoners staat. Juist daarom is het onacceptabel dat besluiten steeds vaker buiten het zicht van de gemeenteraad en zonder echte inspraak van inwoners tot stand komen. We zien dat de afstand tussen lokaal bestuur en burgers de afgelopen jaren fors is toegenomen. Lokale democratie is uitgehold door dichtgetimmerde coalitieakkoorden, schijnparticipatie en een bestuurlijke cultuur waarin verantwoordelijkheid wordt afgeschoven op "Den Haag", "Europa" of "consensus" binnen samenwerkingsverbanden waar niemand direct zeggenschap over heeft.

Forum voor Democratie wil de gemeente weer teruggeven aan haar inwoners. Dat betekent transparant bestuur en directe inspraak van inwoners. De gemeenteraad moet weer het hart van de besluitvorming zijn, en niet een doorgeefluik voor reeds vastgestelde plannen. Bestuurders en politici moeten zich verantwoorden tegenover de kiezer, niet tegenover bovenlokale overlegtafels of ambtelijke en bestuurlijke netwerken.

Lokale autonomie is daarbij essentieel. Gemeenten zijn geen doorgeefluik van landelijk beleid, maar zelfstandige gemeenschappen met een eigen identiteit, politieke prioriteiten en verantwoordelijkheden. Forum voor Democratie staat voor een dienstbare gemeente die keuzes durft te maken en de lokale democratie herstelt.

Wij willen:

• Een bindend lokaal referendum
  Wij voeren bindende referenda in, zodat inwoners zich rechtstreeks kunnen uitspreken over belangrijke politieke besluiten.

• Een direct gekozen burgemeester
  Wij laten de burgemeester rechtstreeks verkiezen, zodat deze zich echt moet verantwoorden richting de inwoners.

• Echte burgerparticipatie
  Wij maken een einde aan schijnparticipatie: inwoners worden betrokken vóórdat plannen vaststaan, niet achteraf als formaliteit. Wij organiseren ook wijk- of dorpsraden waar dat gewenst is.

• Een focus op kerntaken
  De gemeente doet waarvoor ze bedoeld is: eerst de basis op orde, dan pas nieuw beleid.

• Akkoorden op hoofdlijnen
  Wij stoppen met dichtgetimmerde coalitieakkoorden en werken met wisselende meerderheden, akkoorden op hoofdlijnen en vakwethouders, zodat de gemeenteraad weer kan doen waarvoor zij is gekozen: open debat en inhoudelijke afwegingen.

• Lokale autonomie herstellen
  De gemeente is geen doorgeefluik van landelijk of Europees beleid. Wij verzetten ons tegen landelijk opgelegde dwang, zoals de spreidingswet, asielquota, klimaatbeleid en verplichte gemeentelijke herindelingen.

• Lokaal zeggenschap in regionale samenwerking
  Wij nemen alleen deel aan (regionale) samenwerkingsverbanden waarin onze gemeente volwaardige invloed heeft. We stappen uit constructies die worden gedomineerd door andere gemeenten of waarin ongewenst beleid zonder lokaal draagvlak wordt doorgedrukt.. Zo zijn wij een dankbare buur van Den Haag, maar mogen wij nooit een buitenwijk worden.

• Geen diversiteitsbeleid bij de lokale overheid
  We hanteren nooit quota, (semi-)verplichte trainingen of diversiteitsbeleid in de gemeente en de ambtelijke organisatie. Kwaliteit en geschiktheid worden weer leidend.

• Geen subsidie voor activistische organisaties
  We zetten geldstromen naar ideologisch of activistisch gekleurde organisaties stop.

• Verantwoordelijke financiën
  Wij stoppen met miljoenenverslindende prestigeprojecten zonder publiek nut en zonder economisch rendement. Grote projecten krijgen heldere budgetten en harde termijnen.

• Een slanke, betaalbare gemeentelijke organisatie
  Wij verkleinen de gemeentelijke organisatie, verminderen externe inhuur, en stoppen met nutteloze onderzoeken van adviesbureaus. Financiële meevallers worden direct vertaald in lastenverlichting voor de burger.

• Gemeentelijke communicatie in het Nederlands
  Alle gemeentelijke communicatie is altijd primair in het Nederlands

• Een toegankelijke, dienstbare gemeente
  Gemeentelijke diensten blijven altijd bereikbaar in begrijpelijke taal, en via fysieke loketten en papieren correspondentie. Betalen met contant geld blijft altijd mogelijk bij alle gemeentelijke diensten.

• Een radicaal transparante gemeente
  Inwoners moeten eenvoudig kunnen zien wat er wordt besloten en waarom. Er komt een helder en begrijpelijk subsidieregister, en inzicht in politieke besluiten en gemeentelijke financiën.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: VEILIGHEID & HANDHAVING
--------------------------------------------------------------------------------

Zonder veiligheid is er geen vrijheid. Inwoners zien dat de openbare ruimte onveiliger is geworden: meer overlast, meer intimidatie, meer criminaliteit en minder zichtbare handhaving. Tegelijk wordt de politie overbelast met administratie, terwijl gemeentelijke handhaving steeds vaker wordt ingezet als pseudo-politie.

Forum voor Democratie kiest voor zichtbare, daadkrachtige veiligheid. De straat moet weer van de normale inwoner zijn, niet van overlastgevers, criminelen of intimiderende groepen. Dat vraagt om voldoende politiecapaciteit, politiebureau’s terug de wijken in, gerichte inzet van middelen en een duidelijke norm: wie zich misdraagt, wordt aangepakt.

Veiligheid is meer dan repressie alleen. Ook verlichting, inrichting van de openbare ruimte en het voorkomen van problematische opvanglocaties spelen een rol. Preventie waar het werkt, handhaving waar het moet. Geen wegkijken, geen relativeren, maar nuchter, consequent en hard optreden om onze gemeente leefbaar te houden.

Wij willen:

• Overlast hard aanpakken
  Wij treden keihard op tegen overlastgevende statushouders, intimiderend bedelen, nachtelijke overlast en de bendevorming en straatterreur van groepen hangjongeren. Wij pakken veelplegers en overlastgevers stevig aan, met een two-strikes-aanpak en gebiedsverboden bij herhaling.

• Gericht cameratoezicht
  Wij zetten camera’s incidenteel en tijdelijk in op probleemlocaties in bijvoorbeeld winkelstraten, zodat dit niet uitmondt in grootschalige surveillance.

• Preventief fouilleren waar nodig
  Wij maken preventief fouilleren mogelijk in risicogebieden, zodat wapens effectief van de straat worden geweerd. We geven de politie de vrijheid om te profileren op basis van eigen ervaring en inzicht.

• Een heldere scheiding tussen politie en handhaving
  Wij houden BOA’s bij hun kerntaken. We maken van gemeentelijke handhaving geen ‘alternatieve politie’, en voorkomen dat BOA’s taken of bevoegdheden krijgen die uitsluitend bij volwaardige politie horen.

• Proportionele handhaving
  Wij zetten handhaving in voor toezicht en dienstverlening, niet om inkomsten te genereren via boetebeleid.

• Investeren in preventie
  We moedigen buurtpreventie aan en versterken de samenwerking tussen politie, scholen en zorginstellingen. We ondersteunen wijkcentra, en stimuleren sport, bijbaantjes, stages en andere constructieve activiteiten om jongeren perspectief te bieden.

• Snelle meldingsopvolging
  Wij zorgen dat meldingen van inwoners vlot worden opgepakt, zodat veiligheid voelbaar en zichtbaar wordt.

• Geen risicovolle opvanglocaties in woonwijken
  Wij staan geen daklozen- en GGZ-opvanglocaties met verhoogd risico toe in woonwijken of dorpen. Deze leiden structureel tot overlast, onveilige situaties en aantasting van de leefomgeving.

• Meer verlichting op straat
  Wij zorgen voor betere verlichting op slecht verlichte straten, tunnels, (sport)parken en fietsroutes, zodat inwoners zich overal veilig kunnen bewegen.

• Strijd tegen drugscriminaliteit
  Wij richten ons op het bestrijden van ondermijning, straathandel en drugsoverlast, in samenwerking met politie en wijkteams.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: ASIEL, MIGRATIE & INTEGRATIE
--------------------------------------------------------------------------------

De gevolgen van de massale immigratie worden gevoeld in onze gemeente. Op de woningmarkt, in de zorg, op scholen en in de openbare ruimte. Gemeenten worden geconfronteerd met opvangverplichtingen, druk op voorzieningen, onveiligheid en sociale spanningen, terwijl inwoners hier nooit om hebben gevraagd.

Forum voor Democratie vindt dat de gemeente grenzen moet stellen. Lokale voorzieningen zijn er in de eerste plaats voor de eigen gemeenschap. Wij verzetten ons tegen gedwongen opvang, spreiding, voorrang voor statushouders, en sluiten alle AZC’s en opvanglocaties.

Integratie is geen vrijblijvend proces. Wie hier woont, past zich aan aan de Nederlandse taal, normen en gebruiken. Alleen zo blijft de gemeente leefbaar voor iedereen.

Wij willen:

• Geen nieuwe AZC’s of (nood)opvangcentra
  Wij staan geen opvanglocaties toe, om de gemeente te beschermen tegen stelselmatige onveiligheid, overlast en druk op voorzieningen.

• Sluiting van alle bestaande opvanglocaties
  Wij sluiten het asielzoekerscentrum Duinrell.

• Geen verplichte opvang vanuit Den Haag
  Wij verzetten ons tegen de uitvoering van de spreidingswet, en alle andere landelijke dwang om extra asielzoekers of statushouders te plaatsen in onze gemeente.

• Aanpak van overlast door asielzoekers
  Wij treden streng op tegen overlastgevende asielzoekers en veiligelanders, met gebiedsverboden en directe handhaving bij herhaling.

• Zelfstandige regie
  Wij verbreken alle banden die de gemeente heeft met migratiebevorderende organisaties zoals het COA, Vluchtelingenwerk of GZA.

• Lokale binding bij huisvesting
  Wij geven inwoners uit de eigen gemeente voorrang op sociale huur en betaalbare koop. Voorrang voor statushouders wordt afgeschaft.

• Grip op bevolkingsontwikkeling
  We hebben oog voor de mogelijke negatieve effecten van grootschalige huisvesting van tijdelijke arbeidsmigranten en expats. We zetten ons in om verdringing op de woningmarkt te voorkomen, de druk op voorzieningen te beperken en de sociale samenhang in onze gemeente te behouden.

• Tijdelijke opvang met eigen verantwoordelijkheid
  Oekraïense vluchtelingen betalen mee aan hun eigen opvang. Deze opvang wordt afgebouwd, met oog op het aflopen van het conflict.

• Geen activistische integratieprojecten
  Wij schrappen ideologische projecten en subsidies die zich richten op ‘wederzijdse’ integratie. Nieuwkomers assimileren in de lokale en nationale cultuur.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: CULTUUR
--------------------------------------------------------------------------------

Een gemeente is meer dan een bestuurlijke laag. Het is een gemeenschap met een eigen geschiedenis, karakter en identiteit. Juist in een tijd van voortdurende schaalvergroting, standaardisering en generiek beleid is het van belang om vast te houden aan wat een plek eigen maakt.

Wassenaar is al sinds de Gouden Eeuw een gewilde woonplaats. Al eeuwen dient ons dorp als toevluchtsoord voor rustzoekende stedelingen. Vanuit die wens tot rust, groen en welstand is het unieke karakter van Wassenaar dan ook gegroeid, een karakter dat beschermd moet worden tegen potentieel negatieve invloeden vanuit de omliggende steden.

Forum voor Democratie staat voor cultuur die gedragen en gewaardeerd wordt door inwoners zelf. Door ruimte te geven aan lokale culturele initiatieven en evenementen, helpen we de lokale gemeenschapszin te groeien. Erfgoed, lokale geschiedenis en tijdloze architectuur dragen allemaal bij aan trots en verbondenheid.

Wij willen:

• Weerbare Nederlandse en lokale tradities
  Wij beschermen en bevorderen belangrijke feestdagen, zoals Sinterklaas met Zwarte Piet of Oud en Nieuw met vuurwerk, en lokale vieringen en tradities, zoals de feestweek, zonder ideologische aanpassingen.

• Nieuwe tradities
  Wij versterken de eigen identiteit van onze gemeente door lokale evenementen, symbolen en tradities te ontwikkelen die inwoners verbinden en trots geven op hun woonplaats.

• Ruimte voor lokale evenementen en verenigingen
  Wij versoepelen vergunningseisen voor evenementen, markten en buurtactiviteiten. Zo geven we ruimte aan het gemeenschapsleven en de lokale cultuur.

• Cultuurroutes langs iconen van onze gemeente
  Wij ontwikkelen (digitale) wandel- en fietsroutes langs historische plekken en monumenten in onze gemeente.

• Ondersteuning van lokale verenigingen
  Wij versterken muziek-, sport-, buurt- en cultuurverenigingen die bijdragen aan gemeenschapsvorming.

• Investeren in historisch erfgoed
  Wij zetten in op het behoud, herstel en openstelling van historische gebouwen en ander cultureel erfgoed. We zijn zeer terughoudend in de sloop of ingrijpende aanpassingen van gebouwen van voor de Tweede Wereldoorlog. Zelfs bij bouwvallen altijd eerst kijken naar renovatie.

• Culturele ruimte voor vakmanschap en ambacht
  Wij ondersteunen initiatieven die lokale tradities, historische ambachten en cultuurhistorisch erfgoed levend houden. Zo moeten wij ons ervan bewust zijn hoe uitzonderlijk het is dat korenmolen Windlust nog steeds actief is.

• Kerkklokken beschermen
  Wij willen het monumentale geluid van kerkklokken, klokkenspelen en carillons beschermen.

• Behoud van dorpskarakter
  Wij beschermen het karakter van dorpen en historische wijken tegen massale nieuwbouw, hoogbouw en modernistische bouwexperimenten.

• Traditionele architectuur stimuleren
  Wij stimuleren bouwstijlen die passen bij de lokale identiteit, historische structuur en de traditionele principes van de architectuur, in plaats van monotone, modernistische hoogbouw.

• Openbare kunst geworteld in onze geschiedenis
  Wij versterken de openbare ruimte met kunst en monumenten die lokale helden, tradities en historische momenten zichtbaar maken.

• Lokale identiteit zichtbaar maken
  Wij plaatsen de dorpsvlag en lokale symbolen op prominente plekken, zodat inwoners zich herkennen in hun eigen dorp.

• Geen activistische symbolen in de openbare ruimte
  Wij plaatsen geen regenboogzebrapaden of politieke vlaggen in de openbare ruimte; de gemeente voert uitsluitend neutrale en algemeen gedragen symbolen zoals de Nederlandse, provinciale en gemeentelijke vlag.

• Geen regenbooggemeente en diversiteitsbeleid
  Wij worden geen regenbooggemeente en saneren gemeentelijke afdelingen voor diversiteit en inclusie.

• Subsidies met aantoonbare waarde
  Wij verstrekken alleen subsidies aan projecten met een duidelijke sociale of economische meerwaarde voor onze gemeente. Er gaat geen gemeentelijk geld naar organisaties, projecten en campagnes die gericht zijn op ‘diversiteit’, ‘inclusie’ of andere links-activistische doelstellingen.

• Steun voor de bibliotheek
  Wij behouden de bibliotheek als basisvoorziening voor ontmoeting, kennis en cultuur. Wij stimuleren ook buurtinitiatieven zoals straatbibliotheken en minibiebs.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: WONEN, BOUWEN & RUIMTELIJKE ONTWIKKELING
--------------------------------------------------------------------------------

De woningnood raakt ook onze gemeente. Starters kunnen geen woning vinden, gezinnen zitten klem en ouderen blijven noodgedwongen in te grote woningen wonen. Tegelijk wordt bouwen vertraagd door regels, procedures en verduurzamingseisen die weinig met wonen zelf te maken hebben.

Om de rust in onze gemeente niet te verliezen, zullen wij zeer terughoudend zijn in het bouwen van nieuwe woonwijken. Dat gezegd hebbende zal het wel nodig zijn om iets bij te bouwen, simpelweg omdat de druk op de huizenmarkt nu, vanwege landelijk wanbeleid, te groot is. Dit zal echter altijd in overeenstemming zijn met het karakter van Wassenaar.

Forum voor Democratie kiest voor bouwen met gezond verstand. Minder drempels, meer woningen, passend bij de schaal en het karakter van de omgeving. Geen koude massabouw, maar herkenbare wijken. Zo bouwen we een thuis voor elke inwoner.

Wij willen:

• Voorrang voor inwoners met lokale binding
  Wij zorgen dat inwoners uit onze gemeente als eerste in aanmerking komen voor sociale huur én betaalbare koop.

• Geen voorrang voor statushouders
  Wij schaffen de urgentiestatus en voorrangsregelingen voor statushouders bij de toewijzing van sociale huurwoningen volledig af.

• Meer betaalbare koopwoningen
  Wij bouwen vooral woningen voor starters, gezinnen en middeninkomens, zodat huiseigenaarschap weer bereikbaar wordt.

• Een gezonde huurmarkt
  Wij streven naar een huurmarkt waarin vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten, met voldoende ruimte voor middenhuur en particuliere verhuur. Sociale huur moet een vangnet blijven voor wie dat nodig heeft, geen permanente afhankelijkheid.

• Transformatie van leegstand naar woonruimte
  Wij faciliteren de ontwikkelaars die leegstaande bedrijfs- en kantoorpanden willen transformeren naar woningen. Dit voorkomt verloedering, benut bestaande structuren en levert naast nieuwbouw snel woonruimte op.

• Doorstroming van ouderen faciliteren
  Wij faciliteren de bouw van seniorenwoningen, levensloopbestendige woningen, generatiewoningen en ‘knarrenhofjes’, zodat gezinswoningen vrijkomen in bestaande wijken.

• Renovatie zonder onbetaalbare dwang
  Wij behouden bestaande woningen en wijken, zonder gedwongen verduurzamingsmaatregelen zoals verplichte warmtepompen of zonnepanelen.

• Bescherming van iconische dorpsgezichten
  Wij koesteren waardevolle historische aanzichten en groenstructuren en herstellen ze waar deze zijn aangetast, zodat het karakter van onze gemeente behouden blijft.

• Traditionele, menselijke architectuur
  Bij nieuwbouw passen wij traditionele architectuur en planologie toe, met vakwerk, organische materialen en kleinschalige wijken, in plaats van koude massabouw.

• Geen hoogbouw waar het niet past
  Wij bouwen geen massale flatgebouwen en woontorens die de leefbaarheid of het karakter van de omgeving aantasten, en bovendien een minder dichte vorm van bebouwing zijn dan traditionele woonblokken.

• Warm straatlicht als standaard
  Straatlicht met warme, geel-oranje tinten wordt gehandhaafd en waar nodig hersteld. Toepassing van koud, blauw LED-licht wordt vermeden vanwege negatieve effecten op leefkwaliteit, gezondheid (slaapritme) en de natuurlijke omgeving.

• Behoud van groen voor leefkwaliteit
  Wij beschermen parken, plantsoenen en waterstructuren en integreren groen in elke nieuwe wijk. We behouden zoveel mogelijk groen en natuur bij woningbouwprojecten. We behouden volkstuincomplexen en breiden deze uit waar de vraag groeit.

• Actief vergroenen
  De gemeente versterkt de groene structuur in wijken en buitengebieden. In de bebouwde kom wordt groen verzorgd en toegankelijk gehouden. Aan de randen krijgt natuur meer ruimte voor spontane groei. We planten meer bomen voor schaduw, verkoeling en luchtkwaliteit, en herstellen hagen en heggen langs wegen in buitengebieden.

• Minder verharding
  We dringen verharding en asfaltering in woonwijken terug, om wateroverlast, hitte en verstening te voorkomen.

• Regels schrappen om bouwen makkelijker te maken
  Wij versoepelen bouw- en verhuurregels zodat generatiewonen, aanbouwen, dakkapellen en bijbouwen op eigen perceel makkelijker mogelijk wordt.

• Nieuwe wijken mét voorzieningen
  Wij bouwen alleen complete leefomgevingen met scholen, winkels en infrastructuur die vooraf goed geregeld zijn.

• Lokale zeggenschap over ruimtelijke ontwikkeling
  De gemeente gaat over de ontwikkelingen binnen haar grenzen. Wij laten ons niet dwingen en sturen door de Rijksoverheid.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: MOBILITEIT
--------------------------------------------------------------------------------

Mobiliteit en een goede infrastructuur zijn een randvoorwaarde voor vrijheid, leefbaarheid en economische ontwikkeling. Forum voor Democratie kiest voor realistisch mobiliteitsbeleid. Wij kijken naar hoe mensen daadwerkelijk leven en zich verplaatsen. De auto is voor veel huishoudens geen luxe, maar een noodzaak. Autogebruik moet daarom nooit worden ontmoedigd of bestraft, maar juist gefaciliteerd waar dat nodig is. Tegelijk erkennen wij het belang van goed onderhouden fiets- en voetpaden en een betrouwbaar openbaar vervoer, vooral voor jongeren en ouderen.

Experimentele verkeersmaatregelen en symbolisch beleid dat de bereikbaarheid aantast zonder aantoonbaar voordeel, wijzen wij af. Wij verzetten ons tegen mobiliteitsbeleid waarin inwoners in hun bewegingsvrijheid worden beperkt via afsluitingen van wegen, snelheidsverlagingen zonder noodzaak of het ontmoedigen van autobezit. Mobiliteit is een middel om vrijheid te vergroten, niet een instrument om deze in te perken.

Wij willen:

• Betere bereikbaarheid en doorstroming
  Wij investeren in goede ontsluiting met de auto. Wegen worden actief onderhouden en uitgebreid, zodat verkeer soepel en veilig door kan rijden.

• Geen verkeersdrempels zonder nut
  Wij plaatsen geen extra drempels of snelheidsbeperkingen als er geen bewezen en significant veiligheidseffect is.

• Voldoende parkeergelegenheid
  Wij behouden en creëren parkeerruimte in het centrum, zodat winkels en voorzieningen bereikbaar blijven.

• Mobiliteitsvrijheid: geen autobeleid via dwang
  Wij voeren geen milieuzones, zero-emissiezones of andere beleidsprikkels in die automobiliteit beperken. Vervoerskeuze is een groot goed.

• Geen gedwongen elektrificatie
  Wij accepteren benzine- en dieselauto’s zonder boetes of restricties en verplichten geen laadinfrastructuur tegen de wil van inwoners.

• Een kwalitatief, fijnmazig OV-netwerk
  Wij zorgen voor betere en betaalbare OV-verbindingen binnen de gemeente en met omliggende dorpen en steden.

• Betere sociale veiligheid in het OV
  Wij versterken toezicht en handhaving in bussen en op haltes, zodat reizigers zich veilig voelen en overlastgevers direct worden aangepakt.

• Toegankelijk betalen in het OV
  Wij borgen toegankelijkheid van het OV door contant opladen van OV-kaarten mogelijk te houden.

• Bewoners beslissen mee over herinrichting
  Wij betrekken inwoners en ondernemers actief en vroegtijdig bij herinrichting van straten en wijken, om te voorkomen dat plannen doorgang vinden zonder draagvlak.

• Infrastructuur vóór woningbouw
  Wij bouwen geen nieuwe wijken zonder eerst te zorgen voor goede verkeersontsluiting.

• Bescherming van leefkwaliteit
  Wij plaatsen geluidschermen waar verkeer te veel geluid veroorzaakt en zorgen voor veilige fietsroutes en goed verlichte paden.

• Lokale knelpunten oplossen
  Wij pakken de bestaande verkeerscongestie en gevaarlijke kruispunten snel aan op basis van de zorgen die we ophalen uit wijken en dorpen.

• Meer voetpaden in het buitengebied
  Wij leggen veilige wandelpaden aan zodat inwoners omliggende dorpen, natuur, het strand en meer afgelegen voorzieningen ook goed te voet kunnen bereiken.

• Meer verlichting op onveilige plekken
  Wij verbeteren de verlichting op slecht zichtbare en afgelegen routes, zoals het duingebied, zodat inwoners zich ook ’s avonds veilig kunnen bewegen.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: ECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP & LOKALE BEDRIJVIGHEID
--------------------------------------------------------------------------------

Een gemeente staat of valt met een gezonde lokale economie. Ondernemers, zelfstandigen, winkeliers, boeren en mkb’ers zorgen voor werkgelegenheid en groei. Toch ervaren juist zij steeds vaker dat gemeentelijk beleid hen belemmert in plaats van ondersteunt. Hoge lasten en complexe regels maken de gemeente tot een hindermacht, en zetten een rem op onze welvaart.

Forum voor Democratie kiest voor de lokale economie. Ondernemerschap moet worden beloond, niet ontmoedigd. Dat begint bij minder regels, lagere lasten en een overheid die uitgaat van vertrouwen in plaats van wantrouwen. Wij vinden het ook vanzelfsprekend dat de gemeente lokale ondernemers actief promoot en waar mogelijk zelf lokaal inkoopt. Een bruisende economie draagt ook bij aan leefbaarheid. Winkels, horeca en markten maken het dorpscentrum aantrekkelijk en herkenbaar. Zo maken we onze gemeente levendig en welvarend.

Wij willen:

• Lagere lokale lasten voor inwoners en ondernemers
  Wij verlagen de onroerendezaakbelasting (OZB), parkeertarieven en gemeentelijke heffingen zodat wonen en ondernemen betaalbaar blijven.

• Geen nieuwe heffingen of belastingen
  Wij voeren geen extra gemeentelijke belastingen in, zoals milieutoeslagen, zero-emissie-heffingen of afvalboetes per kilo, zodat wonen en ondernemen betaalbaar blijven.

• Minder regeldruk en sneller vergunning
  Wij schrappen onnodige regels en maken vergunningen eenvoudiger en sneller te verkrijgen, zodat bedrijvigheid niet vastloopt in bureaucratie.

• Geen boetemachines
  Wij stoppen met boetebeleid dat vooral dient om gemeentelijke inkomsten te genereren; handhaving moet zich richten op veiligheid en leefbaarheid.

• Geen klimaateisen of ideologische voorwaarden bij aanbestedingen
  Bij aanbestedingen kiezen we voor praktische en betaalbare oplossingen, stellen we geen duurzaamheidsnormen die projecten duurder maken of bedrijven uitsluiten, en hanteren we geen diversiteitsquota of inclusievoorwaarden.

• Ruimte voor lokale bedrijven en MKB
  Wij creëren groeiruimte en voorrang voor lokale (familie)bedrijven en ondernemers boven internationale ketens.

• Lokale bedrijven op één
  Wij stimuleren inwoners om lokaal te kopen, ondersteunen de thuisverkoop van lokale producten, en promoten bedrijven en boeren uit onze eigen gemeente. De gemeente neemt het goede voorbeeld, en doet aanbestedingen en inkopen zoveel mogelijk bij lokale of regionale ondernemers.

• Bruisend aanbod
  We zetten in op een gezond winkelaanbod om de middenstand te stimuleren in het dorpscentrum. Wij investeren in een aantrekkelijk centrum, goede toegankelijkheid en parkeermogelijkheden zodat winkels en horeca kunnen floreren.

• Meer ruimte voor winkels en horeca
  Wij versoepelen openingstijden en maken terrasuitbreiding eenvoudiger, zodat ondernemers beter kunnen inspelen op lokale vraag en het centrum levendig blijft.

• Levendige markten en ambachtelijke bedrijvigheid
  Wij ondersteunen lokale markten als een brenger van bedrijvigheid en sociale bindingsfactor

• Vitale bedrijventerreinen
  Wij moderniseren verouderde bedrijventerreinen, zoals Maaldrift, en verbeteren hun bereikbaarheid, zodat bedrijven hier kunnen blijven en groeien.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: ZORG
--------------------------------------------------------------------------------

Forum voor Democratie ziet welzijn niet als iets wat van bovenaf kan worden opgelegd, maar als iets wat groeit in sterke gezinnen, verenigingen en gemeenschappen. De rol van de gemeente is om dit mogelijk te maken.

In de zorg is menselijk contact te vaak ondergeschikt aan regels en managementlagen. Wachttijden lopen op terwijl professionals tijd verliezen aan overmatige administratie. Forum voor Democratie kiest voor zorg die dichtbij is, toegankelijk en gericht op directe hulp. Publiek geld moet naar zorgverlening gaan, niet naar bureaucratie.

De gemeente heeft een belangrijke taak in het bieden van toegang tot goed onderwijs. Forum voor Democratie wil ruimte bieden aan nieuwe onderwijsinitiatieven die aansluiten bij de behoeften van ouders en kinderen. Dit kan ook gaan om initiatieven die buiten de gebaande paden treden,

Sport en verenigingsleven zijn geen bijzaak, maar een essentieel onderdeel van gezondheid en sociale samenhang. Verenigingen brengen generaties samen en zijn een natuurlijke geneesmiddel tegen vereenzaming. Zij verdienen steun en ruimte.

Wij willen:

• Efficiënte en doelmatige zorg
  Wij zorgen dat zorggeld rechtstreeks terechtkomt bij inwoners die zorg nodig hebben, met volledige transparantie over de besteding van zorgbudgetten en drastische vermindering van administratieve lasten voor zorgverleners.

• Zorg zonder drempels
  Wij waarborgen fysieke, persoonlijke toegankelijkheid van de zorg, naast digitale zorgopties, ook wat betreft het maken van afspraken en inzien van dossiers. Zorg moet toegankelijk zijn via fysieke loketten en balies in de buurt.

• Lokaal toegankelijke zorg
  Wij spannen ons in voor het behoud van lokale en regionale zorginstellingen, huisartsenposten, consultatiebureaus en ziekenhuizen. Het is van groot belang dat inwoners kunnen beschikken over de nodige faciliteiten in hun eigen omgeving.

• Ruimte voor lokale initiatieven
  We bevorderen en creëren ruimte voor kleinschalige en lokale zorginitiatieven.

• Regie terug in de jeugdzorg
  Wij nemen als gemeente de regie terug op jeugdzorginstellingen, beperken ingrijpende maatregelen zoals uithuisplaatsingen tot het strikt noodzakelijke en zorgen dat gezinnen tijdig en passend worden geholpen. Wij verkorten wachttijden en doorbreken de bureaucratie door één regisseur per gezin.

• Waardige zorg voor ouderen
  Wij versterken ouderenzorg met meer verpleeghuisplekken en kleinschalige woonvormen in de buurt, versterking van wijkverpleging en huisartsenposten, en gerichte ondersteuning van mantelzorgers; geen gedwongen ‘zelfredzaamheid’ zonder alternatief.

• Snelle en toegankelijke psychische zorg
  Wij verkorten lange wachttijden en verbeteren de toegang tot geestelijke gezondheidszorg en jeugdzorg, zodat inwoners niet maanden hoeven te wachten op noodzakelijke hulp. We pakken ook de epidemie van eenzaamheid aan, met een bijzondere nadruk op kwetsbare groepen zoals ouderen en jongeren.

• Geen digitaliseringsdwang in de zorg
  Wij behouden contant betalen, papieren dienstverlening en fysieke aanspreekpunten.

• Ruimte voor nieuwe scholen
  Wij maken ruimte voor de vestiging en uitbreiding van nieuwe onderwijsinitiatieven, zodat ouders keuzevrijheid houden en onderwijs dichtbij blijft.

• Geen activisme in het onderwijs en jeugdactiviteiten
  Gemeentelijke middelen worden uitsluitend ingezet voor neutrale, leeftijdsadequate en breed gedragen onderwijs- en jeugdactiviteiten. De gemeente organiseert, subsidieert of faciliteert geen programma’s voor kinderen met een ideologische of activistische insteek.

• Vrijwilligerswerk en buurtinitiatieven stimuleren
  Wij dragen bij aan de stimulering, werving en waardering van vrijwilligers op alle terreinen van de samenleving en moedigen buurtinitiatieven aan. Waar nodig verstrekken wij kleine subsidies en ruimen wij regels die maatschappelijk initiatief belemmeren uit de weg.

• Sterke lokale sportverenigingen
  Wij ondersteunen sportverenigingen en zoeken waar nodig altijd actief de samenwerking op. Wij stimuleren kinderen en jongeren om actief te sporten en gezond te blijven.

• Sportvoorzieningen beschermen
  Wij houden sport bereikbaar voor iedereen met goed onderhoud van sportplekken, en behoud van belangrijke locaties zoals het Sterrenbad.

• Ruimte voor avontuurlijk spelen
  Wij realiseren voldoende uitdagende speelplekken waar kinderen vrij kunnen ontdekken en bouwen, in contact kunnen komen met de natuur, en voorkomen dat alle speelplaatsen worden omgevormd tot steriele rubbertegelparadijzen.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: ENERGIE
--------------------------------------------------------------------------------

Zorg voor het milieu begint dichtbij. Niet met onzinnige mondiale ambities waar gemeenten geen invloed op hebben, maar juist met aandacht voor de eigen leefomgeving: schone straten, groen, goed onderhouden openbare ruimte en een prettige woonomgeving.

Forum voor Democratie verzet zich tegen ideologisch gedreven klimaatmaatregelen, zoals verplichtingen rondom de energietransitie, het plaatsen van zonnevelden of windmolens, of CO₂-reductiedoelstellingen. Dit beleid leidt tot hogere lasten voor inwoners en ondernemers, zonder enige meetbare winst. Energiebeleid moet op de eerste plaats betrouwbaar en betaalbaar zijn.

Milieubeleid betekent aandacht voor groenonderhoud, waterbeheer, het bestrijden van zwerfafval en een schone openbare ruimte. Zo dragen we bij aan de leefbaarheid van de gemeente.

Wij willen:

• Stoppen met onbetaalbare klimaatmaatregelen
  We stoppen met al het kostbare beleid rondom klimaatverandering, CO₂-beperking, en verduurzaming. We behouden fossiele brandstof als stabiele en betrouwbare energiebron.

• Geen windmolens, zonnevelden of biomassacentrales
  Wij plaatsen geen grootschalige, onrendabele zonnevelden, windmolens of biomassacentrales die het landschap domineren, landbouwgrond en natuur kosten, overlast geven en waarde vernietigen.

• Geen milieuactivisme op kosten van de burger
  We voorkomen subsidiestromen naar activistische klimaatclubs, NGO’s of klimaat-gerelateerde projecten. We hanteren ook geen duurzaamheidseisen bij het verstrekken van subsidies.

• Vrijheid in energiekeuze
  Wij behouden aardgas, houtkachels en andere verwarming zonder druk of verbod. Wij verzetten ons tegen gedwongen aansluitingen en afsluiting van bestaande systemen.

• Geen stookverbod
  Wij gaan nooit akkoord met een stookverbod of verboden op houtkachels en andere traditionele verwarmingsmethoden.

• Isolatie waar het helpt
  Wij bevorderen isolatie van huizen en gemeentelijk vastgoed waar het financieel en technisch zinvol is, en op vrijwillige basis.

• Sterke boeren en agrarische sector
  Wij beschermen agrarische grond en boerenbedrijven rondom ons dorp tegen stikstofdwang en onteigening. We bevorderen agrarische innovatie en lokale voedselproductie.

• Zwerfafval hard aanpakken
  Wij versterken handhaving op zwerfvuil en zorgen voor voldoende afvalbakken met tijdige leging.

• Betaalbaar afvalbeleid
  Wij houden milieustraten betaalbaar toegankelijk en voeren geen boetes of datamonitors in voor afvalscheiding.

• Buurtparticipatie bij schoonmaak en groen
  Wij moedigen inwoners aan om mee te helpen bij onderhoud en opruimacties van bijvoorbeeld zwerfvuil. Zo draagt iedereen bij aan het verbeteren van de buurt.

• Bescherming tegen hitte-eilanden
  Wij zorgen voor bomen, vergroening en schaduw op pleinen, schoolpleinen en parkeergebieden.

• Eerlijk en nuchter dierenwelzijnsbeleid
  Wij handhaven strikte regels tegen mishandeling en verwaarlozing, zonder ideologische activistische maatregelen.

• Dieren als onderdeel van de gemeenschap
  Wij beschermen lokale kinderboerderijen, steunen het dierenasiel en de dierenambulance, zorgen voor nette hondenuitlaatvoorzieningen. We ondersteunen initiatieven die kinderen en buurtbewoners in contact brengen met dieren.


--------------------------------------------------------------------------------
HOOFDSTUK: TECHNOLOGIE
--------------------------------------------------------------------------------

Technologische ontwikkelingen gaan snel en raken steeds meer aspecten van ons dagelijks leven. Digitalisering, kunstmatige intelligentie, en nieuwe vormen van infrastructuur bieden gemeenten grote kansen om efficiënter te werken, dienstverlening te verbeteren en kosten te besparen. Het is daarom noodzakelijk dat de gemeente niet achter de feiten aanloopt, maar actief een doordachte positie inneemt en inspeelt op al deze ontwikkelingen.

Tegelijkertijd zijn we niet naïef. Technologie brengt ook risico’s met zich mee en kan leiden tot ongewenste neveneffecten. Grootschalige dataverzameling en gedragssturende systemen worden te vaak gepresenteerd als onvermijdelijke vooruitgang, terwijl de effecten voor vrijheid en privacy onvoldoende worden doordacht.

Forum voor Democratie wil dat de gemeente zowel innovatief en ambitieus als waakzaam is: we denken actief na over nieuwe technologieën, maar zijn scherp op hun maatschappelijke gevolgen. Door kansen en risico’s goed te wegen, bouwen wij aan een moderne gemeente die meedoet in het technologische speelveld, zonder haar inwoners uit het oog te verliezen.

Wij willen:

• Moderne digitale dienstverlening met keuzevrijheid
  Wij maken de digitale dienstverlening van de gemeente snel en gebruiksvriendelijk, en zorgen dat inwoners ook zonder smartphone of computer zaken met de gemeente kunnen regelen.

• Supersnelle digitale infrastructuur
  Wij investeren in snel en betrouwbaar internet als basisvoorziening voor inwoners, ondernemers en thuiswerkers.

• Digitale flexwerkplekken
  Wij faciliteren moderne flexwerkplekken met hoogwaardige digitale voorzieningen voor forensen en hybride werkers.

• Kunstmatige intelligentie als hulpmiddel
  Wij benaderen AI optimistisch en zetten het waar mogelijk in om processen te versnellen, kosten te verlagen en bureaucratie te verminderen. We garanderen dat politieke en ambtelijke beslissingen altijd door mensen worden genomen, en nooit door een computer.

• Ruimte voor technologische innovatie
  Wij maken ruimte voor pilots en experimenten met innovatieve nieuwe technologieën die de gemeente efficiënter, veiliger en betaalbaarder maken.

• Vooruitdenken over nieuwe mobiliteit
  Wij volgen en verkennen nieuwe vervoersvormen, zoals autonoom vervoer, shuttles, drones en luchttaxi’s. Zo is de gemeente voorbereid op toekomstige infrastructuur.

• Transparant en veilig datagebruik
  Inwoners hebben inzicht in welke gegevens de gemeente gebruikt, waarom en hoe lang. Dataminimalisatie is uitgangspunt. Persoonsgegevens van inwoners worden niet verkocht of ingezet voor commerciële profiling of marketing.

• Privacy by design
  Nieuwe digitale systemen worden ontworpen met privacy en veiligheid als uitgangspunt, niet als bijzaak.

• Slimme technologie onder democratische controle
  Wij staan open voor slimme toepassingen in de openbare ruimte, maar wel met expliciete politieke besluitvorming en transparantie richting inwoners. We zijn zeer terughoudend met surveillance en tracking.

• Cameratoezicht als instrument, niet als systeem
  Camera’s worden doelgericht ingezet voor veiligheid en handhaving, niet voor gedragsmonitoring of permanente observatie.

• Menselijk contact waarborgen
  Wij behouden balies, telefonische hulp en begeleiding voor inwoners die ondersteuning nodig hebben bij digitale processen. We zorgen ook dat gemeentelijke diensten ook met contant geld toegankelijk blijven voor wie dat nodig heeft.

• Volgende »
  https://admini.fvd.nl/api/v1/articles/take

Volt Wassenaar
Voor een levendig dorp nu en in de toekomst!
ENGLISH VERSION UNDERNEATH
WAAR WE VOOR STAAN
Volt Wassenaar is vernieuwend en houdt rekening met de huidige en toekomstige generaties
We toetsen beleid aan de belangen van de huidige jongste generatie maar ook aan die van de
toekomstige generatie. Hiermee bouwen we een rechtvaardige en leefbare omgeving. Volt zet zich
in voor iedereen. We blijven vernieuwen en werken aan een levendig dorp. Nu en in de toekomst.
We bieden concrete oplossingen voor de uitdagingen van vandaag en beschermen tegelijkertijd onze
natuur en leefomgeving van morgen. Om de tijd, energie en budgetten van onze
gemeentebestuurders op peil te houden, maken we slim gebruik van Europese subsidies, koppelen
we onze initiatieven aan die van onze buurgemeenten in de regio, werken we samen met Volt
fracties op provinciaal, landelijk en Europees niveau en bouwen we voort op goede ideeën van
gelijksoortige kustgemeenten in Europa. Volt doet voorstellen om te investeren in de toekomst,
zonder de rekening door te schuiven naar de volgende generatie.
Samen in één verbonden gemeenschap
In Wassenaar wonen veel minder mensen in de leeftijd van 25-44 jaar ten opzichte van het landelijk
gemiddelde, terwijl het aandeel ouderen ruim boven het landelijk gemiddelde ligt. Deze onbalans is
de afgelopen drie jaar iets verminderd, een verbetering die versterkt moet worden.
Volt wil van Wassenaar een gemeente maken die extra rekening houdt met de belangen van jonge
kinderen en waar ouderen kunnen blijven genieten van de vertrouwde omgeving met aandacht voor
hun individuele zorg- en woonbehoeftes.
Om Wassenaar te verjongen, is het van belang om onze gemeente aantrekkelijk te maken voor
jonge gezinnen van buiten Wassenaar, die op zoek zijn naar een woning in een groene omgeving.
Daarmee realiseren we op korte termijn en in de toekomst een levendig dorp, waarin ook ouderen
betrokken zijn bij de nieuwe dynamiek. Het verbinden van de jongste generaties aan de oudste
generaties zorgt voor sociale samenhang, maar ook voor toenemende wederzijdse waardering.
Europa in Wassenaar
Wassenaar heeft nog een bijzonder kenmerk. Het dorp heeft een uniek internationaal karakter.
Wassenaar is trots op de grote groep expats, diplomaten, migranten en toeristen die allemaal
bijdragen aan de kleurrijke diversiteit. Deze veelzijdigheid is al terug te zien in het culinaire
winkelaanbod, maar wordt nog niet door alle dorpsbewoners omarmd.
Door de buitenlandse ingezetenen (die meerdere jaren in Wassenaar verblijven) ook te betrekken bij
dorpsactiviteiten, voorkomen we dat deze groep en de Nederlandse dorpsbewoners langs elkaar
heen leven en de mogelijkheid voor culturele uitwisseling verloren gaat. Het pan-Europese karakter
van Volt spreekt deze groep aan. Door hen ook te betrekken in het democratisch proces van
gemeenteraadsverkiezingen, willen we hun gevoel van verbondenheid bevorderen.
Al jaren zien we een opkomende trend: aan veel gevels prijken nu Europese vlaggen in plaats van
nationale vlaggen. Volt wil voortbouwen op dit pro-Europese gevoel en laten zien dat Europa ook in
dorpen heel dichtbij kan voelen.
JONGEREN ZIJN DE STEM VAN DE TOEKOMST
Jongeren zijn de stem van de toekomst. Beleidskeuzes van nu hebben grote gevolgen voor hun
leven. Zij maken zich zorgen over die toekomst, maar worden te weinig gehoord. Dat is een gemiste
kans en slecht voor onze democratie. Er staat veel op het spel: eerlijk klimaatbeleid, betaalbare
woningen, goed onderwijs en een leefbare wereld. Daarom moeten jongeren nu meebeslissen over
de keuzes van vandaag. Niet als het te laat is.
●Volt introduceert in Wassenaar een generatietoets voor nieuw beleid, waardoor de gevolgen van
beleid voor toekomstige generaties gegarandeerd meegewogen worden.
●Bij nieuwbouwvergunningen wordt de generatietoets ingezet en de mogelijkheid om door te
stromen bekeken. Waar mogelijk worden er extra eisen gesteld aan nieuwbouwwoningen om
deze aantrekkelijker te maken voor jonge gezinnen en doorstroomouderen.
●Wassenaar, met zijn American School of the Hague, Adelbert College en Rijnlands Lyceum, levert
wereldburgers af. Met hulp van het Erasmus+ programma zet Volt samen met de derde- en
vierdeklassers in op Europese uitwisseling en verbreding van kennis van Europese instanties.
●We stimuleren initiatieven voor sociale betrokkenheid al op jonge leeftijd, zoals introductie van
de vrijwilligerscentrale op scholen.
KIES VOOR EEN GEZONDE EN LIEFDEVOLLE SAMENLEVING
Volt Wassenaar hecht groot belang aan het versterken van het gevoel van saamhorigheid in ons
dorp. Wij willen dat alle inwoners, ongeacht hun achtergrond, zich betrokken en verbonden voelen bij
Wassenaar.
Wassenaar is een zeer internationale samenleving. 40% van de inwoners komt uit het buitenland en
de tendens is groeiende. Ook de wijken zijn ver verspreid wat tot gevolg heeft dat we minder
verbonden zijn. Volt Wassenaar wil de saamhorigheid van inwoners uit het buitenland bevorderen en
deze groep meer betrekken bij het dorpsleven.
●De essentiële diensten die nu al Wassenaar informeren en activeren, zoals de bibliotheek, de
Wassenaarse krant, de Warenar, de vrijwilligerscentrale en serviceclubs verdienen
onvoorwaardelijke steun van de gemeente. Zij spelen een belangrijke rol voor de verbinding van
de inwoners, inclusief de niet-Nederlandstaligen.
●Volt Wassenaar wil meer aandacht voor Europa-dag op 9 mei om het Europese karakter van
Wassenaar te vieren. Wassenaar wil op termijn en met steun van het Europese CERV programma
Europa-dag uitbreiden tot een regionaal bekend festival.
●Onze aandacht gaat naar het toegankelijk houden en maken van alle evenementen voor alle
inwoners door meertalige communicatie te stimuleren, met name Nederlands en Engels .
●De helft van de Wassenaarders beweegt te weinig. Volt wil buitensportactiviteiten verder
stimuleren en ondersteunt implementatie van de Gemeentelijke Sportvisie 2025 - 2035.
●We willen een verbreding van het activiteitenaanbod in Wassenaar, zoals bijvoorbeeld een
internationaal food festival, buurtfeesten of internationale koffie-ochtenden. Deze initiatieven
dragen bij aan een levendige en inclusieve gemeenschap.
●De kringloopwinkels en duurzame initiatieven, zoals de Stille Kracht en het Repair Cafe,
verdienen onze onvoorwaardelijke steun.
GA VOOR EEN INNOVATIEVE ECONOMIE
Ondernemers zijn van grote waarde voor de samenleving. Het is onze visie om ook de lokale
economie te laten groeien door middel van innovatie en creativiteit, in specifieke sectoren en op een
klimaatneutrale wijze.  Zo zorgen we voor vernieuwing, werkgelegenheid en economische groei in
Wassenaar. Onze ondernemers zijn daarbij de hoofdrolspelers. Zij dragen bij aan een verbonden
samenleving en gaan maatschappelijke uitdagingen aan. We weten dat ondernemen niet altijd
gemakkelijk is. Ondernemers hebben te maken met administratieve druk, ingewikkelde
subsidieregels en beperkte toegang tot betaalbare en duurzame energie. Ook krijgen ze te maken
met economische tegenslagen, zoals hoge inflatie.
Daarom maken we ondernemen gemakkelijker en zullen we het huidige ondernemersklimaat
grondig evalueren. Wij willen de beperkingen en de administratieve druk om je als ondernemer in
Wassenaar te vestigen zoveel mogelijk wegnemen. We stimuleren ondernemers die duurzaam,
sociaal en innovatief werken en staan open om daar specifieke subsidies voor vrij te maken.
We steunen vernieuwing en verjonging in onze ondernemingen. We leren van de beste ideeën uit
andere dorpen in Nederland en Europa om de winkelkern overeind te houden. De leegloop van
winkels is een bekend probleem in veel Europese dorpen. Volt gaat daarbij bewust op zoek naar best
practices ter inspiratie voor Wassenaar.
De as Luifelbaan-Langstraat is het kloppend hart van Wassenaar en moet dat blijven, eventueel door
de prioritering van dit winkelcentrum boven andere winkelgebieden in Wassenaar.
De focus dient te liggen op kwaliteit, duurzaamheid en lokale identiteit, gericht op het verjongen
van de demografie van Wassenaar.
●In samenspraak met de ondernemers dient de leegstand teruggedrongen te worden. We
stimuleren een diversiteit aan retail, horeca en dienstverlenende ondernemingen.  Belangrijk
daarbij is dat de gemeente Wassenaar met de ondernemers keuzes maakt voor niches waar
Wassenaar al sterk in is en die passen bij het ‘merk’ Wassenaar. Om groen (parken, strand) en
cultuur (musea als Voorlinden, Warenar, concerten, galleries, erfgoed) langdurig levensvatbaar
te houden, zijn bedrijven met een achterliggende e-commerce activiteit of digitale
dienstverlening voor onze regio of Nederland uitermate gewenst.
●Om de huurprijzen voor ondernemers interessant te maken en houden, is Wassenaar zeer
coulant in het toestaan van bewoning boven winkelpanden, mits er tijdens de ombouw - indien
nodig - tevens een duurzaamheidsslag gemaakt wordt.
●Volt Wassenaar blijft de ontwikkelingen in de Langstraat ondersteunen en wil de bedrijvigheid
vergroten met meer dorpsactiviteiten, lokale markten, horeca-, ambacht-, muziek- en andere
festivals. Bestaande initiatieven worden met het Europese programma Creative Europe verder
uitgewerkt tot mooie evenementen die zowel Wassenaarders bij elkaar brengen, als niet-
Wassenaarders naar onze middenstand brengen.
●We zorgen in het dorp voor aantrekkelijke en sociale flexibele werkplekken voor thuiswerkers en
zzp'ers, met extra aandacht voor de jongeren.
●We onderzoeken of we met BIZ Wassenaar Centrum en BIZ Maaldrift slimme partnerschappen
kunnen aangaan voor bedrijventerreinen en winkelstraten. De bedrijven die veel handelsverkeer
genereren worden naar het centrum verplaatst.
SAMENWERKEN IN EUROPA
Volt Wassenaar wil het Volt-netwerk en kennis van Europese programma’s volop inzetten,
zodat de beschikbare steun en kennis optimaal benut kunnen worden. Dit wordt gebruikt voor
zowel uitdagingen waar Wassenaar vandaag mee te maken heeft, als voor het verkrijgen van
subsidies in de toekomst.
●Volt wil haar netwerk en kennis van Europese programma’s inzetten om zo Wassenaar vooruit te
helpen en meer ruimte in de begroting over te houden voor onze lokale speerpunten. We
houden de huidige en toekomstige EU verdragen en regelgeving in de gaten, zodat wij tijdig
aanpassingen maken in de ruimtelijke ontwikkeling of lokaal beleid wanneer nodig. Zo heeft
Europa bijvoorbeeld al een verdrag voor de rechten van gehandicapten en is er volwassen
regelgeving voor klimaatadaptatie en migratie.
We geloven dat er ook andere (kust)gemeenten in Europa zijn die met zeer gelijkaardige
uitdagingen als Wassenaar worden geconfronteerd.
●We gaan daarom op zoek naar verbinding met twee gelijksoortige kustgemeenten in Europa om
een kennisuitwisseling op gang te brengen en om op de beste ideeën van elkaar te bouwen. Dit
kan ook zonder formeel jumelage verband.
Met veel diplomatieke ambtswoningen, hoog-risico panden en een groot defensieterrein binnen
de dorpsgrenzen, is (cyber)veiligheid essentieel om onze reputatie als betrouwbare
vestigingsplaats te behouden.
●We ondersteunen onze ondernemers in het toepassen van digitale veiligheid volgens de NIS2 en
toekomstige normen om de digitale veiligheid van onze inwoners en diensten te waarborgen.
●Wassenaar is digitaal weerbaar, en we weten hoe we als gemeente autonoom kunnen draaien als
niet-EU digitale diensten niet meer beschikbaar zouden zijn (wat niet-EU is, is niet ons
toekomstplan). Volt wil digitale innovatie met behulp van het Europese Digital Europe
programma uitwerken om zo een slimmere, betrouwbaardere lokale overheid te creëren. Dit
doen we samen met het MKB en de inwoners van Wassenaar.
ONZE GROENE TOEKOMST BETAALBAAR REALISEREN
Wassenaar, een groene oase die nog groener wil worden. Maar met alleen woorden en visies kom
je er niet. Onze rijke gemeente moet actief op pad gaan om zijn inwoners op gang te helpen. En bij
iedere gemeentelijke beslissing het goede voorbeeld geven.
Nieuwsberichten liegen er niet om: overstromingen, bosbranden, droogte en extreme hitte. Wat ooit
ver weg leek, is nu de dagelijkse realiteit. Klimaatverandering is overal en toch lijkt niemand er meer
van op te kijken. We zijn bijna normaal gaan vinden, wat niet normaal is... en als kustgemeente gaat
ook Wassenaar haar verantwoordelijkheid nemen.
Omgaan met klimaatverandering is lastig, maar biedt ook kansen. Kans op een gezondere
samenleving, kans op meer onafhankelijkheid en kans op een leefbare en veilige toekomst. Dit zijn
kansen die we met beide handen moeten grijpen. De tijd van uitstellen is voorbij. Dit is hét moment
om te kiezen voor een groene toekomst met nieuwe ideeën die werken. We durven te veranderen,
maar maken het ook praktisch haalbaar voor onze inwoners.
●Volt Wassenaar wil stap voor stap meer maatregelen ontwikkelen om van Wassenaar sneller een
klimaatneutrale gemeente te maken. We willen verder gaan dan het huidige beleid van isoleren
en alleen maar in kaart brengen, zoals beschreven in de Energiestrategie. We zoeken daarin
Europese samenwerking en ondersteuning van Europese subsidieprojecten, zoals ELENA,
NextGen EU.
●De groei van zonnepanelen op Wassenaarse daken is lager dan bij de gemeenten om ons heen.
Volt Wassenaar wil dat onafhankelijke experts actief op eigenaren van geschikte huizen
afstappen om advies te geven en voor hen een slim stappenplan te maken. Volt wil dat de
gemeente de kosten voor een eventueel vergunningstraject op zich neemt.
●Ook bij woningisolatie blijft Wassenaar achter bij zijn buurgemeenten. Daarom willen we dat de
gemeente aan de hand van warmtefoto’s van buurtteams actief op zoek gaat naar bij wie de
grootste onbenutte mogelijkheden liggen. Zo wordt niet alleen de isolatiewaarde van de
woning, maar ook de manier waarmee de bewoners omgaan met hun warmte beter in kaart
gebracht. Vervolgens wordt informatie-uitwisseling rondom isoleren gestimuleerd via de lokale
krant.
●Volt Wassenaar wil dat nieuwe bouwprojecten toekomstbestendig zijn door in te zetten op een
combinatie van circulair en biobased bouwen. Onze provincie verbruikt 30% van de
grondstoffen in Nederland. We geven daarom voorrang aan natuurinclusieve bouwprojecten die
beide benaderingen integreren. Het gebruik van circulaire biobased materialen wordt actief
gestimuleerd, onder andere via samenwerking met Biobased Bouwen Zuid-Holland en gesteund
door de provinciale omgevingsvisie.
●Volt steunt het plan van Buurtvereniging Wassenaar Duindigt en de Natuur en Milieufederatie
Zuid-Holland voor een groene toekomst voor Duindigt. Dit grassroot initiatief laat zien dat het
mogelijk is om erfgoed te behouden voor natuur, biodiversiteit en gezonde recreatie.
Geïnspireerd door een ander goed voorbeeld uit Europa, de herontwikkeling van een
vergelijkbare renbaan nabij Brussel, sluit dit qua waarden en aanpak goed aan bij Volt. Wij
streven naar samenwerking met buurgemeente Den Haag om slagkracht te vergroten bij het
aantrekken van financiering. Door samen te kijken naar Europese fondsen, zoals   New European
Bauhaus (NEB), nationale subsidies of private investeringen, is het mogelijk om duurzame
exploitatie mogelijk te maken van dit unieke culturele erfgoed, waar  esthetiek, duurzaamheid
en betrokkenheid van burgers centraal staa n.
●Het elektriciteitsnetwerk piept en kraakt, ook rond Wassenaar. Ons streven is dat de gemeente
Wassenaar het voortouw neemt om samen met de netwerkbeheerder sneller buurt batterijen
en een slim netwerk via bijvoorbeeld burgercoöperaties mogelijk te maken (inclusief de
mogelijkheid om de test van de stad Utrecht voor slim bi-directioneel laden ook in Wassenaar op
te starten).
●Burger / Buurtinitiatieven zoals de warmte coöperatie de Paauw wordt door Volt  volop
gesteund. Dit soort initiatieven zijn cruciaal om onze klimaatdoelstelling te realiseren en Volt  zal
actief dit soort initiatieven promoten.
●Volt Wassenaar wil dat Wassenaar zich aansluit bij de groeiende groep gemeenten die het laden
van elektrische auto’s over de stoep toestaat met gepaste oplossingen zoals bijvoorbeeld een
kabelgoot. Hiermee stimuleren we elektrisch rijden, verlichten we druk op publieke laadpalen en
kan bi-directioneel laden op den duur bijdragen aan het ontlasten van het net.
●Tevens ondersteunen we het gebruik  van ruimte op bedrijventerreinen voor eigen
energieopwekking en -integratie. We maken gebruik van de technische expertise die via het EU
subsidieprogramma European Local ENergy Assistance (ELENA) beschikbaar is voor concrete
projecten.
Wassenaar scoort qua luchtkwaliteit  beter dan naburige grote steden, maar uit onderzoek blijkt
dat onze gemeente een vervuilingsscore heeft van  1,58. Dit betekent dat de concentratie van
stikstofdioxide (NO₂) en fijnstof (PM)  toch nog 1,58 keer hoger is dan de WHO-advieswaarden. Dit is
zorgelijk gezien 4% van de ziektelast in Nederland door fijnstof wordt veroorzaakt.
●We ondersteunen maatregelen voor  minder autoverkeer en schoner openbaar vervoer.  De fiets
en de elektrische bussen komen centraal te staan bij nieuwe omgevingsplannen. Ook stimuleren
we bestaande deelconcepten voor auto’s, e-bikes en bakfietsen, zoals Swapfiets, Peerby en
Samen Slim Rijden Wassenaar.
●We sluiten ons als gemeente aan bij het Schone Lucht Akkoord (SLA) en beperken de houtstook
om de luchtkwaliteit op straat te verbeteren. Inwoners en ondernemers in Wassenaar die hout-
en pelletkachels gebruiken als primaire verwarmingsbronnen worden gestimuleerd om
schonere alternatieven te omarmen. Waar mogelijk, zal de gemeente gebruikmaken van de SLA
subsidie (SPUK) om de transitie kracht bij te zetten.
RUIMTE SLIMMER GEBRUIKEN
Voor een groene toekomst moeten we onze ruimte slimmer gebruiken.
Klimaatverandering, woningnood en het stikstofprobleem vragen om keuzes en visie. We pakken de
regie en kiezen voor een toekomst waarin wonen, werken, natuur en mobiliteit duurzaam
samengaan.
Nederland heeft behoefte aan meer woningen. Met onze ambitie om bedrijvigheid te bevorderen en
landelijke quota te halen, zullen er extra vierkante meters nodig zijn. Het opofferen van ruimte die
momenteel wordt gebruikt voor natuur en water heeft niet de voorkeur. Uitbreiden in de breedte
gaat daarom niet, maar in de hoogte kan, mits de bouwverordeningen worden aangepast.
Volt wil het groene en ruimtelijke karakter van Wassenaar behouden, dus verdichting geldt niet voor
de straten die momenteel vallen onder ‘beschermd of monumentaal dorpsgezicht’. We focussen op
meer nieuwbouw geschikt voor jonge gezinnen en ouderen, en geven voorkeur aan verdichting in
delen van Wassenaar waar plek is.
●Volt Wassenaar ondersteunt mogelijkheden voor op-topping van woningen en bedrijven.
Beperkende regelgeving voor de hoogte van panden buiten het centrum gaan we aanpassen.
●Om doorstroming van woningen in Wassenaar te ondersteunen, geven we ouderen die kleiner
willen wonen voorrang op de eventuele wachtlijst en hopen daarmee meer ruimte te maken voor
jonge gezinnen.
●We ondersteunen de bestaande visie van de gemeente om bij nieuwbouwprojecten de verdeling
30% sociale huur, 40% middeninkomens en 30% vrije sector.
●We vergemakkelijken de bouw van kangoeroewoningen op eigen terrein, zodat jonge gezinnen
die graag met oudere familieleden willen samenwonen hier ruimte voor hebben.
●Ouderen krijgen de mogelijkheid om mantelzorgers op eigen terrein te huisvesten met
mantelzorgwoningen.
●We maken het makkelijker om grote woningen met meerdere huishoudens te delen door
splitsing of door het toestaan van meerdere huishoudens per woning.
●Bij nieuwbouwprojecten besteden we extra aandacht aan de noden van jonge gezinnen en
jongeren.
●Uit duurzaamheidsoverwegingen kiezen we voor een mobiliteitssysteem waarin fietsgebruik
wordt bevorderd, het OV uitermate aantrekkelijk wordt voor verbindingen naar werksteden Den
Haag en Leiden en tevens deelmobiliteit de ruimte krijgt.
●Volt Wassenaar is voor het plan van een pendelbus tussen Wassenaar centrum en de
Wassenaarse Slag, mogelijk ook met verbinding van de andere bezienswaardigheden in en rond
Wassenaar, zoals museum Voorlinden. Dit kan eventueel in de vorm van een belbus/bus op
afroep, zoals op de Veluwe gebruikelijk is.
●We onderzoeken met de busmaatschappij effectiever, betrouwbaarder en frequenter elektrisch
busverkeer op de lijn Den Haag, Wassenaar, Leiden, met extra aandacht voor een nachtbus in het
weekend.
We pakken een belangrijke verkeersaanpassing van de N44 op om verkeersdrukte en
luchtvervuiling te beperken.
●De gemeente heeft in de afgelopen jaren ingestemd met de denkrichting om de N44, die
midden door ons dorp raast, naar een 50 km per uur tweebaansweg te transformeren, voor de
verbetering van de natuur , de luchtkwaliteit, het lawaainiveau, kortom ter verbetering van de
leefbaarheid in ons dorp. Met het vervolledigen van de Rijnlandroute (Corbulotunnel N434)
wordt deze mogelijkheid nu uitvoerbaar zonder een groot verkeersprobleem naar Den Haag te
creëren. Volt Wassenaar staat achter dit plan en gaat zich inzetten voor de volgende stap.
Er zijn veel Europese voorbeelden van voorsteden  die ons zijn voorgegaan, zoals de A1H in
Zurich-West. Daar is de snelheid deels zelfs naar 30 km per uur gegaan, waardoor er plek is
ontstaan voor een rustige nieuwe woonwijk, op voormalig industrieel terrein.
●Nu defensie uitbreidt op Maaldrift wil Volt Wassenaar het plan voor de extra afslag bij Maaldrift
integraal meenemen bij de veranderingen die op komst zijn. Wij willen de N44 herinrichten en
verlengen tot aan de Corbulotunnel (N434). Door het afschalen van dat stuk A44 naar N44
wordt het mogelijk om een extra afslag aan te leggen ter hoogte van het industrieterrein, wat
ook de verkeersdrukte en het sluipverkeer rondom het Rozenplein zal verlichten.
Met kust, duinen, horsten en heide behoort Wassenaar tot de meest biodiverse gemeenten van
Nederland. Volt wil deze positie met gepaste trots volhouden.  Daarbij ondersteunen we actief
het versterken van groene netwerken en het verbinden van natuurgebieden in en rond Wassenaar.
Als op  de N44 de maximumsnelheid van 50 km per uur is ingesteld, verkennen we hoe we
natuurgebieden aan beide kanten van de N44 kunnen verbinden om de biodiversiteit te
verbeteren, en om de verschillende dorpskernen te verbinden. Dit kan eenvoudig door het
verwijderen van plaatselijke afscheidingen, het verwijderen van de middenberm en het
herinrichten van de weg met meer ruimte voor fietsers aan beide kanten van de weg en meer
oversteekplaatsen.
●Volt Wassenaar ondersteunt het Programma Noordrand, maar wil nog een stapje verder. De
gemeente gaat actief de agrarische sector in Wassenaar begeleiden in de overstap naar
biologische landbouw, met behulp van provinciale subsidieregelingen.
●Aanvullend moedigen we agrarische  ondernemers aan die ambities hebben om de stap te maken
naar regeneratieve landbouw of een ander duurzaam verdienmodel met hun grond willen
verkennen. Vergunningstrajecten moeten vereenvoudigd en vernieuwd worden om deze
duurzame ambities niet onnodig te blokkeren. Volt steunt landelijke initiatieven zoals Land van
Ons, dat  langs de Rijksstraatweg al succesvol vervuilde landbouwgrond heeft  omgezet in een
florerend biodivers perceel met het sociaal innovatief agrarisch bedrijf tuinderij WIJdehorst. Volt
nodigt ook andere innovatieve ondernemers uit om landbouwgrond die in Wassenaar
beschikbaar komt te hervormen tot gezonde agrarische ondernemingen die de huidige
generaties voeden, zonder de belangen van toekomstige generaties uit het oog te verliezen.
EEN GOEDE BASIS VOOR IEDEREEN
We geloven in een samenleving waarin iedereen zekerheid en gelijke kansen heeft.  In Nederland
moet de basis op orde zijn: een fatsoenlijk inkomen, goed onderwijs en toegankelijke zorg.
Momenteel is de inkomensongelijkheid in Wassenaar hoog, en we moeten zorgen dat niemand uit de
boot valt.
●Volt Wassenaar vindt de focus op de betaalbaarheid en kwaliteit van jeugdzorg en ouderenzorg
belangrijk. Het Sociaal Team Wassenaar doet uitstekend werk en we ondersteunen het manifest
van de federatie van Wassenaarse ouderenorganisaties.
●Cliënttevredenheid over de toegankelijkheid van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
(WMO) daalt al jaren. Volt Wassenaar wil deze trend keren en zorgen dat al onze inwoners zo
snel mogelijk toegang hebben tot de ondersteuning die zij nodig hebben.
●Wassenaar is koploper bij de opvang van asielzoekers. We doen meer dan de Spreidingswet
vereist, en daar zijn we trots op. Volt Wassenaar zet in op versterking van de integratie van
asielzoekers en arbeidsmigranten  . We bouwen voort op initiatieven van onder andere de
stichting WESP en Duinrell. Volt zet in op steun vanuit het Europese Asiel, Migratie en Integratie
Fonds (AMIF).
●Energie moet ook sociaal rechtvaardig zijn, daarom ondersteunen we het duurzaam bouwloket
en verbeteren de communicatie over subsidies en hulp voor mensen met lage inkomens.
●We ondersteunen initiatieven voor gezond en duurzaam voedsel, vooral op scholen en in
kantines.
GA VOOR EEN VERKEERSVEILIG DORP
Volt Wassenaar wil dat mensen zich vrij en veilig kunnen verplaatsen, ook als je geen auto hebt.
Uit onderzoek blijkt dat Wassenaar in de top 10 van gemeenten in Nederland met de meeste
fietsongelukken staat. Dit vraagt om een fundamenteel andere benadering van de verkeersinrichting
en fietspaden in Wassenaar. Volt pleit voor een nieuw uitgangspunt, waarbij de veiligheid en de
rechten van het kind centraal staan.
In besluitvorming over de inrichting van de openbare ruimte en infrastructuur worden vanaf
nu de Rechten van het Kind meegenomen. Ook worden bestaande fietspaden, kruispunten
en locaties waar veel ongelukken gebeuren opnieuw getoetst aan de belevingswereld van
kinderen, zodat hun veilige deelname aan het verkeer wordt bevorderd. Door dit
uitgangspunt te nemen, worden ook andere kwetsbare deelnemers aan het verkeer
geholpen, zoals mindervaliden en ouderen..
Veilige en brede fietspaden of het verlagen van de maximale snelheid van motorvoertuigen
zijn voor ons leidend voor iedere (her)inrichting van wegen, ook in de renovatie van straten
in bestaande woonwijken. School- en zorg-fietsroutes krijgen voorrang in het ontwerp en op
essentiële locaties komen overdekte en veilige stallingen.
De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) zet zich in voor twee doelen: het
verbeteren van bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie in onze regio. Met de
recente aanstelling van de Burgemeester van Wassenaar als Lid van het Dagelijks Bestuur
van MRDH, is het mogelijk om vanuit Wassenaar nieuwe perspectieven en accenten in te
brengen in de regionale strategieën rondom een toekomstbestendige  economie, betere
bereikbaarheid en onderlinge verbondenheid, duurzame mobiliteit, en veilig verkeer voor
jong en oud. Volt zal de Burgemeester aanmoedigen en van advies voorzien om deze
vernieuwende Volt ideeën uit dit verkiezingsprogramma ook in te brengen bij MRDH, zodat
de strategische positie van de Burgemeester goed benut wordt om de belangen van huidige
én toekomstige Wassenaarders ook regionaal te borgen.
GA VOOR DEMOCRATIE
Lokale democratische participatie heeft een oppepper nodig in Wassenaar. De gemeente heeft
ruim 40% meer inwoners met een herkomst buiten Nederland vergeleken met het landelijk
gemiddelde, met name door alle diplomaten, expats en migrantenopvang. Een groot gedeelte van
deze groep heeft ook stemrecht in gemeenteraadsverkiezingen, maar maakt hiervan weinig gebruik.
Daarnaast neemt de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen consistent af waar dat bij de Tweede
Kamer verkiezingen niet het geval is. Wij willen de betrokkenheid bevorderen. Om dit te bereiken,
zetten we in op een sociaal beleid dat ruimte biedt voor eigen initiatief en participatie.
●We bouwen voort op het Burgerberaad Verkeer met een tweede Burgerberaad voor Nieuwe
Generaties. Om de democratische onbalans in stemgerechtigden te compenseren (want we
mogen de eerste 18 jaar van ons leven niet stemmen, maar wel de laatste 18 jaar van ons leven)
zal dit Burgerberaad vormgeven hoe we Wassenaar leefbaar houden voor jonge gezinnen en
toekomstige generaties. Op die manier realiseren we draagvlak en inspraak van inwoners die nu
(nog) geen stem hebben. Ook hier zoeken we uit of we  met hulp van het Europese CERV
programma nog meer uit dit initiatief kunnen halen.
●De Wassenaarse digitale strategie wordt generatieproof. Iedere burger kan digitaal
gemeentezaken regelen en ouderen worden hierin meegenomen.
●Vanwege de voorbeeldfunctie mogen de bewoners het gemeentehuis de Paauw ‘s avonds
gebruiken voor activiteiten met een democratische grondslag, waarbij initiatieven van jongeren
voorrang krijgen. De gemeente draagt de extra kosten en zorgt voor een digitaal
reserveringssysteem.  Met hulp van het Europese programma voor Citizens, Equality, Rights and
Values (CERV) – Citizens’ Engagement & Participation willen we de gemeente en de burger
dichter bij elkaar brengen en burgerparticipatie in het algemeen stimuleren.
●We houden  een voorlichtingscampagne om het belang van de gemeenteraadsverkiezingen toe
te lichten en om onder andere  inwoners met een niet-Nederlandse achtergrond op hun
stemrecht te wijzen.
HOE WE DIT BETALEN
Volt Wassenaar staat voor solide financieel beheer met ieder jaar een sluitende begroting,
terwijl we niet willen wegkijken voor noodzakelijke investeringen voor de toekomst van
Wassenaar.
Het totale budget van de gemeente Wassenaar voor 2025 is iets meer dan 93 miljoen euro, waarvan
aan de inkomstenkant het grootste deel (55 miljoen) bijdragen van de centrale overheid zijn.
Het is uiteraard onbekend of en welke bezuinigingsmaatregelen de nieuwe regering zal nemen.
Wassenaar blijft een financieel gezonde gemeente die geen toekomstige belastingverhogende
maatregelen nodig heeft om aan haar verplichtingen te blijven voldoen.
De afgelopen jaren is het overschot teruggebracht naar een nulsaldo met vooruitzicht naar mogelijk
een significante schuld, hetgeen riskant is. Tegelijkertijd is Volt er ook geen voorstander van om
aanvullende financiële reserves aan te leggen omdat de gemeente geen spaarbank is. Het huidige
begrotingssaldo is ongeveer 10% van de totale begroting, hetgeen meer dan voldoende is.
●We schuiven de rekening van vandaag niet door naar de volgende generatie!
●De schuldgraad blijft binnen een bandbreedte die betaalbaar blijft zonder belastingverhogingen
voor burgers of ondernemers, zonder toepassing van rooskleurige voorspellingen rond
inkomsten.
●Een groot deel van  de voorgestelde plannen in dit verkiezingsprogramma zal geen grote impact
op de begroting hebben, al zullen er hier en daar verschuivingen in kostenposten nodig zijn.
Samenwerking met andere progressieve krachten in de gemeenteraad op bovenstaande punten
heeft de prioriteit deze eerste periode .
●Volt zal de wethouders en de beleidsmedewerkers voor Ruimtelijke Ontwikkeling en voor
Financiën aanmoedigen om nauw samen te werken met regionale partners, zoals o.a. het
waterschap, de drinkwaterbedrijven en energiebeheerders. De relatie en afhankelijkheden
tussen deze afdelingen en externe partners wordt complexer door de gevolgen van
klimaatverandering. Het streven is om zoveel mogelijk deel te nemen aan landelijke programma’s
en regulering-voorstellen van bijvoorbeeld de Vereniging Nederlandse Gemeenten (zoals het
Riool- en Waterzorgheffing voorstel) en de initiatieven van de Provincie Zuid-Holland (Zoals
Focus op Financiën) om de toenemende kosten van klimaatverandering en transities in kaart te
brengen. Via slimmere publiek-private samenwerkingen en eventueel ook pilots met nieuwe
vormen van belastingheffing worden de baten en lasten van klimaatadaptatie, natuurbeheer,
zoetwateropvang, en dergelijke eerlijker verdeeld, zowel onder burgers als onder bedrijven.
Volt Wassenaar
For a vibrant, futureproof village
WHAT WE STAND FOR
Volt Wassenaar is innovative and considers both current and future generations
We assess policies based on the interests of the current youngest generation as well as those of
future generations. In doing so, we build a fair and livable environment. Volt is committed towards
everyone.  We continue to innovate and work towards a lively village, now and in the future.
We offer concrete solutions to today's challenges while simultaneously protecting our natural and
living environment for the future. To keep the time, energy, and budgets of our municipal
administrators in balance, we make smart use of European subsidies, link our initiatives to those of
our neighboring municipalities in the region, collaborate with Volt factions at provincial, national,
and European levels, and build on good ideas from similar coastal municipalities in Europe. Volt
makes proposals to invest in the future without passing the bill on to the next generation.
Together in one connected community
Wassenaar houses significantly fewer people aged 25-44 compared to the national average, while
the proportion of elderly people is well above the national average. This imbalance has slightly
decreased over the past three years, an improvement that needs to be strengthened.
Volt wants to make Wassenaar a municipality that pays specific attention to the interests of young
children, so we can be a very attractive community for young families while the elderly can continue
to enjoy their familiar environment with attention to their individual care and housing needs.
To rejuvenate Wassenaar, it is important to make our municipality attractive to young families from
outside Wassenaar who are looking for a home in a green environment. This will create a lively village
in the short and long term, in which the elderly are also involved in the new dynamic. Connecting the
youngest generations with the oldest generations promotes social cohesion and mutual
appreciation.
Europe in Wassenaar
Wassenaar has another special feature. The village has a unique international character. Wassenaar is
proud of the large group of expats, diplomats, migrants, and tourists who all contribute to the
colorful diversity. This diversity is already visible in the culinary offerings, but it has not yet been
embraced by all village residents.
By involving foreign residents (who stay in Wassenaar for several years) in village activities, we
prevent this group and Dutch village residents from living with eachother but without connecting
and losing the opportunity for cultural exchange. By involving foreign residents in the democratic
process of municipal council elections, we want to promote their sense of belonging.
For years, we have seen an emerging trend: many facades now display European flags instead of
national flags. Volt wants to build on this pro-European sentiment and show that Europe can also
feel very close in villages.
YOUTH ARE THE VOICE OF THE FUTURE
Youth are the voice of the future.  Policy choices made today have major consequences for their
lives. They are concerned about that future but are not heard enough. This is a missed opportunity
and bad for our democracy. A lot is at stake: fair climate policy, affordable housing, good education,
and a livable world. That is why young people must co-decide on today's choices, not when it is too
late.
●Volt introduces a generation test for new policies in Wassenaar, ensuring that the consequences
of policies for future generations are taken into account.
●For new building permits, the generation test is applied.  Where possible, additional
requirements are imposed on new homes to make them more attractive to young families while
helping older people looking to downsize.
●Wassenaar, with its American School of the Hague, Adelbert College, and Rijnlands Lyceum,
produces global citizens. With the help of the Erasmus+ program, Volt, together with third and
fourth graders, focuses on European exchange and broadening knowledge of European
institutions.
●We encourage initiatives for social involvement at a young age, such as introducing the volunteer
center in schools.
CHOOSE A HEALTHY AND LOVING SOCIETY
Volt  Wassenaar  attaches  great  importance  to  strengthening  the  sense  of  solidarity  in  our
village.  We want all residents, regardless of their background, to feel involved and connected to
Wassenaar.
Wassenaar is a very international society. 40% of the residents come from abroad, and the trend is
increasing. The neighborhoods are also widely spread, resulting in less connection. Volt Wassenaar
wants to promote the solidarity of residents from abroad and involve this group more in village life.
●Essential services that already inform and activate Wassenaar, such as the library, the Wassenaar
newspaper, the Warenar, the volunteer center, and service clubs, deserve unconditional support
from the municipality. They play an important role in connecting residents, including non-Dutch
speakers.
●Volt Wassenaar wants more attention for Europe Day on May 9 to celebrate the European
character of Wassenaar. In the long term, with the support of the European CERV program,
Wassenaar wants to expand Europe Day into a regionally known festival.
●Our attention goes to keeping and making all events accessible to all residents by encouraging
multilingual communication, especially in Dutch and English.
●Half of the Wassenaar residents do not exercise enough. Volt wants to further stimulate outdoor
sports activities and supports the implementation of the Municipal Sports Vision 2025 - 2035.
●We want to expand the range of activities in Wassenaar, such as an international food festival,
neighborhood parties, or international coffee mornings. These initiatives contribute to a lively
and inclusive community.
●The thrift shops and sustainable initiatives, such as De Stille Kracht and the Repair Cafe, deserve
our unconditional support.
WE AIM FOR AN INNOVATIVE LOCAL ECONOMY
Innovative and creative entrepreneurs are of great value to society.  Our vision is to also grow
the local economy through innovation and creativity, in specific sectors and in a climate-neutral
manner. This ensures renewal, employment, and economic growth in Wassenaar. Our entrepreneurs
are the main players. They contribute to a connected society and tackle social challenges. We know
that entrepreneurship is not always easy. Entrepreneurs face administrative pressure, complicated
subsidy rules, and limited access to affordable and sustainable energy. They also face economic
setbacks, such as high inflation.
That is why we make entrepreneurship easier and will thoroughly evaluate the current business
climate. We want to remove as many restrictions and administrative burdens as possible for
entrepreneurs setting up in Wassenaar. We encourage entrepreneurs who work sustainably, socially,
and innovatively and are open to making specific subsidies available for this.
We support renewal and rejuvenation in our businesses. We learn from the best ideas from other
villages in the Netherlands and Europe to keep the shopping center afloat. The emptying of shops is
a well-known problem in many European villages. Volt consciously looks for best practices for
inspiration for Wassenaar.
The Luifelbaan-Langstraat axis is the beating heart of Wassenaar and must remain so, possibly by
prioritizing this shopping center over other shopping areas in Wassenaar.
The focus should be on quality, sustainability, and local identity, aimed at rejuvenating the
demography of Wassenaa
●In consultation with entrepreneurs, vacant shops should be reduced. We encourage a diversity of
retail, catering, and service businesses. It is important that the municipality of Wassenaar,
together with entrepreneurs, makes choices for niches in which Wassenaar is already strong and
which fit the 'brand' Wassenaar. To keep green (parks, beach) and culture (museums such as
Voorlinden, Warenar, concerts, galleries, heritage) viable in the long term, businesses with
underlying e-commerce activities or digital services for our region or the Netherlands are highly
desirable.
●To keep rental prices for entrepreneurs attractive, Wassenaar is very lenient in allowing living
above shops, provided that a sustainability improvement is made during the conversion if
necessary.
●Volt Wassenaar continues to support developments in the Langstraat and wants to increase
activity with more village activities, local markets, catering, craft, music, and other festivals.
Existing initiatives are further developed into beautiful events with the European Creative
Europe program, which bring Wassenaar residents together and attract non-Wassenaar residents
to our retail sector.
●We ensure attractive and social flexible workplaces in the village for teleworkers and self-
employed individuals, with extra attention for young people.
●We investigate whether we can enter into smart partnerships with BIZ Wassenaar Centrum and
BIZ Maaldrift for business parks and shopping streets. The businesses that generate a lot of trade
traffic are moved to the center.
COLLABORATE IN EUROPE
Volt Wassenaar wants to fully utilize the Volt network and knowledge of European programs so
that the available support and knowledge can be optimally leveraged.   This is used for both
challenges that Wassenaar faces today and for obtaining subsidies in the future.
● Volt wants to use its network and knowledge of European programs to help Wassenaar move
forward and keep more room in the budget for our local priorities. We keep an eye on current
and future EU treaties and regulations so that we can make timely adjustments to spatial
development or local policy when necessary. For example, Europe already has a treaty for the
rights of people with disabilities and mature regulations for climate adaptation and migration.
We believe that there are also other (coastal) municipalities in Europe that face very similar
challenges to Wassenaar.
●We will therefore seek connections with two similar coastal municipalities in Europe to initiate
knowledge exchange and build on each other's best ideas. This can also be done without a formal
twinning arrangement.
With many diplomatic residences, high-risk buildings, and a large military area within the village
boundaries, (cyber)security is essential to maintain our reputation as a reliable location.
●We support our entrepreneurs in applying digital security according to NIS2 and future standards
to ensure the digital security of our residents and services.
●Wassenaar is digitally resilient, and we know how to operate autonomously as a municipality if
non-EU digital services are no longer available (non-EU is not our future plan). Volt wants to
develop digital innovation with the help of the European Digital Europe program to create a
smarter, more reliable local government. We do this together with SMEs and the residents of
Wassenaar.
REALIZING OUR GREEN FUTURE AFFORDABLY
Wassenaar, a green oasis that wants to become even greener.  But words and visions alone are
not enough. Our wealthy municipality must actively help its residents get moving. And set a good
example with every municipal decision.
News reports do not lie: floods, wildfires, drought, and extreme heat. What once seemed far away is
now daily reality. Climate change is everywhere, and yet no one seems surprised anymore. We have
almost come to accept as normal what is not normal... and as a coastal municipality, Wassenaar will
also take its responsibility.
Dealing with climate change is difficult but also offers opportunities. Opportunities for a healthier
society, more independence, and a livable and safe future. These are opportunities we must seize
with both hands. The time for postponement is over. This is the moment to choose a green future
with new ideas that work. We dare to change but also make it practically feasible for our residents.
●Volt Wassenaar wants to develop more measures step by step to make Wassenaar a climate-
neutral municipality faster. We want to go further than the current policy of insulation and
mapping, as described in the Energy Strategy. We seek European cooperation and support from
European subsidy projects, such as ELENA, NextGen EU.
●The growth of solar panels on Wassenaar roofs is lower than in surrounding municipalities. Volt
Wassenaar wants independent experts to actively approach owners of suitable houses to
provide advice and create a smart step-by-step plan for them. Volt wants the municipality to
cover the costs of any permit process.
●Wassenaar is also lagging behind its neighboring municipalities in home insulation. Therefore,
we want the municipality to actively look for the greatest untapped potential using heat photos
from neighborhood teams. This will not only map the insulation value of the home but also how
residents deal with their heat. Information exchange about insulation is then stimulated through
the local newspaper.
●Volt Wassenaar wants new construction projects to be future-proof by focusing on a
combination of circular and biobased construction. Our province consumes 30% of the raw
materials in the Netherlands. We therefore give priority to nature-inclusive construction projects
that integrate both approaches. The use of circular biobased materials is actively stimulated,
among other things through collaboration with Biobased Bouwen Zuid-Holland and supported
by the provincial environmental vision.
●Volt supports the plan of the Wassenaar Duindigt Neighborhood Association and the Nature and
Environment Federation of South Holland for a green future for Duindigt. This grassroots
initiative shows that it is possible to preserve heritage for nature, biodiversity, and healthy
recreation. Inspired by another good example from Europe, the redevelopment of a similar
racecourse near Brussels, this aligns well with Volt in terms of values and approach. We strive for
collaboration with the neighboring municipality of The Hague to increase impact in attracting
financing. By jointly looking at European funds, such as New European Bauhaus (NEB), national
subsidies, or private investments, it is possible to make sustainable exploitation of this unique
cultural heritage possible, where aesthetics, sustainability, and citizen involvement are central.
●- The electricity grid is creaking, also around Wassenaar. Our aim is for the municipality of
Wassenaar to take the lead in working with the grid operator to make neighborhood batteries
and a smart grid possible more quickly, for example through citizen cooperatives (including the
possibility of starting the test of the city of Utrecht for smart bidirectional charging in
Wassenaar).
●Citizen/neighborhood initiatives such as the heat cooperative De Paauw are fully supported by
Volt. These types of initiatives are crucial to achieving our climate goals, and Volt will actively
promote such initiatives.
●Volt Wassenaar wants Wassenaar to join the growing group of municipalities that allow charging
electric cars over the sidewalk with appropriate solutions such as a cable duct. This stimulates
electric driving, relieves pressure on public charging stations, and can contribute to relieving the
grid through bidirectional charging in the long term.
●We also support the use of space on business parks for your own energy generation and
integration. We use the technical expertise available through the EU subsidy program European
Local ENergy Assistance (ELENA) for concrete projects.
Wassenaar scores better in air quality than neighboring large cities, but research shows that our
municipality has a pollution score of 1.58.  This means that the concentration of nitrogen dioxide
(NO₂) and particulate matter (PM) is still 1.58 times higher than the WHO guideline values. This is
concerning, given that 4% of the disease burden in the Netherlands is caused by particulate matter.
●We support measures for less car traffic and cleaner public transport. Bicycles and electric buses
will be central to new environmental plans. We also encourage existing sharing concepts for
cars, e-bikes, and cargo bikes, such as Swapfiets, Peerby, and Samen Slim Rijden Wassenaar.
●As a municipality, we join the Clean Air Agreement (SLA) and limit wood burning to improve air
quality on the streets. Residents and entrepreneurs in Wassenaar who use wood and pellet
stoves as primary heating sources are encouraged to embrace cleaner alternatives. Where
possible, the municipality will use the SLA subsidy (SPUK) to support the transition.
USE SPACE SMARTER
For a green future, we must use our space smarter.
Climate change, housing shortages, and the nitrogen problem require choices and vision. We take
the lead and choose a future in which living, working, nature, and mobility come together
sustainably.
The Netherlands needs more housing. With our ambition to promote business and meet national
quotas, additional square meters will be needed. Sacrificing space currently used for nature and
water is not preferred. Expanding horizontally is therefore not an option, but vertically can be,
provided building regulations are adjusted.
Volt wants to preserve the green and spatial character of Wassenaar, so densification does not apply
to streets currently classified as 'protected or monumental village views.' We focus on more new
construction suitable for young families and the elderly and prefer densification in parts of
Wassenaar where space is available.
●Volt Wassenaar supports possibilities for topping up homes and businesses. Restrictive
regulations on the height of buildings outside the center will be adjusted.
●To support the buy and sell flow of homes in Wassenaar, we give priority to the waiting list for
elderly people who want to live smaller, thereby making more room for young families.
●We support the existing vision of the municipality for new construction projects with a
distribution of 30% social rental, 40% middle incomes, and 30% free sector.
●We facilitate the construction of kangaroo homes on private land so that young families who
want to live with older family members have space for this.
●The elderly are given the opportunity to house caregivers on their own property with caregiver
homes.
●We make it easier to share large homes with multiple households through division or by allowing
multiple households per home.
●In new construction projects, we pay extra attention to the needs of young families and young
people.
●For sustainability reasons, we choose a mobility system that promotes cycling, makes public
transport extremely attractive for connections to work cities The Hague and Leiden, and also
gives space to shared mobility.
●Volt Wassenaar supports the plan for a shuttle bus between Wassenaar center and Wassenaarse
Slag, possibly also connecting other attractions in and around Wassenaar, such as the Voorlinden
museum. This could possibly take the form of a demand-responsive bus, as is common on the
Veluwe.
●We are investigating with the bus company more effective, reliable, and frequent electric bus
services on the line The Hague, Wassenaar, Leiden, with extra attention to a night bus on
weekends.
We are tackling an important traffic adjustment on the N44 to limit traffic congestion and air
pollution.
●In recent years, the municipality has agreed with the idea of transforming the N44, which races
through the middle of our village, into a 50 km/h two-lane road to improve nature, air quality,
noise levels, and thus the livability in our village. With the completion of the Rijnlandroute
(Corbulotunnel N434), this possibility can now be implemented without creating a major traffic
problem towards The Hague. Volt Wassenaar supports this plan and will commit to the next
step.
●There are many European examples of suburbs that have preceded us, such as the A1H in Zurich-
West. There, the speed has even partially been reduced to 30 km/h, creating space for a quiet
new residential area on former industrial land.
●Now that defense is expanding on Maaldrift, Volt Wassenaar wants to include the plan for the
extra exit at Maaldrift in the upcoming changes. We want to redesign the N44 and extend it to
the Corbulotunnel (N434). By downgrading that section of the A44 to N44, it becomes possible
to create an additional exit at the height of the industrial area, which will also relieve traffic
congestion and shortcut traffic around Rozenplein.
With coast, dunes, ridges, and heath, Wassenaar is one of the most biodiverse municipalities in
the Netherlands. Volt wants to maintain this position with due pride. We actively support the
strengthening of green networks and the connection of natural areas in and around Wassenaar.
Once the maximum speed of 50 km/h is set on the N44, we will explore how we can connect
natural areas on both sides of the N44 to improve biodiversity and connect the different village
centers. This can be done simply by removing local barriers, removing the central reservation,
and redesigning the road with more space for cyclists on both sides of the road and more
crossings.
Volt Wassenaar supports the Noordrand Program but wants to go a step further. The
municipality will actively guide the agricultural sector in Wassenaar in the transition to organic
farming, with the help of provincial subsidy schemes.
Additionally, we encourage agricultural entrepreneurs who have ambitions to switch to
regenerative agriculture or explore another sustainable business model with their land. Permit
procedures must be simplified and renewed to avoid unnecessarily blocking these sustainable
ambitions. Volt supports national initiatives such as Land van Ons, which has already successfully
converted polluted agricultural land along the Rijksstraatweg into a thriving biodiversity plot
with the socially innovative agricultural company tuinderij WIJdehorst. Volt also invites other
innovative entrepreneurs to transform available agricultural land in Wassenaar into healthy
agricultural enterprises that feed current generations without losing sight of the interests of
future generations.
A GOOD FOUNDATION FOR EVERYONE
We believe in a society where everyone has security and equal opportunities.  In the Netherlands,
the basics must be in order: a decent income, good education, and accessible care. Currently, income
inequality in Wassenaar is high, and we must ensure that no one is left behind.
● Volt Wassenaar considers the focus on affordability and quality of youth care and elderly care
important. The Social Team Wassenaar does excellent work, and we support the manifesto of the
federation of Wassenaar elderly organizations.
●Client satisfaction with the accessibility of the Social Support Act (WMO) has been declining for
years. Volt Wassenaar wants to reverse this trend and ensure that all our residents have access to
the support they need as quickly as possible.
●Wassenaar is a leader in the reception of asylum seekers. We do more than the Distribution Act
requires, and we are proud of that. Volt Wassenaar focuses on strengthening the integration of
asylum seekers and labor migrants. We build on initiatives from, among others, the WESP
foundation and Duinrell. Volt focuses on support from the European Asylum, Migration, and
Integration Fund (AMIF).
●Energy must also be socially just, which is why we support the sustainable building office and
improve communication about subsidies and assistance for people with low incomes.
●We support initiatives for healthy and sustainable food, especially in schools and canteens.
WE WANT A TRAFFIC-SAFE VILLAGE
olt Wassenaar wants people to be able to move freely and safely, even if they don't have a car.
Research shows that Wassenaar is in the top 10 of municipalities in the Netherlands with the most
cycling accidents. This requires a fundamentally different approach to traffic design and bike paths in
Wassenaar. Volt advocates a new starting point, where the safety and rights of the child are central.
In decision-making on the design of public space and infrastructure, the Rights of the Child
will now be included. Existing bike paths, intersections, and locations where many accidents
occur will also be reassessed based on the experiences of children to promote their safe
participation in traffic. By taking this approach, other vulnerable road users, such as disabled
people and the elderly, will also be helped.
Safe and wide bike paths or lowering the maximum speed of motor vehicles are leading for
us in every (re)design of roads, also in the renovation of streets in existing residential areas.
School and care bike routes are given priority in the design, and covered and safe parking
facilities are provided at essential locations.
The Metropole Region Rotterdam The Hague (MRDH) is committed to two goals: improving
accessibility and renewing the economy in our region. With the recent appointment of the
Mayor of Wassenaar as a member of the MRDH Daily Board, it is possible to introduce new
perspectives and accents from Wassenaar into the regional strategies for a future-proof
economy, better accessibility and mutual connection, sustainable mobility, and safe traffic
for young and old. Volt will encourage and advise the Mayor to bring these innovative Volt
ideas from this election program to the MRDH, so that the strategic position of the Mayor is
well utilized to safeguard the interests of current and future Wassenaar residents at the
regional level.
STAND FOR DEMOCRACY
ocal democratic participation needs a boost in Wassenaar. The municipality has over 40% more
residents with a background outside the Netherlands compared to the national average, particularly
due to all the diplomats, expats, and migrant reception. A large part of this group also has the right
to vote in municipal council elections but makes little use of it. Additionally, turnout in municipal
council elections consistently declines, unlike in the elections for the House of Representatives. We
want to promote involvement. To achieve this, we focus on a social policy that allows room for
personal initiative and participation.
●We build on the Traffic Citizens' Assembly with a second Citizens' Assembly for New Generations.
To compensate for the democratic imbalance in eligible voters (since we cannot vote for the first
18 years of our lives, but we can for the last 18 years), this Citizens' Assembly will shape how we
keep Wassenaar livable for young families and future generations. In this way, we create support
and input from residents who currently (still) have no vote. Here too, we explore whether we can
get more out of this initiative with the help of the European CERV program.
●The Wassenaar digital strategy becomes generation-proof. Every citizen can handle municipal
matters digitally, and the elderly are included in this.
●Due to its exemplary function, residents may use the town hall De Paauw in the evenings for
activities with a democratic basis, with initiatives from young people taking priority. The
municipality bears the additional costs and provides a digital reservation system. With the help of
the European program for Citizens, Equality, Rights, and Values (CERV) – Citizens' Engagement &
Participation, we want to bring the municipality and citizens closer together and generally
stimulate citizen participation.
●We are running an information campaign to explain the importance of the municipal council
elections and to inform residents with a non-Dutch background about their right to vote.
HOW DO WE PAY FOR INITIATIVES
Volt Wassenaar stands for solid financial management with a balanced budget every year, while
not wanting to ignore necessary investments for the future of Wassenaar.
The total budget of the municipality of Wassenaar for 2025 is slightly more than 93 million euros, of
which the largest part (55 million) on the revenue side consists of contributions from the central
government.
It is, of course, unknown what austerity measures the new government will take. Wassenaar remains
a financially healthy municipality that does not need future tax-increasing measures to continue
meeting its obligations.
In recent years, the surplus has been reduced to a zero balance with the prospect of a significant
debt, which is risky. At the same time, Volt is also not in favor of building additional financial reserves
because the municipality is not a savings bank. The current budget balance is about 10% of the total
budget, which is more than sufficient.
●We do not pass today's bill on to the next generation!
●The debt ratio remains within a range that remains affordable without tax increases for citizens
or entrepreneurs, without applying rosy predictions about revenues.
●A large part of the proposed plans in this election program will not have a major impact on the
budget, although there will be some shifts in cost items here and there. Collaboration with other
progressive forces in the municipal council on the above points is a priority during this first
period.
●Volt will encourage the aldermen and policy officers for Spatial Development and Finance to
work closely with regional partners, such as the water board, drinking water companies, and
energy managers. The relationships and dependencies between these departments and external
partners are becoming more complex due to the effects of climate change. The aim is to
participate as much as possible in national programs and regulatory proposals from, for example,
the Association of Dutch Municipalities (such as the Sewer and Water Care Levy proposal) and
the initiatives of the Province of South Holland (such as Focus on Finance) to map out the
increasing costs of climate change and transitions. Through smarter public-private partnerships
and possibly also pilots with new forms of taxation, the benefits and costs of climate adaptation,
nature management, freshwater retention, and the like are distributed more fairly, both among
citizens and businesses.